Каипара: Тарих, мәдениет және географиясы

Кіріспе

Бұл аймақ дәстүрлі түрде Каипара өзенінің сулы-батпақты жері және су тасқынына ұшырайтын аймақ болған, 19-ғасырдың соңына дейін, Каипара өзенінің алабы егіс жеріне айналғанша. Тарихи тұрғыдан алғанда, Хеленсвиллдің шығысындағы төбелер каури ағаштары басым орман болған. Маори жырларында, Тюреху деп аталатын табиғаттан тыс күштерге ие жандар, маорилер бұл аймаққа қоныстанғанға дейін осы жердің тұрғындары болған деп айтылады. Каипара порты Тюреху Тумутумувануа және оның әйелі Куимен байланысты, ал Нгати Ватуа (қазіргі порттың ивисі) оларды өз ата-бабалары санайды. Бұл аймақта қоныстанған ең ерте белгілі иви – Те Тини о Маруиви, ол Кахутара кемесінің капитаны Маруивиден тараған, ал ол көшіп келуші вакалардың бірі болып, Каипара портына солтүстікке қарай көшіп келген. Тапорапора – Окахукура түбегінің батысындағы құмды жазық, бірте-бірте эрозияға ұшыраған, ал Манукапуа аралы оның қалдығы. Адамдар Каипара портының оңтүстігіне, порттың мол ресурстары мен оны қоршаған каури ағаштарының көптігіне тартылған. Аймақтағы ірі елді мекендер әдетте Каипара өзенінің жоғары жағында орналасқан, өзен жағасындағы батпақты жер мен Охиранги ылғалды жерлеріне (Те Тареминга ежелгі заманда моаларды ұстау үшін пайдаланылған) байланысты. Шамамен 15-ғасырда, Мататуа вакасынан тараған Нгати Ава тайпасы Титахи бастауымен Те Коровай о Те Тонга түбегіне қоныстанды. Бұл иви террасалы палардың көрнекті құрылысшылары болған. Паркхерсттің солтүстік-батысындағы Хеленсвилл маңында орналасқан Ōtakanini pā кем дегенде 1400 жылға дейін салынған. 17-ғасырдың ортасында Нгати Ава мен Нга Охо тайпалары аумақты бақылау үшін күрескен. Титахи ұрпағы Хаупароа, Каухиа портында тұратын белгілі батыр Макиден аймақты қорғауға көмектесуін сұрады. Маки көптеген Тамаки маори тайпаларын, соның ішінде оңтүстік Каипара мен Батыс Оклендтің Нга Охо тайпасын жаулап алып, біріктірді. Маки бір құлдан Хаупароаның қоймасынан кумара ұрлауды сұрағаннан кейін, Маки Нгати Аваға шабуыл жасады. Уақыт өте келе Маки ұрпақтары Те Каверау а Маки деп аталды; бұл атау кумараға байланысты оқиғаны еске түсіреді. Маки өзінің операциялық базасы ретінде оңтүстік Каипараны таңдады, ал оның балалары Аукленд аймағының солтүстік және батыс бөлігінің әртүрлі аймақтарына көшіп кетті.

The area has traditionally been a wetland and flood plain for the Kaipara River, until the late 19th century when the Kaipara River catchment was developed into farmland. Historically, the hills to the east of Helensville were a kauri dominated forest. Māori legends describe supernatural beings, the Tūrehu, as being the inhabitants of the area prior to Māori settlement. The Kaipara Harbour is associated with the Tūrehu Tumutumuwhenua and his wife Kui, of whom Ngāti Whātua (the modern day iwi of the harbour) consider to be ancestors. One of the earliest known iwi to settled in the area are Te Tini o Maruiwi, who descend from Maruiwi, captain of the Kahutara, one of the first migratory waka, and migrated north into the Kaipara Harbour. Tāporapora was a fertile sandy land that gradually eroded west of the Okahukura Peninsula, of which Manukapua Island is a remnant. People were drawn to the southern Kaipara Harbour due to its rich resources from the harbour and surrounding kauri dominated forests. Major settlements in the area were typically upland of the Kaipara River, due to the swampy ground immediately beside the river, and the Ohirangi wetlands (Te Tareminga were used to trap moa in ancient times). Around the 15th century, a group known as Ngāti Awa who descended from the Mātaatua waka settled Te Korowai o Te Tonga Peninsula, led by Tītahi. The iwi were prominent constructors of terraced pā. Ōtakanini pā, located near Parkhurst northwest of Helensville, has been dated to at least 1400AD. By the mid 17th century, Ngāti Awa and Ngā Oho struggled to control territory. A descendant of Tītahi, Hauparoa, asked his relative Maki, a renowned warrior who lived at the Kāwhia Harbour, to help Ngāti Awa secure the region. Maki conquered and unified many of the Tāmaki Māori tribes, including Ngā Oho of the south Kaipara and West Auckland. After an incident where Maki unsuccessfully asked a slave steal kūmara from Hauparoa's storage pits, Maki attacked Ngāti Awa. Over time, Maki's descendants became known as Te Kawerau ā Maki; a name that references the kūmara incident. Maki chose the southern Kaipara as his base of operations, and his children migrated to different areas of the northern and western Auckland Region.

Ауылдық аумақтар

Хеленсвилл ауылдық статистикалық аймағы елді мекенді қоршап тұрады және жабады.

Жергілікті

1876 жылдан 1947 жылға дейін Хеленсвиллді Уайтемата округі басқарды, ол Окленд қаласының солтүстігі мен батысында орналасқан кең ауылдық округ еді. 1883 жылы Уайтемата округінің құрамындағы аумақты басқару үшін Хеленсвилл қалалық кеңесі құрылды. 1947 жылы Хеленсвилл округтен бөлініп, тәуелсіз муниципалитет құрды. 1989 жылы муниципалитет Родни округімен біріктіріліп, Родни аудандық кеңесі құрылды. Родни аудандық кеңесі 2010 жылдың қараша айында Окленд кеңесіне қосылды. Окленд кеңесінің құрамында Хеленсвилл Родни жергілікті басқару аймағының бөлігі болып табылады, оны Родни жергілікті кеңесі басқарады. Ол Родни сайлау округінің құрамына кіреді, ол Окленд кеңесіне бір кеңесші сайлайды.

Ұлттық

1978 жылдан 2020 жылға дейін Хеленсвилл Хеленсвилл жалпы сайлау округінде болды. 2020 жылы бұл округ Каипара ки Махуранги сайлау округімен ауыстырылды. Хеленсвилл Те Тай Токерау маори сайлау округінің шегінде орналасқан.

Экономика

Бұрын орман шаруашылығы немесе сүт өнімдерін өндіру орталығы болған Хеленсвилл қаласы қазірде Ауклендтің жатақханалық аймағына айналып келеді, сонымен қатар аймақта шағын шаруашылықтардың саны артып жатыр. Оңтүстікке қарай 20 шақырым жерде орналасқан Кумеу маңындағы шарап өндіретін аймақтан белгілі бір экономикалық пайда түседі. Басты туристік тартымдылық – жақын орналасқан Паракайдағы ыстық су бұлақтары. Хеленсвиллде жергілікті ай сайын жарық көретін «Хеленсвилл жаңалықтары» газеті бар. Қала Каукапакападан Риверхедке дейінгі кәсіпорындарды өкілдік ететін Солтүстік-Батыс Өлкелік Инко бизнес аймағының құрамында орналасқан.

Білім

Қайыпара колледжі – 9-13 жылдар аралығындағы орта мектеп. Мектеп 1924 жылы Хеленсвилл аудандық орта мектебі ретінде ашылып, 1959 жылы Қайыпара колледжі болып өзгертілді. Хеленсвилл бастауыш мектебі – 1-8 жылдар аралығындағы толыққанды бастауыш мектеп, ол 1877 жылы құрылған. Тау Те Ароханоа Акоранга – мемлекеттік интеграцияланған Кингсвей мектебінің филиалы, христиандық негізде білім береді. Бұл мектептердің бәрі коэдукациялық, яғни ұлдар мен қыздар бірге оқиды.

Көлік

Хеленсвилл теміржол станциясы Солтүстік Окленд желісінде орналасқан, бірақ станция 2009 жылдан бері жабық. Жолаушылар пойызы қызметі тоқтатылғаннан кейін Хеленсвилл мен Окленд орталығы арасындағы жалғыз қоғамдық көлік – Батыс Оклендтегі Вестгейтке барып-келу автобустары, содан кейін 110 маршрутты автобусқа отырып Окленд орталығына жету. Сағат түскісі мен кешкі уақытта қала орталығына тікелей автобус қатынайды.