Кіріспе

Пон де Артс немесе Пасарель де Артс – Париждегі Сене өзені арқылы өтетін жаяу жүргіншілер көпірі. Ол Франция институты мен Лувр сарайының орталық алаңын (бұрынғы Бірінші француз империясы кезінде "Өнер сарайы" деп аталған) байланыстырады.

Тарих

1802 және 1804 жылдар аралығында Наполеон Бонапарт үкіметі тұсында қазіргі Пон де Арц орнында жаяу жүргіншілерге арналған тоғыз аркалы металл көпір салынды: бұл Париждегі алғашқы металл көпір еді. Инженерлер Луи Александре де Сезсар мен Жак Дилон ағаштар, гүлзарлар мен орындықтармен безендірілген аспалы бақ сияқты көпірді жобалады. Сол кезде көпірден өту құны бір соуды құрады. 1975 жылдың 17 наурызында Франция Мәдениет министрлігі Пон де Арц көпірін ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тіркеді. 1976 жылы Көпірлер және жолдар инспекторы (Ponts et Chaussées) көпірде бірнеше кемшіліктерді анықтады. Атап айтқанда, ол Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде болған екі әуе шабуылынан және қайықтардың соқтығысуынан келген зақымдарды атап көрсетті. Көпір 1977 жылы жабылды, ал 1979 жылы баржаның соқтығысуынан 60 метрлік бөлігі құлап кетті. Қазіргі көпір 1981-1984 жылдар аралығында Луи Арречтің жоспары бойынша "бірдей" салынды. Ол аркалардың санын тоғыздан жетіге дейін азайтуға шешім қабылдады, бұл ескі көпірдің сыртқы түрін сақтап, жаңа құрылымды Пон Нефпен үйлестіруге мүмкіндік берді. 1984 жылдың 27 маусымында жаңадан қайта жаңартылған көпірді Париждің сол кездегі мэрі Жак Ширак салтанатты түрде ашты. Көпір кейде көркем өнер көрмелеріне орын берді, ал бүгінде ол ерекше көрінісімен суретшілер, әртістер мен фотографтарды тартатын "plein air студиясы" болып табылады. Пон де Арц жаз айларында пикниктерге танымал орын. Аргентиналық жазушы Хулио Кортазар 1963 жылы жарық көрген "Раюэла" кітабында осы көпір туралы айтады. Орасио Оливейра пифиямен бірге келе жатқанда, ол оған Ла Мага үшін бұл көпірдің "Пон де Арц" екенін айтады. 1991 жылы ЮНЕСКО Эйфель мұнарасынан бастап Иль-Сен-Луи аралының соңына дейінгі Париждің барлық өзен жағалауын Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізді. Осылайша, Пон де Арц қазір ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасының бір бөлігіне айналды.

Сүйіспеншілік құлыптары

2008 жылдың соңынан бері туристер өздерінің есімдері жазылған немесе ойылған сүйіспеншілік құлыптарын көпірдің қоршауына немесе жақтауына іліп, содан кейін кілттерін төмендегі Сена өзеніне лақтырып, романтикалық әрекет жасап келеді. Осы әрекет махаббатқа берілгендіктің белгісі деп есептеледі. Бұл француздық дәстүр емес және 2008 жылдың соңынан бері тек Парижде ғана кең тараған. Қала қызметкерлері кейде құлыптарды алып тастағанымен, 2012 жылдан бастап көпірді жауып тұрған құлыптардың саны артып, бірінің үстіне бірі ілінді. 2014 жылдың ақпан айында Le Monde газеті 700 000-нан астам құлып бар екенін хабарлады. 2014 жылғы жазғы туристік маусымда мыңдаған құлыптар қосылды, бұл қала билігі үшін қауіпсіздік және париждіктер үшін эстетикалық мәселе тудырды. 2014 жылы құлыптардың салмағы көпірдің құрылымына зиян келтіруі мүмкін деген алаңдаушылық туды. Мамыр айында жаңадан сайланған мэр Анн Идальго өзінің бірінші орынбасары Бруно Джульярдқа Париждегі сүйіспеншілік құлыптарына балама табуды тапсырды. Маусым айында көпірдің бір бөлігі оған ілінген құлыптардың салмағынан құлады. 2014 жылдың тамызында Париж мэриясы «Құлыптарсыз махаббат» атты акцияны және әлеуметтік желілердегі хэштегті іске қосып, туристерді сүйіспеншілік құлыптарын тастаудың орнына «селфи» түсіруге шақыра бастады. Сайтта былай делінген: «Біздің көпірлер енді сіздің махаббат белгілеріңізге шыдамайды. #lovewithoutlocks арқылы сүйіспеншілігіңізді жариялап, оларды босатыңыз». Туристік маусымның қызуымен Pont des Arts көпіріндегі панельдердің 50%-дан астамы құлыптардың салмағынан (қаланың бағалауынша, әр панельге 700 кг) құлау қаупі болғандықтан фанерамен жабылды. 2014 жылдың 18 қыркүйегінде Париж қалалық әкімдігі құлыптар іліндірмейтін баламалы материалдарды іздеу мақсатында осы көпірдің үш панелін арнайы шынымен ауыстырды. 2015 жылдың 1 маусымынан бастап Париж қалалық кеңесінің жұмысшылары жергілікті тұрғындардың көп жылдық шағымдарынан кейін барлық құлыптарды алып тастауға кірісті. Денсаулық және қауіпсіздік қызметкерлері «романтикалық әрекеттердің мұраны ұзақ мерзімді бұзуға және келушілерге қауіп төндіруге» әкеп соқтыратынын мәлімдеді. 2015 жылға қарай 1 миллионнан астам құлыптар орнатылып, олардың салмағы шамамен 45 тоннаны құрады. Жас, El Seed, Brusk және Pantonio сияқты көше суретшілері ескі қоршауларды құлыптармен алмастыратын жаңа панельдерді бояу үшін таңдалды.

Қол жеткізу

Сеннің оң жағалауынан Франсуа Миттеран нарығынан және сол жағалаудан Малакуэ немесе Конти нарығынан жаяу жүріп.