Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2005 жылдың қаңтар айында Хорватияда президенттік сайлау өтті. Бұл 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан бергі төртінші президенттік сайлау болды. Бұл 2000 жылдың қараша айындағы конституциялық өзгерістерден кейін өткізілген алғашқы президенттік сайлау еді, ол жартылай президенттік жүйені толыққанды парламенттік жүйемен алмастырды, бұл Президенттің өкілеттіктерін премьер-министр мен олардың кабинетіне айтарлықтай қысқартты. 2000 жылы Хорватия халық партиясынан кандидат ретінде сайланған, қазіргі президент Стьепан Месич екінші мерзімге қайта сайлануға құқылы болды және конституция президенттің партия мүшелігін атқаруына тыйым салғандықтан, тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Сайлау қорытындысы бойынша Месич екінші бес жылдық мерзімге үлкен артықшылықпен қайта сайланды. Бұл сайлауда HDZ кандидаттығымен Ядранка Косор екінші турға қатысқан тұңғыш әйел болды. Месич екінші турда алған дауысының үлесі – 65,93% – қазіргі кезге дейін кез келген президенттің ең жоғары көрсеткіші. Месич бірінші турда Хорватия ішінде берілген дауыстардың абсолютті көпшілігін алды, бірақ шетелде тұратын хорват азаматтарының дауыстары Месичтің жалпы үлесін бірінші турда жеңіске жету үшін қажетті 50% + 1 дауыс шегінен төмендетіп, екінші турды қажет етті. Бірінші турда сайлауға қатысу 50,57%, ал екінші турда 51,04% құрады. Месич 2005 жылдың 18 ақпанында Конституциялық сот төрағасының қатысуымен екінші мерзімге қызметке кірісті.
Presidential elections were held in Croatia in January 2005, the fourth such elections since independence in 1991. They were the first presidential elections held after the constitutional changes of November 2000, which replaced a semi presidential system with an incomplete parliamentary system, greatly reducing the powers of the President in favor of the Prime Minister and their cabinet. Incumbent president Stjepan Mesić, who had been elected in 2000 as the candidate of the Croatian People's Party, was eligible to seek reelection to a second term and ran as an independent as the constitution prohibits the President from holding party membership while in office. The elections resulted in the landslide re election of Mesić for a second five year term. They were also the first in which a woman, HDZ candidate Jadranka Kosor, took part in the runoff. The percentage of the vote received by Mesić in the second round – 65.93% – is the highest of any president to date. Mesić had received an absolute majority of the votes cast within Croatia itself in the first round, but the votes of Croatian citizens living abroad forced a run off by reducing Mesić's overall percentage to just under the necessary 50% + 1 vote threshold needed to win in the first round. Voter turnout was 50.57% in the first round and 51.04% in the second round. Mesić was sworn in for a second term on 18 February 2005 by the Chief justice of the Constitutional Court.
Өмірбаян
Хорватияның Мемлекеттік сайлау комиссиясы 2004 жылғы 15 желтоқсанда үміткерлердің тізімін жариялады. Президент Стьепан Месич қайта сайлануға түсті, ал үкіметтік HDZ партиясы министрлер кабинетінің мүшесі Ядранка Косорды ұсынды. Барлығы он үш үміткер қабылданды, олардың әрқайсысы заңмен белгіленген талап бойынша 10 000 азаматтың қолтаңбасын тапсырды. Месич 2005 жылғы 2 қаңтарда өткен бірінші айналымда шамамен 49% дауыс жинап, үлкен жеңіске жетті. Ол толық жеңіске жету үшін қажетті 50% дауысқа жетпесе де, Косор 20%, ал күтпеген тәуелсіз үміткер Борис Микшич 18% дауыс жинады. Сайлаудың екінші айналымы 2005 жылғы 16 қаңтарда өтті, онда Месич пен Косор ғана бақ сынасты. Бұл жолы Месич Косордың 34% дауысына қарсы 66% дауыспен үлкен артықшылыққа ие болды.
The Croatian State Elections Committee published a list of potential candidates on 15 December 2004. President Stjepan Mesić stood for re election, and the governing HDZ nominated cabinet minister Jadranka Kosor. A total of thirteen candidates were accepted, each after having submitted 10,000 citizen signatures, an endorsement required by law. Mesić won a landslide victory gaining nearly 49% of the vote in the first round, held on 2 January 2005. He only narrowly missed the 50% target for an outright win, with Kosor trailing with 20% and a surprising independent candidate Boris Mikšić with 18% of the vote. The elections went to a second round held on 16 January 2005 in which Mesić and Kosor were the only candidates. This time, Mesić won an overwhelming majority with about 66% of the vote against Kosor's 34%.
Талдау
Бірінші турға дейінгі көптеген сауалнамалар қазіргі президент Стьепан Месичті 50% + 1 дауыспен қайта сайлануға, тіпті екінші турдың қажеті болмайтындай жеңіске жетеді деп болжаған. Алайда, Ядранка Косор шетелде тұратын азаматтардың дауыстарының арқасында президенттің жеңісін бірнеше ғана ұпайға қысқартты, бірақ екінші турға өтуіне жеткілікті болды. Сайлаудың ең үлкен тосын сыйы – АҚШ-та тұратын хорват кәсіпкері және кәсіпкер Борис Микшич тәуелсіз кандидат болды. Оның сайлау науқаны «хорват арманы» деген ұранға негізделген, ол АҚШ-тағы карьерасы барысында жеткен американ арманына ұқсас екенін айтты. Сайлау түніндегі алғашқы экзит-поллдар президент Месичтің екінші турдың қажеті болмай қайта сайлануы мүмкін екенін көрсетті, ал Косор мен Микшич екінші орын үшін күресіп жатқандай болды. Бірінші нәтижелер келе бастағанда, Месичтің 50% + 1 дауыс жинай алмайтыны және екінші турдың сөзсіз болатыны анық болды. Шетелде тұратын азаматтардың дауыстары саналған соң, Косор Микшичті озып, екінші орынға ие болып, екінші турға қатысу құқығын алды. Науқан келесі күні басталды, екі апталық науқан барысында Хорватияның үш ірі телеарнасында үш президенттік пікірсайыс өтті. Көптеген сарапшылар мен пікірсайыстан кейінгі сауалнамалар Косордың пікірсайыста жеңіске жеткенін көрсеткеніне қарамастан, Месич сауалнамалардағы көшбасшылығын сақтап қалды. Сайлау күні жақындаған сайын Косордың науқаны барлық бұрынғы шығындар рекордтарын бұзып, консервативті дауыс берушілерді ынталандыруға тырысты. Сайлау күні, ел бойынша сағаты 19:00-де дауыс беру орындары жабылып, барлық телеарналар экзит-полл нәтижелеріне сүйене отырып, Месичтің сенімді жеңіске жеткенін жариялады, бұл кейін ресми нәтижелермен расталды. Косор жеңілісін мойындап, Месичті жеңісімен құттықтады. Сайлаудан кейін Борис Микшич сайлаудың алаяқтық екенін және Месич пен премьер-министр Иво Санадер Косорды екінші турға «әкелу» туралы келісім жасасқанын мәлімдеді. Ол реттік нөмірлері көрсетілмеген 15 мың дауыс бюллетенін алғанын айтты.
Most polls before the first round were predicting the incumbent president Stjepan Mesić would be reelected without a runoff, securing 50% + 1 vote. However, Jadranka Kosor benefited from the votes coming from the citizens living abroad, which narrowed the president's victory by only a couple of points, but enough to secure a second round. The greatest surprise of the election was the independent candidate Boris Mikšić, a Croatian businessman and entrepreneur living in the United States. His campaign was heavily based on the message of a 'Croatian dream', similar to the American dream he said he achieved during his career in the US. On the night of the election, the first exit polls indicated president Mesić might secure a second term without the need of a runoff, while Kosor and Mikšić were shown battling for second place. As the first results started coming in it was evident that Mesić was not going to secure 50% + 1 vote and that a runoff is inevitable. As votes from the citizens living abroad were tallied, Kosor overtook Mikšić, placing second and qualifying for the second round. The campaign began immediately the next day and during the two week long campaign, three presidential debates were held, one on each of Croatia's three major television networks. Despite most observers and post debate polls indicating Kosor won the debates, Mesić maintained his lead in the polls. As Election Day neared, the Kosor campaign exceeded all previous campaign spending records, trying to motivate the conservative base. On Election Day, as polls around the country closed at 7 pm, all television networks announced Mesić won a landslide victory based on the exit polls, which official results later confirmed. Kosor conceded and congratulated Mesić on his victory. After the elections, Boris Mikšić claimed the elections were fraud and that Mesić and Prime Minister Ivo Sanader made a deal of "bringing" Kosor in the second round. He claimed to have received 15,000 election ballots with serial numbers that were not evidented.