Кіріспе
Британдық ғылыми фантастика кейіпкері, 1977 жылы жасалған, «Доктор Кто» кейіпкері. K9, кейде K 9 деп те жазылады, – ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан британдық ғылыми фантастикалық телесериал «Доктор Кто» дағы бірнеше ойдан туған робот-иттердің (иттер, атауы «canine» сөзінің дыбысталуымен байланысты әзіл) атауы. K9 сериалдың үш спин-оффының басты кейіпкері болды: «K9 және компания» (1981), «Сара Джейннің оқиғалары» (2007–2011) және «K9» (2009–2010). Бастапқыда сериалда қайта-қайта пайда болатын кейіпкер ретінде жоспарланбағанмен, K9 жас көрермендер арасында танымал болатыны күтілгендіктен, алғашқы көрсетілімінен кейін сериалда қалды. Сериалда кем дегенде төрт түрлі K9 бірлігі болды, ал алғашқы екеуі Төртінші Доктордың серіктері болды. Дауыстық актер Джон Лисон кейіпкерге көптеген көрсетілімдерде дауыс берді, «Доктор Кто» сериалының 17 маусымынан басқа, онда Дэвид Бриерли уақытша осы рөлді орындады. Кейіпкерді Боб Бейкер мен Дэйв Мартин жасаған, оларға кейіпкердің құқығы әлі де тиесілі; осы себепті Бейкердің «K9» спин-оффы, BBC өндірмейтіндіктен, «Доктор Кто» оқиғаларына немесе кейіпкерлеріне тікелей сілтеме жасай алмады, бірақ оның жалғасы болуға тырысты. Сериалдың сюжеті бойынша, K9 – 1977 жылғы «Көрінбейтін жау» атты эпизодта «Доктор Кто» басты кейіпкері (Доктор) сатып алған робот-ит. Кейіпкердің алғашқы екі нұсқасы 1981 жылға дейін Төртінші Доктормен (Том Бейкер сомдаған) бірге саяхаттады. Осы оқиғаларда K9 мұрнында жасырылған қуатты лазерлік қаруымен, энциклопедиялық білімімен және үлкен компьютерлік интеллектісімен пайдалы болды. 1981 жылға қарай, Доктормен бірге саяхаттаған K9 екі моделінің әрқайсысы Доктордың әйел серіктерінің біріне қалдырылды. Кейіннен кейіпкер спин-офф аймағына көшті. Продюсерлер K9 балалар арасында танымал болатынын күтіп, актриса Элизабет Слэденнің Сара Джейн Смит рөліндегі және жаңа K9-дың қатысуымен «K9 және компания» сериалын бастауды жоспарлады. 2006 жылы K9 «Доктор Кто» сериалының жаңадан жаңартылған нұсқасында қайта пайда болды. 2007 жылғы «Сара Джейннің оқиғалары» спин-оффының дамуымен бірге K9-дың кейіпкерлік көрсетілімдері шектелгенімен, кейіпкер «K9» және «Сара Джейннің оқиғалары» екі сериалында да толыққанды пайда бола бастады, олар түпнұсқа K9 Mark I және Mark IV оқиғаларын көрсетті.
the Doctor Who character
K9, occasionally written K 9, is the name of several fictional robotic canines (dogs, the name being a pun on the pronunciation of "canine") in the long running British science fiction television series Doctor Who, first appearing in 1977. K9 has also been a central character in three of the series' television spin offs: the one off K 9 and Company (1981), The Sarah Jane Adventures (2007–2011) and K9 (2009–2010). Although not originally intended to be a recurring character in the series, K9 was kept in the show following his first appearance because he was expected to be popular with younger audiences. There have been at least four separate K9 units in the series, with the first two being companions of the Fourth Doctor. Voice actor John Leeson has provided the character's voice in most of his appearances, except during season 17 of Doctor Who, in which David Brierley temporarily did so. The character was created by Bob Baker and Dave Martin, to whom rights to the character still belong; consequently, Baker's spin off series K9, which is not BBC produced, could not directly reference events or characters from Doctor Who, though it attempted to be a part of that continuity. Within the series' narrative, K9 is a robot dog acquired by Doctor Who's title character (the Doctor) in the 1977 serial The Invisible Enemy. The first two incarnations of the character travelled alongside the Fourth Doctor (portrayed by Tom Baker) until 1981. In these stories, K9 proved useful for the powerful laser weapon concealed in his nose, his encyclopaedic knowledge and his vast computer intelligence. By 1981, each of the two models of K9 which travelled alongside the Doctor had been left with one of the Doctor's female companions. The character subsequently transitioned into spin off territory. Producers hoped K9's popularity with children would launch the series K 9 and Company, led by actress Elisabeth Sladen in the role of companion Sarah Jane Smith alongside a new K9. In 2006, K9 reappeared in the revived series of Doctor Who. Although the character's appearances in the 2007 spin off The Sarah Jane Adventures were hampered by the concurrent development of the K9 spin off, the character began to appear full time in both K9 and The Sarah Jane Adventures, depicting adventures of the original K9 Mark I and of Mark IV, respectively.
K9 Mark I
K9, кейіннен "K9 Mark I" (Лисон) деп аталған, алғаш рет 1977 жылғы "The Invisible Enemy" фильмінде профессор Мариус (Фредерик Йегер) жасаған 5000 жылғы өнім ретінде пайда болды. K9 кейіннен Төртінші Доктормен (Том Бейкер) және Лиламен (Луиза Джеймсон) бірге уақыт пен кеңістіктегі Доктордың оқиғаларында серігі ретінде саяхат жасады, осы саяхат 1978 жылғы "The Invasion of Time" сериалына дейін жалғасты. Осы сериалда K9 Доктордың туған планетасы Галлифрейде Лиламен бірге қалуға шешім қабылдайды. Содан кейін "Doctor Who" K9-ның екінші нұсқасын ұсынады, оны сол реквизит сомдайды; "The Invasion of Time" сериалының соңғы көрінісінде Доктор "K9 Mk II" деп жазылған қорапты ашады. K9-ның алғашқы нұсқасы телеарнадағы "Doctor Who" материалдарында қайтадан көрсетілмесе де, ол 2009 жылғы "K9" телесериалының басты кейіпкері болады, онда ол жаңа, күрделі және болашақты көрінетін K9 пайда болатын "жаңару" процесінен өтеді; "K9" сериалының бірінші бөлімінде кейіпкер профессор Гриффен (Роберт Молони) тарапынан шамамен 2050 жылғы Лондонға тасымалданады. Жаңару кезінде кейіпкер Доктормен болған оқиғаларын ұмытады, бірақ Гриффен мен бірнеше жасөспірім серіктеріне "Департаменттің" антиутопиялық режиміне қарсы көмектеседі. Жаңартылған K9 жаңа мүмкіндіктерге ие, оның ішінде күрделі бас дисплейі, ұшу қабілеті және қуатты лазерлік қарулары бар.
K9 Mark II
Уақыт шапқыншылығында сюжетке енгізілген K9 Mark II алғаш рет The Ribos Operation (1978) фильмінде экранға шығады. Марк II алдыңғы нұсқасына қарағанда жылдамрақ және қауіпті сезіп, басқаларды ескерте алатын қабілетке ие болды. Ол Доктор мен Романаның серігі ретінде саяхаттайды. Романаның жаңару кезеңінде (актриса Мэри Тэммнен Лалла Уордқа ауысуы) K9 кейіпкерінің "ларингитпен" ауырғаны айтылды, бұл Лисонның 1979–80 маусымының басында сериалдан кетуімен байланысты болды. Осы уақыт аралығында оны Дэвид Бриерли сомдады, Лисон 1980–81 маусымында қайтып келгенге дейін. Доктор мен Романа E Space параллель әлеміне сапар шеккенде, K9 Warriors' Gate (1981) эпизодында ауыр зақым алады. Зақымның салдарынан K9 тек E Space-те ғана жұмыс істей алатын болды. Романа қалу және өз жолын табуды шешкенде, Доктор K9-ды оған сыйлады. Кейіннен кейіпкер Сегізінші Доктормен (Пол МакГанн) бірге аяқталмаған "Шада" сериалының жаңадан түсірілген нұсқасында пайда болады; 2003 жылғы "Шада" аудио спектаклі мен веб-трансляциясында K9 Mark II Романамен бірге Галлифрейге оралған, ол енді Уақыт Лордтарының президенті, және Доктор оларды аралайды.
K9 Mark III
K9 Mark III алғаш рет "A Girl's Best Friend" эпизодында пайда болды, 1981 жылы K 9 and Company сериалының пилоттық бөлімі, бірақ ол бірінші эпизодтан кейін толыққандай сериал болып іске аспады. Онда бұл кейіпкер Доктордың бұрынғы серігі Сара Джейн Смитпен (Элизабет Слэден) таныстырылады; екеуі бірнеше оқиғаларға қатысады. Олардың тек біріншісі ғана экранға түсірілді; ал кейбіреулері комикс кітаптарында және аудио-спектакльдерде бейнеленді, ал қалғандары телесериалда қысқаша айтылды. Mark III 1983 жылы Doctor Who сериалының 20 жылдығына арналған тоқсан минуттық арнайы "The Five Doctors" эпизодында Сара Джейнмен бірге қысқаша пайда болды, содан кейін 2006 жылы қайта жаңғыртылған сериалдың "Мектепке қайта оралу" ("School Reunion") эпизодында соңғы рет пайда болды. Сол оқиғаға дейін Mark III тозығы жетіп, ақырында шетелдік Криллитанның қастандығын тоқтату және олардың басшысы Лукас Финчті (Энтони Хед) жеңу үшін өзін құрбан етеді. Эпизодтың соңында Доктор Сара Джейнге шетелдік қызметті зерттеуді жалғастыруға ынталандыру үшін жаңа K9 сыйлайды; Доктор оны Mark III құрбан болғаннан кейін "қайта жасады", бұл оның бұрынғыдай ақыл-ойы мен естеліктері сақталған, бірақ "жаңа үлгі" екенін көрсетеді.
K9 Mark IV
"School Reunion" (2006) фильмінің соңғы сахнасында дебют жасағаннан кейін, K9 Mark IV "The Sarah Jane Adventures" сериалының "Invasion of the Bane" премьералық эпизодында қайта оралды, онда автор Боб Бейкермен лицензиялық мәселелерге байланысты K9 қара тесікті жауып, Сара Джейнмен қысқа ғана уақыт аралығында және сирек қана байланыса алады. Персонаж бірінші серияның финалы "Жоғалған бала" да батырлық көрсетіп, алаяқ шетелдік суперкомпьютер Мистер Смитпен (Александр Армстронг) күреседі, жаңа CGI телепортациясы және қалықтау мүмкіндіктерін көрсетеді. K9 Mark IV интерфейсінде кем дегенде бір USB порты бар. Соңынан, кейіпкер "Доктор кім" сериалының төртінші сериясының финалында "Сапардың соңы" (2008) эпизодында қысқаша пайда болады, онда K9 және Мистер Смит Докторға Жерді дұрыс орнына қайтаруға көмектеседі. K9 содан кейін 2009 жылғы Red Nose Day комедиялық Сара Джейн мини-эпизодында "Раксакорикофаллапаториустан махаббатпен" пайда болады. K9 авторларымен келісімге келгеннен кейін, K9 Mark IV "The Sarah Jane Adventures" сериалының үшінші сериясындағы "The Mad Woman in the Attic" (2009) оқиғасынан бастап, төртінші серияға дейін тұрақты кейіпкерге айналады. Ол төртінші серияның финалында, "Сара Джейн Смитпен қоштасу" эпизодында қайтадан пайда болады. Ол сериалда көрінбесе де, "Ешқашан болмаған адам" (2011) эпизодында Лук оны шақыру үшін арнайы иттің сыбызғысын ойлап тапқаны айтылады.
Фильмдер
2015 жылдың 24 қазанында Боб Бейкер мен Пол Тамс K9: TimeQuake фильмін жариялады, ол 2017 жылы кинотеатрларда көрсетілуге тиіс болған және робот иттің ғарыштағы классикалық Doctor Who кейіпкері Омегаға қарсы күресін көрсететін еді. Алайда, бұл жоспар іске аспады, фильмнің қашан шығатыны белгісіз қалды. 2018 жылы TimeQuake әлі де дайындық кезеңінде екені расталды, фильмге дейін K9-ды қазіргі заманғы көрермендерге таныстыру үшін алдын ала түсірілген телесериал жасау жоспарланған. 2023 жылға дейін қосымша жаңалықтар түспеді.
Онлайн-ақпарат құралдары
2003 жылы BBC-дің Doctor Who веб-сайты үшін аяқталмаған Shada сериалының веб-трансляциясы қайта жазылып, Сегізінші Доктордың оқиғасы ретінде ұсынылды. Онда Romana II және K9 Mk II-нің E Space-ден кейінгі нұсқалары да көрсетілді. 2007 жылы "Сара Джейн Әңгімелері" ресми сайтында Доктор Сараға K9 ішінде бірнеше сыйлық сақтағаны айтылды, олардың ішінде "соник ерінгіш" және шетелдік өмірді сканерлейтін сағат болды.
Бейне ойындар
K9 Lego Dimensions видео ойынында пайда болады. Ол "Доктор кім" деңгейлік жиынтығында мінуге болатын көлік ретінде ұсынылған. Джон Лисонның қолжетімді болмауына байланысты, оның бұрынғы жазбалары ойынға енгізілді.
Тұжырымдамалық тарихы
K9 – жазушылар Боб Бейкер мен Дейв Мартиннің туындысы. Оның мақсаты – Доктор мен Лиланың кішірейтілген клондары Доктордың денесінде «Көрінбейтін жау» оқиғалары кезінде баяндама беруге қабілетті кейіпкер болу еді. Мартиннің өзінің иті де жақында көлік шауып өткен еді, ал K9 оған арналған көлікке төтеп бере алатын құрметтің белгісі болды. K9 бастапқыда серік болуға жоспарланбаған, бірақ продюсер Грэхам Уильямсқа бұл идея ұнағандықтан, оны көрермендердің жас буынына ұнату үшін тұрақты кейіпкер ретінде сақтап қалу туралы шешім қабылданды. Кейіпкердің бастапқы аты – «FIDO» – көрінетін «Феноменалды көрсеткіштік деректерді бақылау» бөлімінен шыққан, бірақ ақырында ол K9 деп аталды. K9-ды жүзеге асырудың алғашқы идеясы – робот доберман костюмі ішіндегі кішкентай актерді пайдалану болды, бірақ Тони Хардинг жасаған және BBC Визуальды эффекттер бөлімі құрастырған радиомен басқарылатын реквизит пайдасына бұл идея қабылданбады. Дерек Уэльске тиесілі Харлингтон Миддлсекстегі Радиобақылау модельдік орталығына алғашқы негізгі қабыққа электрониканы орнату тапсырылды, соның салдарынан орталық итті BBC-ге түсіру кезінде басқарды. Робот серия кезінде көптеген техникалық мәселелерге тап болды, көбінесе радио басқару камераларға кедергі келтіргендіктен немесе керісінше, дұрыс жұмыс істемеді. Локацияда K9 тегіс емес жерлерде жүре алмады, сондықтан кадрлар осыны ескере отырып жасалуы керек болды. Шешімдерге жасырын жіп арқылы кейіпкерді тарту (Брайтон жағажайындағы K9 кадрында бұл жіпті анық көруге болады) немесе оның үстінен дөңгелектеуге болатын ағаш тақтайшаларды төсеу кірді. K9-дың ішкі бөлігі серия барысында тағы екі рет қайта жобаланды, алдымен Slough Radio Control компаниясымен бірлесіп. Бұл компанияның бір қызметкері, Найджел Бракли, реквизиттерді қадағалау үшін серияға жартылай тұрақты түрде тағайындалды. Содан бері киноиндустриясында мансап құрған Бракли K9-дың студиялық көптеген түсірілімдерін басқарды. Ақырында, итке тән кемшіліктері оның артықшылықтарынан басып өтті, ал ішкі механизмдер дизайнер Чарли Ламммен толыққанды қайта құрылды. Дөңгелектер үлкейтіліп, қуатты және маневрлілікті жақсарту үшін тәуелсіз жетектер берілді, ал радио басқару AM-ден FM сигналына ауыстырылды, бұл кедергілерге қарсы тұруға мүмкіндік берді. Алайда, жақсартылған модель 18-ші маусымға түсірілген алғашқы оқиға – «State of Decay» дебют жасағанда, кейіпкерді сериядан шығарып, «Жауынгерлер қақпасы» атты оқиғалық оқиғаға жазу туралы шешім қабылданды. K9 өзінің жеке сериясын жасауға жеткілікті танымал болды. K9 қуыршақтарынан басқа, Palitoy компаниясы шығарған сөйлейтін K9 ойыншықтары да болды, ойыншықтың ішіндегі шағын пластинка арқылы сөйлеу мүмкіндігі ұсынылды. Джон Лисон K9-дың барлық түсірілімдерінде дауыс берді, 17-ші маусымды қоспағанда (оның ішінде аяқталмаған «Shada»), онда Дэвид Бриерли дауыс берген. «Shada» Big Finish Productions компаниясы қайта жасағанда, Лисон оның дауысын қайта берді. K9 реквизитімен жұмыс істеудің практикалық қиындықтары робот итінің Doctor Who-ға қайта оралуымен бірге жүрді. Продюсер Рассел Т. Дэвис SFX журналына: «Иә, біз күткендей, ол есікке соқтығысқанда немесе солға бұрылғанда бірнеше дубль қажет болды. Лиз Слэден ескертті, және ол дұрыс айтты!» деді. 2009 жылы K9-дың екі түрлі нұсқасы Doctor Who-ның екі спин-оффында тұрақты түрде пайда болды: BBC-нің «Сара Джейннің оқиғалары» сериясының үшінші маусымында Mark IV және Jetix Europe-тің K9 өндірісінде жаңартылған Mark I.
K9 (2010 жылғы қосалқы серия)
1990 жылдардың соңында K9 телесериалы немесе арнайы бағдарлама жасау туралы әңгімелер тарады, сондай-ақ жаңа дизайндағы K9-дың суреттері жарияланды. Бірақ бұл әрекеттер 2006 жылға дейін нәтижесіз болды. 2006 жылдың 24 сәуірінде The Independent, Daily Star және The Times газеттері бұрынғы қауесеттерге сәйкес, K9-дың Боб Бейкер жазған 26 бөлімді балалар сериалы K9-да пайда болатынын растады. The Times газетінде анимациялық сериалға арналған жаңа дизайндағы K9-дың суреті де жарияланды. Сериалда тікелей түсірілім және CGI K9-дың бейнесі үйлеседі. Әр бөлімінің ұзақтығы 30 минутты құрайды, оны Jetix Europe және Лондондық Park Entertainment компаниялары жасаған. Broadcast журналында жарияланған мәліметтерге сәйкес, BBC өзінің Doctor Who спин-оффы – Torchwood сериалына назар аудару үшін қатысудан бас тартты, осылайша BBC-ге тиесілі кейіпкерлер сериалда көрсетілмейді. 2010 жылдың 3 сәуірінде K9 телесериалы Австралияның Ten телеарнасында балалар бағдарламаларының сенбілік көрсетілімінің бір бөлігі ретінде көрсетіле бастады. Джон Лисон K9-дың дауысын сомдайды. "Регенерация" деп аталған алғашқы бөлімде K9-дың ескі Mark I үлгісі көрсетілді. "Ескі" K9 болашақта Лондонда, шетелдік түр адам өміріне қауіп төндіріп жатқан жағдайдың ортасында пайда болады. K9 адамдарды құтқару үшін өзін құрбан етеді, бірақ бір компоненті сақталып қалады, ол оның жаңа бірлікке өздігінен жаңартуына мүмкіндік береді. Басты рөлдерде Роберт Молони – профессор Гриффен, Киган Джойс – Старки (K9-дың жаңа "иесі") және Дэниел Вебер – Дариус сомдайды. K9 сериалының бірінші маусымының алғашқы 14 бөлімі 2010 жылдың желтоқсан айында 5-ші арнада таңертеңгі уақытта көрсетілді, ал қалған бөлімдері 2011 жылдың қаңтарына жоспарланған. Сериалдың трейлерлері желтоқсан айының басынан бастап 5-ші арнада Джон Лисонның дауысымен көрсетілді. Алғашқы жоспар бойынша, сериалды 2010 жылғы Рождество мен 2011 жылғы Пасха мерекелері арасында екі бөлікке бөлу жоспарланған еді.
Мәдениеттің әсері
1990 жылы белгісіз K9 бірлігі Сильвестр Маккой және Софи Олдредтің қатысуымен балаларға арналған «Search Out Science» бағдарламасының «Search Out Space» атты эпизодында пайда болды. Бұл эпизод BBC-нің «Doctor Who» тарихының «Survival» шығарылымына қосымша ретінде қосылды. 1993 жылы «Dimensions in Time» атты қайырымдылық шарасында тағы бір белгісіз K9 бірлігі көрсетілді. 1998 жылғы «Fallout 2» компьютерлік ойынында «Наварро» базасында «K9» деп аталатын зақымдалған робот-ит бар, ол «Doctor Who» кейіпкеріне тән сөйлеу ерекшеліктерін қолданады. Егер жөнделсе, бұл кибер-ит кейіпкердің серігі ретінде оның тобына қосылуға дайын. 1999 жылғы «Queer as Folk» телесериалында (келешекте «Doctor Who» атқарушы продюсері болар Рассел Т. Дэвис жазған), «K9» моделі Винске туған күніне сыйлық ретінде тартты. Қолданылған реквизит – түпнұсқа, және кейде «Doctor Who» сериалында болғандай, визуалды эффекттер ассистенті Мэт Ирвин оны басқарды. «I'm Alan Partridge» (2002) телесериалының екінші эпизодында Алан Партридж кейіпкері «K9» құқығын сатып алудың өзіне қалай әсер еткенін, және «Toblerone» шоколадын жеп, жалаң аяқпен Дундиге қалай барғанын еске алады. «South Park» анимациялық сериалының «Go God Go XII» (2006) эпизодында Эрик Картман 2546 жылға түсіп, «K9» пародиасы болған «K 10» атты робот-итке ие болады. Уақыт желісіндегі өзгерістерге байланысты, оның орнына «Kit 9» робот-мысығы, содан кейін «Cocka 3» робот-құсы келеді. K9 2007 жылы «The Weakest Link» ойынының «Doctor Who» тақырыбына арналған арнайы бағдарламасында пайда болды, бірақ бірінші раундтың соңында дұрыс жауап бергеніне қарамастан, бірауыздан дауыс беру нәтижесінде шығарылды. Бұл команда мүшелерінің барлығы дұрыс жауап беріп, 5000 фунт стерлингтік мақсатқа жеткеніне байланысты болды, сондай-ақ продюсерлер қатысушыларға оны шығарып тастауды бұйырды, егер ол істен шықса. Энн Робинсон (K9 оны «Ханшайым» деп атады) оны ең әлсіз буын деп жарияламас бұрын «Мен өте өкінемін» деді. «Secret of Evermore» ойынының соңғы аймағында басты кейіпкердің иті K9-ға ұқсас көрінеді және аузынан лазер сәулелерін атып шығара алады. NASA-ның Эймс зерттеу орталығының инженерлері Марс планетасын зерттеуге арналған екі интеллектуалды мобильді роботты «K 9» және «Gromit» деп атады. NASA-ның «K9» роботы «Doctor Who» сериалының «K9» роботы және Марвин Марстың үй жануары «K9» есімдерімен аталады. Көптеген адамдар өздерінің жеке «K9» роботтарын жасады, олар радиомен басқарылатын қарапайым бірліктерден бастап, шоуда қолданылғандай, компьютерлік автономияның әртүрлі деңгейлеріне дейін жетті. «K9 Mail» – Android операциялық жүйесі үшін танымал электрондық пошта бағдарламасы, оның атауы мен логотипі тікелей «K9» роботына сілтеме жасайды. 2020 жылдың 3 қарашасында америкалық «New York Times» газеті әлеуметтік желілер мен 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауын қамтуға арналған анимациялық графикалық логотип ретінде дауыс беру жәшігін айналып өтетін үш түрлі түсті «K9» роботын пайдаланды.