Кіріспе

Sambo's – 1957 жылы Сэм Баттистон аға және Ньюэлл Бонетт Санта-Барбарада (Калифорния) құрған американдық мейрамханалар желісі. Атауы екі негізін қалаушысының есімдерінен алынған, бірақ желі "Қара Самбоның тарихы"мен де байланысты болды. Баттистон мен Бонетт осы байланысты пайдаланып, мейрамханалардың қабырғаларын кітаптан алынған суреттермен безендірді: қара терілі бала, жолбарыстар және "Ағашты дос" деп аталған, бір дөңгелекті салт атқан ақшыл, сиқырлы адам. 1960 жылдардың басында иллюстрацияларда жолбарыстардың жанында зәулім түрбан киген ақ терілі бала бейнеленген. Sambo's Tiger Tamers (кейіннен Tiger Club деп аталған) балалар клубы желінің отбасылық имиджін насихаттады. 1981 жылдың қарашасында компания 11-ші тарау бойынша банкротқа өтініш берді. 1969 жылға қарай компания 98 орынға жетті, ал келесі екі жылда Red Top Hamburgers, Heidi's Pie Shop және Blue Ox Steak House сияқты қосымша мейрамхана франшизаларын құруға кеңейді. 1970 жылдардың екінші жартысында "Самбо" атауының қара американдықтарға қатысты кемсітуші екендігіне байланысты наразылықтар мен сот процестері көбейді, желі атауын өзгертуге қысым көрсетілді. Он екі мейрамханасы "The Jolly Tiger" деп ашылды немесе қайта аталды, себебі жергілікті қоғамдастық бастапқы атауды пайдалануға тыйым салды немесе желіге рұқсат бермеді. Соңғысы 1977 жылдың желтоқсанында ашылды. 1979 жылдың наурыз айында компания "Jolly Tiger" мейрамханаларынан бас тартып, барлығын Sambo's деп қайта атау ниетін білдірді. Компания бұл мейрамханалардың нашар қаржылық көрсеткіштерін, компанияның "конституциялық, заңдық және моральдық құқығын" және қара нәсілді адамдар атауға қарсы емес екенін, осыған байланысты жүргізілген зерттеулерге сілтеме жасады ("Самбода үш есе көп қара нәсілді адамдар басқа толық қызмет көрсететін мейрамханаларға қарағанда тамақтанады"). 1981 жылдың наурыз айында желінің имиджін жаңартпақ болып, компания тағы да бірнеше орындарды "No Place Like Sam's" деп атады. 1981 жылдың қарашасында компания банкротқа өтініш берді. Атауын өзгерту де, банкроттық қорғау да бұл төмендеуге тоқтатпады, 1982 жылы Санта-Барбарадағы 216 West Cabrillo Boulevard мекенжайындағы алғашқы Sambo-дан басқа барлық мейрамханалар жабылды. 1983 жылдың ақпанына қарай 618 орын "Season's Friendly Eating" деп аталды. Бірнеше орны, соның ішінде Форт-Лодердейлдегісі, Denny's-ке сатылды. Бейкерс Сквердің бас компаниясы 1984 жылдың қазан айында Калифорниядағы Sambo-ны сатып алды. Көптеген Sambo орындары Бейкерс Сквер мейрамханаларына айналдырылды, ал қалғандары басқа желілерге, соның ішінде Denny's-ке сатылды. Бэттистонның немересі, ресторатор Чад Стивенс, 2020 жылға дейін Sambo's атауымен жұмыс істеген Санта-Барбарадағы жалғыз қалған мейрамхананың иесі. 2020 жылдың мамыр айының соңында Джордж Флойдтың АҚШ-тағы расизмге қарсы наразылықтары, Санта-Барбараны қоса алғанда, елдің барлық қалаларында басталды. Sambo's атауын өзгерту туралы петиция қол жинады. 2020 жылдың маусым айында Sambo's белгісіндегі атау уақытша "☮ & LOVE" ("Бейбітшілік және махаббат") деген ұранға өзгертілді. 2020 жылдың шілдесінде мейрамхана ресми түрде "Chad's" деп аталды.

Танымал мәдениетте

Сэм Баттистон кіші, NBA-дағы «Нью-Орлеан Джазз» командасының алғашқы иесі болды. Кейіннен ол команданы Юта штатына көшіріп, сатты. Қолданыстан шыққан «Самбо» мекемесі тазаланып, «Эдвард қайшы қол» фильміндегі түсірілімге пайдаланылды.