Кіріспе

Автомобиль шассиін өндіруші, итальяндық жарыс машиналарын өндіруші Dallara Group S. r. l. – қазіргі президенті Джанпаоло Далара құрған ең ірі көпұлттық итальяндық жарыс машиналарын өндіруші. Ferrari, Maserati, Lamborghini және De Tomaso компанияларында жұмыс істегеннен кейін, 1972 жылы өзінің туған ауылы Варано-де-Мелегариде (Парма) Dallara Automobili компаниясын құрды. Dallara IndyCar Series, Indy NXT, FIA Formula 2, FIA Formula 3 және Super Formula чемпионаттары үшін жарыс машиналарын өндіретін жалғыз компания. Компания сонымен қатар 24 сағаттық Ле-Ман және 24 сағаттық Дейтона сияқты төзімділік жарыстарына арналған автомобильдерді де шығарады. Dallara Формула E машиналарын және Haas F1 командасы машиналарының әзірленуіне және өндірісіне де қатысты.

Алғашқы жылдар

Компания 1972 жылы Италияның Парма қаласына жақын Варано де Мелегари қаласында дизайнер Джанпаоло Далара тарапынан құрылды және спорттық автомобильдер жарысы мен төбешікке көтерілу жарыстары үшін шассилер жасауды бастады, бастапқыда кішкентай қозғалтқыш кластарында бәсекелесті. Далара 1978 жылы Уолтер Вольф Ресинг үшін өзінің алғашқы Формула 3 машинасын жобалады. Сонымен қатар, Далара 1980-ші жылдардың ортасында қысқа мерзімге Формула 3000 жарысына қатысты.

Үшінші формула

1981 жылы Dallara атауымен алғашқы F3 машинасы жасалды, және осы машиналар әсіресе Италияда табысты болды. 1985 жылдан бастап Dallara жүргізушілері 1990 жылдан басқа жыл сайын Италия Формула 3 чемпионатында жеңіске жетті. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында Dallara неміс және француз нарықтарына еніп, 1987 жылы неміс титулын, ал 1987 және 1992 жылдары француз титулын жеңіп алды. 1993 жылы Dallara машиналары алғаш рет Ұлыбритания Формула 3 чемпионатында бақ сынасып, компанияның Формула 3-те үстемдік құруының бастауы болды. Жаңа F393 бұрынғы модельге қарағанда маңызды аэродинамикалық өзгерістерге ие болды және алдыңғы доңғалақтарына монодемперлі аспаны орнатылды. F393 сол жылы Италия, Франция және Германия чемпионаттарының барлық жарыстарында жеңіске жетті, ал Ұлыбритания сериясында көптеген қатысушылар, соның ішінде чемпион Келвин Берт, бәсекеге қабілетті болу үшін Reynard немесе Ralt шассилерінен Dallara-ға ауысуға мәжбүр болды. TOMS 1993 және 1994 жылдары өз машиналарымен Жапон чемпионатында жеңіске жетті, содан кейін Dallara шассилеріне көшті. Осыдан кейін Dallara Формула 3 нарығында үстемдік құрды, бірақ Martini 1990-жылдардың соңында Франция мен Германияда сәттілікке қол жеткізді, соның ішінде Себастьен Бурде 1999 жылы француз титулын жеңіп алды. Осы уақыттан бері Dallara Формула 3 титулының барлық маңызды жеңімпаздарын жеңіп алды, бірақ Хо Пин Тун 2006 жылы Recaro F3 Cup-ты Lola машинасымен, бірнеше қазіргі Dallara машиналары қатысқан жарыста жеңіп алды. Dallara машиналары 1993 жылдан бері Макао Гран-приінде жеңіске жетіп келеді.

Формула бірінші

1988 жылғы F1 маусымында компания BMS Scuderia Italia командасы шасси жасау үшін шақырғаннан кейін Formula One конструкторы атанды. Италиялық конструктор мен Беппе Луччинидің жарыс командасы арасындағы қарым-қатынас 1992 жылғы F1 маусымына дейін сақталды, олардың ең жақсы нәтижесі екі үшінші орын болды: біреуі 1989 жылғы Канада Гран-присінде Андреа де Чезариспен, екіншісі 1991 жылғы Сан-Марино Гран-присінде JJ Лехтоның арқасында. Конструкторлар чемпионатының нәтижелері: 1988 жылы классификация болмады, 1989 жылы 8-орын (8 ұпаймен), 1990 жылы 15-орын (ұпайсыз), 1991 жылы 8-орын (5 ұпаймен) және Пьерлуиджи Мартинидің есебінен 1992 жылы 10-орын (2 ұпаймен). Dallara 1999 жылы F1-ге қысқа ғана уақытқа оралды, Honda-ның серияға жоспарланған, бірақ тоқтатылған оралуы үшін сынақ шассиін жасады. 2004 жылы Dallara бұрынғы Jordan, Stewart және Jaguar F1 дизайні Гэри Андерсонды жұмысқа алды, бұл итальяндық компания тағы бір F1 жобасымен айналысып жатыр деген болжамдарға әкелді. 2004 жылдың соңында жаңадан құрылған Midland командасы Dallara 2006 жылғы маусымға қатысатын Formula One шассиін жобалайтынын және құрайтынын жариялады. 2005 жылы Midland F1 командасының ертерек F1 командасына кіруі үшін Jordan командасын сатып алғаннан кейін, Dallara командамен техникалық ынтымақтастықты жалғастырды. Алайда, Midland өз ресурстарын қолданыстағы Jordan инфрақұрылымын дамытуға бағыттағандықтан, бұл қарым-қатынас тоқтап, жаңа Dallara F1 шассиі пайда болмады. Dallara 2010 жылғы F1 маусымында Hispania командасының қатысуы үшін машиналарды жасады. Hispania командасының қаржылық қиындықтары – Dallara-ға тиіс ақшаны төлеуді және машиналарды аяқтауды кешіктірді, сондай-ақ F110 шассиінің сапасы төмен деген айыптаулар екі тараптың 2010 жылдың мамырында серіктестігін ресми түрде тоқтатуына себеп болды. Автомобиль 2010 жылғы барлық жарыстарда графикалық өзгертулерден басқа ешқандай өзгеріссіз пайдаланылды. Олардың тек бір аэродинамикалық конфигурациясы болды, ол Монте-Карло және Монца сияқты барлық жарыстарда қолданылды. 2010 жылдың наурыз айында Hispania командасына қосылған Джефф Уиллис F110-ті сынап, машинаның сапасы мен инженерлік деңгейіне көңілі толмағанын, сондай-ақ машина дизайнында Формула 1 машинасын жасау процесінде кеңінен қолданылатын көптеген тәжірибелердің жоқ екенін айтты. 2014 жылдың 15 сәуірінде Джин Хаас өзінің жаңа Formula One командасы Haas F1 Team 2015 жылы алғашқы машинасын жасау үшін Dallara-мен серіктестік құру туралы келіссөздер жүргізіп жатқанын растады. 2016 жылдың 21 ақпанында Haas VF 16 ресми түрде таныстырылды. Бұл келісім 2023 жылғы F1 маусымына дейін жалғасты, Dallara барлық Haas машиналарын жобалады.

Индикар

1997 жылы Dallara IndyCar сериясында шасси жасаушы және жеткізуші ретінде алғашқы рет қатысты, ал 2007 жылдан бері – серияның жалғыз шасси жасаушысы және жеткізушісі. Бұл өндіруші қатысқан жиырма Индианаполис 500 жарысының он жетісінде жеңіс тойлады. 2013 жылы Dallara Barber трассасындағы 200-ші Indy car жеңісіне қол жеткізді.

Бірінші буын (IR-7)

1997 жылғы маусымда Инди Реасинг Лигасы өз шасси формуласын енгізген кезде Dallara бастапқы үш шасси жасаушының бірі болды. Бірінші модель жылы (1997) IR 7 деп аталды. Көліктер ең бастысы бәсекелес G Force шассилерінен ауа кіреберісінің жұмыртқа тәрізді пішінімен ерекшеленді, ал G Force шассилері үшбұрышты болып, құлау қорғағышының (roll bar) айналасына қалыптастырылған. IR 8 (1998) және IR 9 (1999) шассилері негізінен 1997 жылғы модельге жататын, бірақ түрлі жаңарту жинақтарымен жабдықталған. Джим Гатри 1997 жылдың 23 наурызында Финиксте өткен жарыста Dallara үшін алғашқы Indy машиналар жарысын жеңіп алды. Эдди Чивер 1998 жылы Oldsmobile қозғалтқышы бар IR 7 шассиінде Dallara үшін алғашқы Индианаполис 500 жарысын жеңіп алды.

Екінші буын (IR-00)

2000 жылғы маусымда жаңа шасси моделі ұсынылды; оған IR 00 деген ат берілді. 2001 жылға жаңартылғанда шасси IR 01 деп, ал 2002 жылы IR 02 деп аталды.

Үшінші буын (IR-03/IR-04/IR-05)

2003 жылғы маусымда Dallara жаңа IR 03 шассиін ұсынды. Бұл шасси кейіннен сериядағы де-факто «стандарттау машинасына» айналды. 2004 жылы аэродинамикалық жаңарту жинағы шығарылды, ол оның атауын IR 04 деп өзгертті, ал 2007 жылы атауын IR 05 деп өзгертті. Сонымен қатар, 2008 жылы құлса тоқтатқыштар қолданыла бастады, бұл Dallara шассилерінің осы буынын одан әрі дамытуға және жетілдіруге мүмкіндік берді. IR 03 және IR 05 белгілері бар шассилер 2011 жылғы маусым соңына дейін пайдаланылды. 2006 жылғы маусымда қатысушылардың 80% астамы маусымды Dallara шассиінде бастады, бұл G Force шассиін өндіруші Panoz компаниясының қызығушылығының төмендеуінің салдары болуы мүмкін. Осы шақта Panoz бәсекелес Champ Car сериясына DP01 шассиін жеткізуді бастады. 2007 жылдан 2011 жылға дейін барлық IndyCar командалары IR 05 шассиін пайдаланды, бірақ бірнеше команда 2007 жылғы Индианаполис 500 жарысына Panoz/G Force шассиін жекелей түрде енгізді. Кейбір шағын командалар, әсіресе Индианаполисте, сәл ескі IR 03 шассиін пайдалануды жалғастырды, себебі жаңарту жинақтарын орнату арзанға түсті және бұл оларды жаңа құрастырылған IR 05 шассиімен теңдестіре алды. Дэн Уэлдон 2011 жылғы Indy 500 жарысын тоғыз жылдық IR 03 машинасымен жеңіп алды. IndyCar 2009 жылғы маусымның басынан бастап шасси мен қозғалтқыштың жалпы дамуын тоқтатты. Серия 2012 жылы ұсынылатын жаңа шасси/қозғалтқыш жинағына назар аударды. Осы кезде Dallara IR 03/05 тек Honda Indy V8 қозғалтқышымен жұптастырылды, өйткені басқа қозғалтқыш өндірушілер кетіп қалды.

Төртінші буын (IR-12/DW-12)

2012 жылдан бастап Dallara жаңа IndyCar формулалары үшін ортақ монокок пен аспа бөлшектерін ұсынуды бастады, ол IndyCar Safety Cell деп белгілі болды. Мақсаты – көліктің сыртқы корпусы мен аэродинамикалық бөлшектерін басқа өндірушілердің ұсынуына мүмкіндік беру. Автомобильдер «Аэро-кит» шығаратын брендпен таңбаланады. Dallara шассиді өзінің опциялық аэродинамикалық жиынтығымен ұсынды. Аэро-кит тұжырымдамасы шығындарға байланысты уақытша тоқтатылып, Dallara жиынтығы 2012-2014 жылдарға арналған әмбебап стандартқа айналды. 2015-2017 жылдары Chevrolet және Honda өндірген бірегей аэро-киттер енгізілді, содан кейін Dallara өзінің өндірісі мен қолдауын тоқтатты. 2018 жылы DW12 үшін аэро-киттердің үшінші буыны ұсынылып, барлық командалар үшін UAK18 деп аталатын әмбебап стандартты жиынтыққа қайта оралды. 18 қазанда Dallara 2012 жылғы жарыс машинасына қаза болған IndyCar жүргізушісі Дэн Уэлдонның (DW12) есімін бергенін растады. Бұл машинаны оның Лас-Вегастағы қайғылы оқиғасына дейін сынақтан өткізгеніне құрмет ретінде жасалды. Жаңа бампер/нерф тақтасы бөлігі Уэлдонның өліміне ұқсас бір орындықты жарыс машиналарын жолатпау үшін жобаланды.

Басқа формулалар

2002 жылы Dallara Nissan World Series-тің эксклюзивті жеткізушісі болды, бұл оларға 2004 жылы Renault World Series үшін келісімшарт алуға мүмкіндік берді. FIA Dallara-ны FIA Formula 2 чемпионатының (бұрынғы GP2 Series) және жаңа FIA Formula 3 чемпионатының (бұрынғы GP3 Series) жалғыз шасси құрастырушысы, серіктесі және жеткізушісі етіп тағайындады, бұл оларға F1-ге тікелей кіру жолы ретінде қолданылатын барлық автоспорт серияларында дерлік монополияға ие болуға мүмкіндік берді. 2007 жылы Dallara карттар мен Формула 3 арасындағы алшақтықты толтыру мақсатында Formulino ("кішкентай формула") деп аталатын жаңа модельді жасады. Жаңа концепцияны алғаш рет 2008 жылы ADAC Formel Masters сериясы қолданды, сондай-ақ MRF Challenge да бұл машинаны қабылдады. Dallara 2002 жылдан бастап Indy Lights сериясына (бұрынғы Infiniti/Indy Pro Series) арналған стандартты шассилерді жеткізіп келеді. 2015 жылғы Indy Lights маусымында автомобиль жаңа буын Dallara IL 15 машинасымен алмастырылды, ол Mazda-ның 2.0 литрлік турбоқосылған MZR R қозғалтқышымен жабдықталған. Dallara сонымен қатар жапондық Super Formula сериясы үшін (бұрын Formula Nippon деп аталған) Dallara SF19 шассиін жобалады. Бұл жаңарту FIA-ның жаңа қауіпсіздік талаптарына сәйкес келіп, бұрынғы шассиге (Dallara SF14) "хало" қосылды.

Түздікті автокөлік жарыстары

1980 жылдардың басында Далара Lancia LC1 Group 6 прототипін және кейіннен Lancia серіктесі Abarth-пен бірге LC2 Group C машинасын жасауға жауапты болды. Далара 1993 жылға дейін төзімділік жарыстарына оралмады, алайда олардың атын алған шассилердің саны өте аз болды. Алғашқы жоба – IMSA GT чемпионатындағы жаңа WSC регламенті үшін жасалған Ferrari 333 SP болды. Мишелоттода өндірілген 333 SP Солтүстік Америка мен Еуропада көптеген жарыстарда жеңіске жетті. Ferrari сондай-ақ Dallara компаниясын Ferrari F50 жарыстық нұсқасын, F50 GT-ны әзірлеуге шақырды, оны француз жарыс жүргізушісі Фабиен Жиройк қаржыландырды, бірақ жоба 1998 жылы басталатынға дейін тоқтатылды. Осының нәтижесінде компания басқа келісімшарттар жасап, Toyota (GT One), Audi (R8-дің әртүрлі нұсқалары) және Chrysler (Oreca командасының Chrysler LMP) үшін шассилер құрастырды. Кейін Chrysler LMP, Dallara SP1 деген атпен танымал болды және Nissan-ның Le Mans 24 сағатына қайта оралуына сынақ платформасы ретінде пайдаланылды. Бұл машиналардың барлығы прототиптік спорттық автомобильдер жарысында бәсекеге қабілетті болды, әсіресе Audi R8, 24 сағаттық жарыс және Американың Le Mans сериясында заманауи кезеңдегі ең доминантты шассиге айналды. 2002 жылы олар Fuji Grand Champion Series үшін GC21 құрастырды, машина компанияның F3 машиналарының негізінде жасалған. 2008 жылдың наурыз айында алғашқы Dallara Daytona прототипі пайда болды, ол Доранмен бірлесіп Уэйн Тейлордың SunTrust Racing командасы үшін жасалды. 2015 жылы Dallara 2017 жылы дебют жасайтын жаңа LMP2 және DPi кластарының регламенті үшін төрт конструктордың бірі ретінде тағайындалды, өздерінің Dallara P217 шассиін пайдалана отырып.

Басқа да танымал көліктер

2007 жылы Dallara және KTM 2008 жылы Женева автосалонында таныстырылған екі орындық спорттық автомобиль KTM X Bow-ды жасады. Dallara сондай-ақ Renault (R. S. 01), Alfa Romeo (8C және 4C), Bugatti (Veyron және Chiron), Maserati (MC20) және Lamborghini (Huracán автоспорттық түрлері) үшін инженерлік қызметтер көрсетті. 2017 жылы Dallara өзінің алғашқы жолға арналған Stradale моделін көрсетті.

Қолмен жүретін велосипедтер

Даллара Z Bike брендімен қолмен басқарылатын велосипедтерді де шығарады. Олар сонымен қатар Алекс Занарди үшін Паралимпиада ойындарындағы парацикл жарысына арналған қолмен басқарылатын велосипедті жасады, нәтижесінде Занарди 2012 және 2016 жылғы Паралимпиадаларда тиісінше 4 алтын және 2 күміс медаль жеңіп алды.

Әуе кеңістігі

Розетта зонды үшін Далара, Philae роботтық қондырғы құрамына кіретін бұрғыны жобалады. Далара сондай-ақ Raytheon компаниясымен серіктестік құрып, АҚШ Әуе күштері үшін MALD жүйесін жеткізді.