Кіріспе

Британдық жарыс жүргізушісі (туған 1969)

Аллан Макниш (29 желтоқсан 1969 жылы туған) – Шотландиядан шыққан бұрынғы британдық жарыс жүргізушісі, комментатор және журналист. Ол «Ле-Манның 24 сағаты» жарысын үш рет жеңіп алған, соңғы рет 2013 жылы, сондай-ақ «Американың Ле-Ман сериясы» жарысын үш рет жеңіп алған, ол соңғы рет 2007 жылы жеңіске жеткен. 2013 жылы FIA World Endurance Championship (FIA WEC) чемпионы атанды. Ол сонымен қатар телеарна, радио және онлайн платформаларда BBC Formula One бағдарламасының комментаторы және сарапшысы болды, ал Audi Sport ABT Schaeffler Formula E командасының бас директоры қызметін атқарды.

Ерте өмір

Макниш Шотландияның Дамфристе дүниеге келді және мектепте футбол ойнады. Ол «Ноттингем Форест» клубының жанкүйері болды, сонымен қатар жергілікті «Королева Оңтүстік» клубын да қолдады. Макниш картингпен айналыса бастағаннан кейін ғана өзінің ерекше қабілетін тапты.

Ерте мансап

Макниш өзінің мансабын Дамфрис және Галлоуэйдің жүргізушісі Дэвид Коултар сияқты картингтен бастады. Макниш екеуіне де және Дарио Франчиттіге берілген бастаманы негізінен Дэвид Лесли аға және кіші деп есептеді. Макниш пен Коултард екеуі де McLaren/Autosport BRDC Жылдың жас жүргізушісі сыйлығымен марапатталды, автоспортқа көшкеннен кейін. 1988 жылы ол Формула Воксхолл Лотос чемпионатында жеңімпаз атанды, ал 1989 жылы Дэвид Брэбхамға қарсы өткен Британдық Формула 3 чемпионатында екінші орын алды. 1980-жылдардың соңында Макниш командаласы Мика Хакиненмен бірге тұрды. Болашақта Формула-1 жүргізушісі ретінде қарастырылған ол Макларен және Бенетон командаларымен сынақтан өтті, сонымен қатар 1990-1992 жылдары Еуропалық моторспорттың екінші деңгейі саналатын F3000 жарысында да өнер көрсетті. F3000-дегі алғашқы маусымында Макниш Донингтон Парктегі жарыста апатқа ұшырады, нәтижесінде көрермен қаза тапты. Ол сол маусымда чемпионатта жалпы төртінші орынды иеленді. Формула-1 мүмкіндіктеріне ден қоюының нәтижесінде, ол 1994 жылы Пауда F3000 жарысына бір рет қана қатысты. Формула-1-де жүргізуге мүмкіндік болмағандықтан, ол 1995 жылы Пол Стюарт Racing (Сер Джеки Стюарттың ұлы басқарған, кейін Стюарт Гран-при құратын) командасымен F3000-ге оралды. Ол, мүмкін, сол жылдың ең жылдам жүргізушісі болды, бірақ бірқатар қиындықтар титул үшін күресте Super Nova командасының жүргізушілері Винченцо Соспири мен Рикардо Россеттен оқпанда қалдырды. Макништің мансабы 1996 жылдың басында Формула Ниппонға қатысу келісімі күшін жойғаннан кейін тоқтап қалғандай болды, ал Марк Бланделл PacWest CART командасымен жүргізуге басымдық берді. Ол сондай-ақ сол жылы Бенетон командасы үшін сынақтан өтті.

Спорттық көліктер

Өзінің мансабын Формула-1 мүмкіндігін іздеуге арнағанына қарамастан, Макниш әлемдегі ең жоғары бағаланған спорттық автомобильдер жүргізушілерінің біріне айналды. Оның спорттық карьерасы 1996 жылы Porsche командасында, олардың 911 GT1 моделі спорттық автомобильдер жарыстарын революциялаған кезде басталды. Зауыттық командамен бірге ол осы машинаны 1998 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысында жеңіске жеткізді, оның серіктестері Лоран Айелло және Стефан Ортелли болды. Одан кейін ол Toyota және Audi командаларында жарысты, ал 2007 жылғы жарыстың соңғы кезеңдерінде жеңіске жету мүмкіндігінен кейін, 2008 жылы Том Кристенсен және Ринальдо Капелломен Audi R10 көлігімен екінші жеңіске жетті. Ол Audi үшін Американың Ле-Ман сериясында да үлкен жетістіктерге қол жеткізді, 2006 және 2007 жылдары Диндо Капелломен бірге титул жеңіп алды және Себрингтің 12 сағаттық жарысында (2004, 2006, 2009 және 2012) төрт рет жалпы жеңіске ие болды. 2011 жылғы Ле-Ман жарысында Макниш жарыстың басында машинаны қиратып, Audi No. 3 командасы үшін жарысты аяқтау мүмкін болмады. 2012 жылғы Ле-Ман жарысында да Макниш қателік жіберіп, финиш сызысына бірнеше сағат қалғанда Audi No. 2 көлігін соқтығысып, бірінші орыннан айырылды. Ол сондай-ақ 2012 жылғы Дейтонаның 24 сағаттық жарысында Starworks Motorsport Riley Ford командасымен бірге екінші орынды иеленді. 2000 жылғы Американың Ле-Ман сериясы маусымында Макниш Sears Point International Raceway трассасында толық контур бойынша жаңа рекорд орнатты.

Формула бірінші

2001 жылы жаңа құрылған Toyota F1 командасына сынақ жүргізуші қажет болғанда Макниш Формула-1-ге қанағаттанарлық мүмкіндік алды. Оның спорттық автомобильдер арқылы Toyota-мен байланысы болғандықтан, ол осы рөлге табиғи кандидат болды, ал сынақтардағы өте жақсы көрсеткіштерінен кейін маусымдық жарыстарға қабылданды. Маусымның 17 жарысында ол ешқандай ұпай жинамады, ал ол және командаласы Мика Сало 2003 жылы Оливье Панис пен Кристиано да Маттамен ауыстырылды. Сало команданың Мельбурндағы дебюттік жарысында ұпай жинады, ал Макниш Малайзия Гран-присінде де солай жасай жаздады, бірақ команданың пит-лейндегі қателігі оның нәтижесіне кедергі келтірді. Да Матта жарияланбас бұрын екі жүргізушіге де олардың орны ауысатыны айтылды, ал ITV-дің Мартин Брандл «Сало мен Макништі Панис пен тағы бір жүргізушімен алмастыру» оның пікірінше алға қадам емес екенін мәлімдеді. Макниш Жапон Гран-присіне дайындық барысында Сузукадағы 130R бұрышында ауыр апатқа ұшырады, бірақ қанағатты жарақатсыз құтылды. Бұл оқиғадан кейін бұрыш келесі жылы қайта жобаланды.

Формула 1-ден кейін

2003 жылы ол Renault F1 үшін сынақ жүргізушісі болды, сонымен қатар ITV үшін теледидар жұмысында да аз жұмыс істеді, бірақ келесі жылы спорттық автокөлік жарыстарындағы сәтті мансабына оралды, Себрингтің 12 сағаттық жарысын жеңіп алды. 2005 жылы ол өте бәсекеге толы DTM (Германияның туристік автомобиль чемпионаты) жарысына қатысты, онда бұрынғы Формула 1 жүргізушілері Мика Хаккинен және Жан Алеси сияқтылармен күш сынасты. Ол сондай-ақ Autosport және Le Mans журналдарының «Жылдың спорттық автомобиль жүргізушісі» сыйлығын және (Жэки) Стюарт медалін Шотландия автоспортына қосқан үлесі үшін жеңіп алды. 2007 жылы жыл сайынғы марапаттау кешінде Стюарттан кейін Шотландия Автожарыс Клубының президенті болды. 2006 жылы Audi зауыттық командасымен жарысын жалғастырды және жаңа Audi R10 TDI дизельдік машинасымен Себрингтің 12 сағаттық жарысын жеңіп, поул позициясын иеленді және жаңа рекорд орнатты. 2008 жылы Макниш Том Кристенсен және Ринальдо Капелломен бірге Audi үшін Ле-Манның 24 сағаттық жарысын жеңіп алды. Бұл Ла-Сартедегі оның алғашқы жеңісі болды, ал 2013 жылы Том Кристенсен мен Лоик Дювальмен бірге Ле-Манның 24 сағаттық жарысын жеңген болатын. 2011 жылы Макниш Ле-Ман жарысында қатты апатқа ұшырады, нәтижесінде машинасы дерлік қирап қалды. Бірақ, соңғы жылдары қауіпсіздік шараларының күшейтілуінің арқасында Макниш ешқандай жарақатсыз аман қалды. 2013 жылы Макниш FIA World Endurance Championship-ті Кристенсен және Дювальмен бірге жеңіп алып, әлем чемпионы атанды. Формула 1 барлық Гран-прилерде жүргізушілердің өкілін төрешілер алқасына енгізгеннен бері, Макниш 2011 жылғы маусымда Монако және соңғы кезде Венгрияда екі рет жүргізушілердің өкілі болды, екі жағдайда да McLaren жүргізушісі Льюис Хэмилтонды түрлі бұзушылықтар үшін жазалады. Ол сондай-ақ Scania компаниясының жаңа R 730 V8 машинасының сынақ жүргізу видеосынан өтті. 2013 жылдың 17 желтоқсанында Макниш Audi Sport және толық уақытты жарыстардан зейнетке шыққандығын жариялады, бірақ болашақта жеке жарыстарға қатысу мүмкіндігін жоққа шығармады. Зейнетке шыққаннан кейін ол Audi Sport командасында жұмыс істеді, команданың жүргізушілері мен инженерлері арасында байланыс жасады, команда мен автоспорт ұйымдастырушыларымен және жүргізушілерді дамытумен айналысты. Ол сондай-ақ жарыс жүргізушісі Гарри Тинкнеллдің менеджері. Ол сонымен қатар BBC Sport телеарнасында Формула 1 жарысын баяндаушы және сарапшы ретінде жұмыс істейді. Макниш 2017/18 маусымында Audi-дің Abt Sportsline командасын ресми түрде иеленуінен кейін Audi-дің Formula E командасының команда директоры болды. Макниш Segrave Trophy (2009/2014 жж.) екі мәрте жеңімпазы, 2014 жылы BRDC Алтын Жұлдызымен марапатталды және 2015 жылы BARC Алтын медалін жеңіп алды.

Американдық Ле-Ман сериясының толық нәтижелері

Жыл Кіретін сынып Шасси Жұмыс істеуші қозғалтқыш 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Орын Сан Сілтеме 1999 Champion Racing LMP Porsche 911 GT1 Evo Porsche 3.2 L Turbo Flat 6 SEB ATL MOS SON POR PET MON LSV 25-ші 47 2000 Audi Sport North America LMP Audi R8 Audi 3.6L Turbo V8 SEB NÜR SON MOS TEX ROS PET MON LSV ADE 1-ші 270 Audi R8R CHA SIL 2004 Audi Sport UK Team Veloqx LMP1 Audi R8 Audi 3.6L Turbo V8 SEB MID LIM SON POR MOS AME PET MON 7-ші 26 2005 ADT Champion Racing LMP1 Audi R8 Audi 3.6L Turbo V8 SEB ATL MID LIM SON POR AME MOS PET MON 10-шы 22 2006 Audi Sport North America LMP1 Audi R10 TDI Audi 5.5L Turbo V12 (Diesel) SEB UTA POR AME MOS PET MON 1-ші 204 Audi R8 Audi 3.6L Turbo V8 TEX MID LIM 2007 Audi Sport North America LMP1 Audi R10 TDI Audi 5.5L Turbo V12 (Diesel) SEB STP LNB TEX UTA LIM MID AME MOS DET PET MON 1-ші 246 2008 Audi Sport North America LMP1 Audi R10 TDI Audi 5.5L Turbo V12 (Diesel) SEB STP LNB UTA LIM MID AME MOS DET PET MON 8-ші 60 2009 Audi Sport Team Joest LMP1 Audi R15 TDI Audi 5.5L Turbo V10 (Diesel) SEB STP LNB UTA LIM MID AME MOS PET MON 10-шы 30 2010 Audi Sport Team Joest LMP1 Audi R15 TDI plus Audi 5.5L Turbo V10 (Diesel) SEB LNB MON UTA LIM MID AME MOS PET NC – 2011 Audi Sport Team Joest LMP1 Audi R15 TDI plus Audi 5.5L Turbo V10 (Diesel) SEB LNB LIM MOS MID AME BAL MON NC – Audi R18 TDI Audi 3.7L Turbo V6 (Diesel) PET 2012 Audi Sport Team Joest LMP1 Audi R18 TDI Audi 3.7L Turbo V6 (Diesel) SEB LNB MON LIM MOS MDO AME BAL VIR PET NC  – 2013 Audi Sport Team Joest P1 Audi R18 e tron quattro Audi 3.7L Turbo V6 (Diesel) SEB LNB MON LIM MOS AME BAL COTA VIR PET NC  –

Ле-Ман сериясының толық нәтижелері

Жыл Кіруші сынып Шасси Қозғалтқыш 1 2 3 4 5 Рангы Ұпайлары 2004 Audi Sport UK Команда Veloqx LMP1 Audi R8 Audi 3.6 L Turbo V8 MON NÜR SIL SPA 2 28 2005 Audi PlayStation Командасы Oreca LMP1 Audi R8 Audi 3.6 L Turbo V8 SPA MON SIL NÜR IST 3 26 2008 Audi Sport Team Joest LMP1 Audi R10 Audi TDI 5.5 L Turbo V12 (дизель) CAT MON SPA NÜR SIL 5 27 2010 Audi Sport Team Joest LMP1 Audi R15 TDI plus Audi TDI 5.5 L Turbo V10 (дизель) CAS SPA ALG HUN SIL 9 45 2011 Audi Sport Team Joest LMP1 Audi R18 TDI Audi TDI 3.7 L Turbo V6 (дизель) CAS SPA IMO SIL EST NC 0

Толық FIA Дүниежүзілік төзімділік чемпионатының нәтижелері

Жыл Көлік кірген сынып Шасси Қозғалтқыш 1 2 3 4 5 6 7 8 Қорытынды ұпай 2012 Audi Sport Team Joest LMP1 Audi R18 e tron quattro Audi TDI 3.7L Turbo V6 (Гибридтік дизель) SEB SPA LMS SIL SÃO BHR FUJ SHA 2-орын 159 2013 Audi Sport Team Joest LMP1 Audi R18 e tron quattro Audi TDI 3.7L Turbo V6 (Гибридтік дизель) SIL SPA LMS SÃO COA FUJ SHA BHR 1-орын 162