Кіріспе

Канадалық әуешоу

Abbotsford International Airshow жыл сайын тамыздың екінші жұма, сенбі және жексенбі күндері Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Abbotsford халықаралық әуежайында өтеді. Бұл Канаданың ең ірі әуешоуы. 1970 жылдардың ортасында премьер-министр Пьер Э. Трюдо Эбботсфордты Канаданың Ұлттық Әуешоуы деп жариялады. Онда Канада мен АҚШ-тың әскери және азаматтық ұшақтары көрсетіледі, сондай-ақ кейде басқа елдердің әскери ұшақтары да қатысады. Олардың ішінде Ұлыбритания, Франция, Италия, Германия, Ресей, Нидерланды, Бразилия, Чили және Украина бар.

Тарих

Әуе шоу 1962 жылы Эбботсфорд ұшу клубы тарапынан ұйымдастырылды. 1960 және 1970 жылдары шоу үздіксіз өсімді бастан кешірді. 1986 жылғы шоу Ванкувердегі Expo 86 әлемдік көрмесімен бірге өтті. Бұл Patrouille de France және Frecce Tricolori сияқты бірнеше еуропалық командаларды дәстүрлі қатысушылармен бірге, сондай-ақ советтік украиндық Антонов AN 124 ұшағымен бірге қосуға мүмкіндік берді. 1989 жылы үш күн ішінде 321 000 адам қатысып, жаңа рекорд орнатылды. КСРО Эбботсфордта көптеген ұшақтармен өкілдік етті. Солтүстік Америкада алғаш рет екі МиГ-29 Фулкрум (бір және екі орындық), Су-26М акробатикалық ұшағы, Ка-32 тікұшағы және әлемдегі ең үлкен ұшақ Ан-225 Мрия пайда болды. МиГ-29 ұшқышы Анатолий Квочур болды, ол бірнеше ай бұрын Франциядағы Ле-Буржеде МиГ-29 ұшағынан катапульда болған еді. Шоудың соңғы күні, Канада Қарулы Күштерінің CF 18 Hornet ұшқышы, майор Боб Уэйд КСРО-дан заманауи истребитель ұшағымен ұшқан алғашқы батыс ұшқышы болды. Уэйд советтік сынақ ұшқышы Валерий Меньицкиймен бірге МиГ-29УБ екі орындық ұшағын басқарды. Шоудағы басқа да ерекшеліктерге Солтүстік Америкадағы жалғыз ұшатын Ланкастер бомбалаушысының Эбботсфордта алғаш рет пайда болуы және 1981 жылдан бері алғаш рет АҚШ Әуе күштерінің Thunderbirds командасының оралуы жатты. 1990 жылдары суық соғыстан кейінгі қорғаныс кесулері әскери командалар мен ұшақтардың қатысуына әсер етті. Қаржыны тиімсіз басқару нәтижесінде жылдық шоу 1998 жылы тоқтатылып, 1999 жылы қайта жаңғыртылды. 1994 жылы Дэн мен Лоретта Ньюолл шоу басталғанға дейін үйленді, бұл шоудың 33 жылдық тарихындағы алғашқы неке болды. "Харриерлер" жоспарланғаннан алты минут бұрын ұшып кеткендіктен, ант беру рәсімі жақсы естілмеді. Той торты тойға келгендермен бөлісті. CTV телеарнасы оларға жаңалықтарда бес минут эфир уақыты берді. 1995 жылы Эбботсфорд әуе шоуы қару-жарақ саудасымен байланысты болғандықтан, Project Censored Canada оны жылдың сегізінші цензураланған жаңалығы деп бағалады. Сауда көрмесіне АҚШ және Сауд Арабиясы сияқты елдерден делегаттар қару-жарақтарды тексеру және сатып алу үшін келді. 2002 жылы қырық жылдық мерекесін атап өту маңызды жетістік болды, өйткені 9/11 оқиғасынан кейін Солтүстік Америкадағы әуе шоулары жоғары сақтандыру құнына байланысты тоқтату қаупіне тап болды. 2014 жылы әлемдегі он үздік әуе шоудың бірі деп танылды және алғаш рет түнек шоуын өткізді. 2014 жылдың желтоқсан айында әуе шоуы Халықаралық әуе шоуы кеңесінен (International Council of Airshows) беделді "Күміс шыңы" сыйлығын жеңіп алды. 2015 жылы әуе шоуы сәтті түнек шоуын жалғастырды және Францияның Breitling әуе командасы Канадада алғашқы көрсетілімін жасады. Сонымен қатар, әуе шоуы АҚШ Әуе күштерінің F 22 Raptor истребителін алғаш рет қабылдады. 2016 жылы екі 5-ші буын АҚШ Әуе күштерінің F 35A Lightning II истребителі тарихқа енді, өйткені бұл Канадада F 35 ұшағының алғашқы пайда болуы болды. Көрмеге екі ұшақ келгенімен, тек біреуі ғана статикалық дисплейде көрсетілді.

Қазіргі

Қазір бұл шоуды Эбботсфорд халықаралық авиашоу қоғамы басқарады. Ол жыл сайын жазда, әдетте тамыздың ортасында, ауа райының ең қолайлы болуына байланысты өтеді.

Аэроұшақпен көрініс кезінде болған апаттар мен оқиғалар

1969 жылдың 8 тамызында түскі уақытта Boeing 747 авиалайнері 75 миль қашықтықты ұшып, Вашингтон штатының Эверет қаласындағы Пэйн Филдтен алғашқы әуе көрмесіне келді. Үш рет солдан оңға қарай ұшып өтті, соның ішінде әуе көрмесінің бірінші күнін ашу үшін төмен және баяу ұшу да болды. Сонымен бірге, сол жақтан Mini Mustang төменге қарай, тік бұрылып ұшу жолағына кірді. Орталыққа жақын жерде Mini Mustang күшті қозғалыс жасап, жерге құлап, Вашингтон штатынан келген 20 жасар ұшқыштар нұсқаушысы Скотт Нельског қаза тапты. Зерттеулер көрсеткендей, 747 ұшағынан қалған ауа ағыны Mini Mustang ұшағын аударып, осы қайғылы оқиғаға себеп болды. 1973 жылдың 12 тамызында төрт ұшақтың бірлескен көрсетілімі кезінде Канада әскерлерінің CF 101 Voodoo ұшағы "инерциялық ролдік байланысқа" түсіп, ұшаққа тым көп жүктеме түсірді, нәтижесінде ол әуеде бірнеше от шарына айналып жарылды. Екі экипаж мүшесі де от шарынан қауіпсіз жерге секіріп шықты. Ұшақ қалдықтары Вашингтон штатында, Эбботсфорд әуежайының оңтүстігіне құлағандықтан, ешкім зардап шеккен жоқ. 2018 жылдың 11 тамызында, шамамен сағат 17:30-да, шоу аяқталғаннан кейін, жақында қалпына келтірілген 1930 жылдарғы De Havilland Dragon Rapide ұшағы ұшып келе жатып апатқа ұшырады. Dragon Rapide билет алғандарға тарихи ұшақта саяхат жасау мүмкіндігін ұсынды. Оқиға кезінде ұшақта 4 жолаушы мен ұшқыш болды. Ұшқыш Джон Сешнс ауыр жарақат алып, Корольдік Колумбия ауруханасына жеткізілгеннен кейін аяғын ампутациялауға мәжбүр болды. Басқа жолаушылар да түрлі жарақаттар алды, олардың ауырлығы жеңілден ауырға дейін болды.

Сындар

Эбботтсфорд авиашоуы тарихы бойында сынға ұшырады, себебі кейбір трюктер мен көрсетілген қару-жарақ арқылы соғыстың мақталуы және оған байланысты қорғаныс саудасы көрмесі осыған себеп болды. 1995 жылы Project Censored Abbotsford Airshow-ды жылдың ең көп цензураланған 8-ші жаңалығы деп тізімдеді, бұл негізінен осымен байланысты қару саудасы көрмесіне байланысты болды. Авиашоудың өзі халықаралық шенеуніктерге қолжетімді қорғаныс технологияларын тамашалауға мүмкіндік беретін орын болды. Авиашоудың көрме бөлігі бірнеше жылдан кейін тоқтатылды, бірақ қазір Аэроғарыш, қорғаныс және қауіпсіздік көрмесі (ADSE) ретінде қайта жанданды.