Кіріспе

Америка саясаткері (1937–2006)

Джерри Истман Студдс (12 мамыр 1937 – 14 қазан 2006) – Массачусетс штатынан 1973 жылдан 1997 жылға дейін қызмет еткен американдық демократ конгрессмен. Ол Конгресс мүшелері арасында ашық түрде гомосексуалдық бағыты бар екенін алғаш мойындаған адам болды. 1983 жылы ол 17 жастағы жас жігітпен болған "өзара келісіммен қарым-қатынас" деп сипаттаған әрекетін мойындағаннан кейін, Өкілдер палатасы оны жазалаған.

Ерте өмір және мансап

Джерри Студдс Нью-Йорктің Минеола қаласында Элбридж Джерри Истман Студдс (Нью-Йорк қаласындағы FDR Drive жобасын жобалауға көмектескен сәулетші) және бұрынғы Беатрис Мерфи отбасында дүниеге келді. Оның ағасы Колин Студдс және қарындасы Гейнор (Студдс) Стюарт болды. Студдс Йель университетіне толық стипендия алып, 1959 жылы тарих мамандығы бойынша бакалавр, ал 1961 жылы магистр дәрежесін алды. Йельде оқығанда ол Сент-Энтони Холл мүшесі болды. Бітіргеннен кейін ол АҚШ Сыртқы істер қызметінде және Кеннедидің Ақ үйінде қызмет етті, онда ол Бейбітшілік корпусын дамытуға көмектесті. Студдстің жетекшілігімен жоғары курстың 182 студенті мектептің консервативті басшылығына реформалар талап етіп хат жазды. Сент-Полс студенттердің көптеген талаптарын қабылдады: ол спортқа мән беруді азайтты, жексенбілік шіркеуге міндетті түрде қатысуды тоқтатты және әйел студенттерді қабылдауды бастады. Дегенмен, 1969 жылы мектеп Студдсті түсініксіз жағдайларда кетіп қалуға итермеледі (кейінірек Конгресс тақырыбына қараңыз), Гарвард білім беру мектебінде оқуы үшін төлем жасап, келісімді жақсартты. Сент-Полс мектебінде сабақ берген кезде Студдс өзінің алғашқы маңызды саяси жетістігіне қол жеткізді. 1968 жылы Вьетнам соғысы кезінде Студдс соғысқа қарсы кандидат Юджин Маккартиді Нью-Гэмпширдегі президенттік сайлауда қолдануға көндірді, бұл қазіргі президент Линдон Джонсонға қарсы күшті қарсылық тудырды. Ол әлсіздікті сезінген Роберт Кеннеди төрт күннен кейін президенттік жарысқа қосылып, Джонсонды сайлау саясатынан кетуге мәжбүр етті.

Сайлау тарихы

Студдс 1970 жылы Конгресске алғаш рет сайлауға Massachusetts штатының 12-ші округінде үміткер болды. Ол республикалық партия өкілі Хейстингс Китке шамалы айырмамен ұтылып қалды. Ал Студдс республикашыл Уильям Д. Уикстен бар болғаны 1118 дауысқа басым түсті. 1978 жылғы сайлау науқанында Студдсқа қатысты гомосексуализм туралы қауесет тарады, бірақ ол қайта сайланды. 1983 жылы аудандарды қайта бөлуден кейін Студдс 10-шы округке ауыстырылды және 1997 жылға дейін қызмет етті.

1983 жылғы Конгресс парақшасы туралы жанжал

Студдс 1983 жылғы конгресс парақшаларының жыныстық скандалының орталық тұлғасы болды, ол және өкіл Ден Крейн конгресс парақшаларымен тиісті емес қарым-қатынас жасағаны үшін Өкілдер палатасы тарапынан жеке-жеке айыпталып, сөгіс алды. Студдс жағдайында, 1973 жылы 17 жасар ұлмен жыныстық қатынас болды. Бұған қоса, тағы екі еркек парақша 1973 жылы Студдстың оларға жыныстық ұсыныс жасағанын куәландырды, және Студдс бұл фактіні растады. Палата Этика комитетінің тергеу барысында Студдс өзінің гомосексуализмін ашық мойындады, осылайша Конгрестің алғашқы ашық гей мүшесі атанды. Палатаға сөз сөйлегенде Студдс: «Біздің ешкіміз үшін де мемлекеттік немесе жеке өмірдің міндеттемелерін толыққанды орындау оңай емес, тіпті екеуінің де, бірақ бұл қиындықтар мен сияқты, сайланған мемлекеттік лауазымдағы адам және гей болғанда әлдеқайда күрделене түседі» деді. Студдс комитеттің бұрыс сексуалдық мінез-құлық туралы қорытындысымен келіспесе де, іске қатысты адамдардың жеке өмірін қорғау үшін ашық тыңдау өткізуден бас тартты. Ол тыңдау өткізбеу туралы шешім «өмірімдегі ең қиын таңдау болды» деді. Алайда, Студдс қайтыс болғаннан кейін оның күйеуі Дин Хара Студдс ешқашан бұл қарым-қатынастан ұялған емес екенін айтты. Тергеушілерге берген куәлігінде парақша Студдспен сексуалдық қатынаста болу оны «біршама ыңғайсыз» сезіндіргенін және «Мен сол адаммен жыныстық қатынассыз достық қарым-қатынасты ұнатқан болар едім» деді, бірақ Студдспен болған тәжірибесі «зардапты немесе ауыртпалы» болмағанын атап өтті. Парақша сондай-ақ Студдс онымен ұйықтауға итермелемегенін және қарым-қатынасты тоқтатуға кедергі келтірмегенін мәлімдеді. Палата Этика комитеті бастапқыда Студдс үшін сауда теңіздері және балық шаруашылығы комитетінің төрағалығынан айырылмауына мүмкіндік беретін жазалаудың жеңіл түрін ұсынды. Алайда, Палатаның жалпы отырысында 338–87 дауыспен талқыланып жатқан жаза сөгіске айыптауға дейін көтерілді. 1983 жылдың 20 шілдесінде Палата 420–3 дауыспен Студдсты сөгіс беру туралы шешім қабылдады. 2006 жылы Марк Фоули парақшасының скандалынан кейін сарапшылар 2006 жылғы Фоули мен Конгрестің әрекеттерін 1983 жылғы Студдс пен Конгрестің әрекеттерімен салыстырды. (Оның сайлау округінде Мартаның Вайньярд және Провинстаун гей колониялары орналасқан еді.) Студдс өз сайлау округіндегі жақтастарынан екі рет тұрғысынан қол шапалақтап алғыс алды, ал сөгістен кейін өткен алғашқы қалалық жиналысында. Ол 1983 жылғы сөгістен кейін тағы алты рет Палатаға қайта сайланды және 1992 жылы сауда теңіздері және балық шаруашылығы комитетінің төрағасы болды. Конгресс мүшесі ретінде Студдс қоршаған орта және теңіз мәселелерін, ЖИТС-ті қаржыландыруды және азаматтық құқықтарды, әсіресе гейлер мен лесбияндарды қорғады. Ол Массачусетс штатының балық аулау саласына қатысты протекционистік саясатты қолдады, ал 1970 жылдары АҚШ жағалауынан 200 миль қашықтықта балық аулауға тыйым салатын заң жобасын «көбінесе» жазды, бұл оған Аляска республикасынан Дон Янгтың өмір бойы достығын сыйлады, заң жобасының авторларының бірі, ол «гомосексуалдар мен шығыс либералдарын жек көреді, бірақ мырза Студдсты емес» деді. 1992 жылы ол Ұлттық теңіздік қауіпсіздікті қайта бекіту және жақсарту туралы заңды жазды. 1994 жылы ол Тед Кеннедимен бірге жұмыс орнында сексуалдық бағдарына негізделген кемсітушілікке тоқтату туралы заң жобасын ұсынды. Өмір бойы Студдс соғысқа қарсы көзқарасын сақтап, сайлау саясатына алғашқы қадамын басқан кезде оған түрткі болды. Ол Стратегиялық қорғаныс бастамасы зымыранға қарсы қорғаныс жүйесінің ашық қарсыласы болды. Ол сондай-ақ АҚШ үкіметінің Никарагуадағы Контра күресшілеріне жасырын түрде көрсеткен қолдауын сынады.

Кейінгі жылдар және өлім

1997 жылы Конгрестен зейнетке шыққаннан кейін Стэддс балық шаруашылығы саласында лоббист ретінде жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Нью-Бедфорд аквариумының атқарушы директоры болып қызмет етті. Студдс пен серіктесі Дин Т. Хара (1991 жылдан бері оның өмірлік серігі) 2004 жылғы 24 мамырда Бостонда неке қиды, бұл Массачусетс штаты елде бірінші болып бір жынысты некелерді заңдастырғаннан бір апта соң болды. АҚШ-та бір жынысты некелерге федералдық тыйым салынғандықтан, Хара Студдс қайтыс болғаннан кейін бұрынғы Конгресс мүшелерінің жұбайларына берілетін зейнетақыны алуға құқылы болмады. Кейіннен Хара "Гилл против Персоналды басқару басқармасы" федералдық сот процесіне қатысты, ол Некеге қорғау туралы заңның 3-тарауының конституциялық еместігін сәтті дәлелдеді.

Марапаттар

Студдс Конгрестен зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Дон Янг Стеллваген Банкі Ұлттық теңіз қорығына Студдстың есімін беру туралы заң жобасын ұсынды. Қорық Массачусетс шығанағының аузында орналасқан. 2019 жылдың тамызында Студдс Сан-Францисконың Кастро ауданындағы ЛГБТҚ қауымдастығының "Даңқ аллеясына" – өз салаларында маңызды үлес қосқан адамдарды құрметтейтін "Радуга құрмет аллеясына" енгізілді.

2018 жылы жыныстық қатынасқа қатысты айыптаулар

2018 жылы Сент-Полс мектебі жылдар бойы оқытушы студенттерінің жыныстық қатынаста теріс қылық жасағаны туралы тергеу есебін жариялады. Тергеушілер екі бұрынғы студенттің өздерінің мектепте болған кезінде Студспен күмәнді кездесулер болғанын мәлімдегенін және олардың мәлімдемелерін "негізгі дәлел" деп сипаттаған. Куәгерлердің бірі тағы бір SPS мұғалімінің айтуынша, мектеп Студдсты 1969 жылы оқушылармен орынсыз қарым-қатынас жасағаны үшін жұмыстан шығарған; есеп бұл мәлімдемені растаған да, жоққа шығарған да жоқ. СТУДС-тың өлімінен бір жыл бұрын басылған СТУДС-тың өмірбаянында СТУДС өлер алдында ұстаз ретінде кейде оқушылармен "адамдық, бірақ кәсіби де, жауапкершілікке толы емес" қарым-қатынас жасағанын мойындағаны айтылған.