Кіріспе

Ағылшын суретшісі Сара Лукас (1962 жылы туған) – ағылшын суретшісі. Ол 1988 жылы көзге түскен жас британдық суретшілер буынының өкілі. Оның туындыларында көбінесе визуалды қызықтар мен ерсі әзілдер фотосурет, мүсін, коллаж және табылған заттар арқылы бейнеленеді.

Білім

Лукас 1962 жылы Англияның Лондонында дүниеге келген. Ол 16 жасында мектепті бітірмей, 1982–83 жылдары Жұмысшылар колледжінде, 1983–84 жылдары Лондон Баспа колледжінде және 1984–87 жылдары Голдсмитс колледжінде өнерді оқыды. 1987 жылы ол Көркем өнер саласында диплом алды.

Жұмыс

Лукас 1988 жылы Ангус Фейрхерст, Дэмиен Хирст және Гэри Хьюм сияқты заманауи суретшілермен бірге «Фриз» атты топтық көрмеге қатысты. 1990 жылы Лукас Генри Бондпен бірлесіп Шығыс Елінің аулалық көрмесін ұйымдастырды, және ол онда өз жұмыстарын көрсетті. Оның 1992 жылғы алғашқы екі жеке көрмесі «Барлық әзіл» және «Тақтаға қадалған қасық» деп аталды. 1990-жылдардың басында Лукас адам денесін алмастыру үшін жиһазды пайдалана бастады, көбінесе оны жыныстық ерекшеліктермен байланыстырып, әжуалық ойынға салды. Портикуста Георг Герольд ұйымдастырған көрмеге арналған «Табиғаттағыдай» (1994) жұмысы – матрас, шелек, екі қарбыз, апельсиндер және қияр сияқты заттардан құралған жиынтық, олар еркек және әйел дене мүшелерін елестетеді. 1993 жылы жарты жыл бойы Лукас пен суретші әріптесі Трейси Эмин шығыс Лондондағы сауда алаңын жалға алып, онда баспалы кеселерден бастап, ұрандары бар футболкаларға дейін әртүрлі өнер туындыларын жасап, сатуға шығарды. «Иттің баласы» (үстел, футболка, қарбыз және вакуумдық қаптамадағы ысталған балық, 1995) сияқты жұмыстарында ол таблоидтық мәдениетті дайын өнімдер экономикасымен үйлестіреді. Алдыңғы жұмыстарында ол «Sunday Sport» газетінен үлкейтілген беттерді көрсеткен. Мансабы бойы Лукас күнделікті қолданылатын материалдарды (мысалы, жаңа пісірілген жұмыртқаны) пайдаланып, юмор, визуалды ойын және сексуалдық, өлім, ағылшындық және гендерлік метафораларды қолданатын туындылар жасады. Сара Лукас «Суретші – нысан» тәсілімен де танымал, ол бірнеше автопортреттер жасады, мысалы, «Адам дәретханасы қайта қарастырылды» (1998), онда ол дәретханада отырып темекі шегеді. 2000 жылы Sadie Coles галереясында өткен «The Fag Show» жеке көрмесінде ол темекіні материал ретінде пайдаланды, мысалы, «Сигаретпен автопортрет» (2000). 2001 жылы Сара Лукас «Жаңа дін» атты туындысында неоновые түтіктерді қолданды, онда мөлдір табыт күлгін түспен жарықтандырылған. Кейіннен 2004 жылы оны Джордж Майкл сатып алды. Лукастың 2006 жылғы «Персеваль» мүсіні – нақты өлшемдегі қоладан жасалған ат пен арба, ол Лондонның Каллум көшесінде орналасқан. 2011 жылы The Guardian газетінде жарияланған мақаласында Аида Эдемариам «Лукас – жас британдық суретшілердің ең еркелегі, ол тойға қатысып, сонымен қатар провокациялық және кейде шынайы шоқтандыратын өнер тудырды» деп жазды. 1996 жылы ол BBC-нің «Екі қарбыз бен сасыған балық» атты деректі фильмінің тақырыбы болды.

Көрмелер

Лукастың алғашқы жеке көрмесі 1992 жылы Лондонның оңтүстігіндегі суретшілер басқаратын City Racing галереясында, ал 1995 жылы Нью-Йорктегі Барбара Гладстон галереясында өтті. Роттердамдағы Бойманс ван Бюнинген мұражайында, Франкфурттағы Portikus галереясында, Кельндегі Людвиг мұражайында, сондай-ақ Цюрихтің Kunsthalle, Гамбургтегі Kunstverein және Tate Liverpool мұражайларындағы жеке көрмелері, дәстүрлі емес кеңістіктерде өткен көрмелермен бірге жүрді – 1997 жылы «Заң» үшін бос кеңсе ғимараты, 1999 жылы Берлиндегі қолданыстан шығарылған пошта депосы, ал 2000 жылы Фрейд мұражайында «Рахат принципінен тыс» деп аталатын инсталляция. Лукастың туындылары соңғы он жылдықта жаңа британдық өнердің маңызды шолуларына енді, соның ішінде 1995 жылы Миннеаполистегі Уокер өнер орталығындағы «Жарқын! Лондоннан келген жаңа өнер», 1997 жылы Корольдік академиядағы Саатчи коллекциясынан «Сенсация» (Жас британдық суретшілер), және 2000 жылы Tate Britain-дегі «Интеллект – Жаңа британдық өнер». 2003 жылы Сара Лукас Венециядағы 50-ші Халықаралық өнер биенналесіне, Афинадағы «Outlook: Contemporary Art» көрмесіне, сондай-ақ 2004 жылы Tate Britain үшін Ангус Фэрхерст пен Дэмиен Херстпен бірге өткен үш суретшінің көрмесіне қатысты. 2005 жылдың қазанынан 2006 жылдың қаңтарына дейін Tate Liverpool Лукастың туындыларының алғашқы шолу көрмесін ұсынды. 2012 жылы Лукас Саутбанк орталығында Костлер қорының «Бос» атты көрмесіне кураторлық жасады. Бұл жылдық көрмеде түрмедегілердің, ұсталғандардың және бұрын сотталғандардың туындылары көрсетіледі. Көрменің тақырыбы «50» болды, бұл Костлер қорының 50 жылдығын және Лукастың сол кезде 50 жасқа толуын еске салды. 2013 жылы Шығыс Лондондағы Уайтчепель галереясында Лукастың туындыларының ретроспективасы өтті. 2015 жылы Сара Лукас «SCREAM DADDIO» туындысымен 56-шы Венеция биенналесінде Ұлыбританияны өкілдік етті. Көрмені орнату кезінде оның жақын досы Дон Браун онымен сұхбат жүргізді. Лукас көрме үшін жаңа мүсіндік туындылар жасады, соның ішінде «This Jaguar's Going to Heaven» (2018) – 2003 жылғы Jaguar X Type машинасының артқы жартысы өртеліп, алдыңғы жартысы темекілермен жабысқан, және «VOX POP DORIS» (2018) – бетоннан құйылған он бір фут биіктігіндегі платформалы буттар. Көрме 2019 жылдың маусым айында Лос-Анджелестегі Хаммер мұражайына көшті. Австралияның Ұлттық галереясының 2021/22 жылғы «Менің атымды білің» көрмесінің екінші бөлімінде Лукастың «Жоба 1: Сара Лукас» инсталляциясы, сондай-ақ оның алғашқы автопортреттерінің бірі – «Банан жеу» көрсетілді. Лукастың көптеген туындылары 2023 жылдың көктемінде Ұлыбританиядағы Колчестердегі firstsite галереясында өткен «Үлкен әйелдер» көрмесіне қойылды. 2023 жылдың қыркүйегінде оның туындыларының көрмесі Tate Britain-де ашылды.

Феминисттік түсіндіру

Лукас өзінің туындыларында жиі сынға салынған юморды қолданады, бұл конвенцияларды сұраққа салу және күнделікті өмірдің абсурдтығын көрсету үшін жасалады. Лукастың ең танымал туындыларының бірі – «Екі қуырылған жұмыртқа және кебаб» – дәстүрлі натюрмортты пародиалайды және феминист Джуди Чикагоның «Кештегі дастарқан» атты әйгілі туындысымен ұқсастықтарды тудырады. Феминистік сыншылар Лукасты әйел денесі мен көруге құштарлық туралы талдау жұмыстары арқылы әйел суретшілерді өнер тарихының канонына енгізуге тырысады деп сипаттайды. Лукас еркек құрылымдарын жиі пайдаланып, олардың мәнін ашады және талдайды. Лукас Ханна Уилк, Синди Шерман және Рейчел Уайтрид сияқты феминист суретшілердің өнер мұрасын жалғастырса да, оның көркем тілі әйелдік бейнені мағынасынан айырып, оны «феминистік өнер» деген анықтамадан шығарады. Оның идеялары таныс формалар арқылы немесе оның өзі құраған мифтік фантазиялар арқылы дамып, өзгеріп отырады. Ол Солтүстік Лондонның Холлоуэй ауданындағы тұрғын үйлерде өсті, бірақ ата-анасымен бірге басқа үйлерге жиһазды көру үшін жиі баратын.

Жас британдық суретшілер

Жас британдық суретшілер (YBAs) деп те аталады, брит суретшілер немесе бриттарт – 1988 жылы бірге көрме өткізе бастаған британдық суретшілер тобы. Топты Дэмиен Хирст ұйымдастырды, оған Ангус Фейрхерст, Майкл Лэнди, Кристин Борланд, Трейси Эмин, Корнелия Паркер және Гэри Хьюм кіреді. Бұл топ материалдар мен процестерге ашықтығы, соққы беру тактикасы және кәсіпкерлік көзқарасымен танымал болды. Олардың алғашқы "Freeze" көрмесінде Дэмиен Хирст, Сара Лукас, Ангус Фейрхерст және Майкл Лэндидің жұмыстары қойылды, олардың барлығы сол кезде Голдсмитс өнер колледжінің студенттері болған. "Жас британдық суретшілер" терминін 1992 жылдың мамыр айында Майкл Коррис Artforum журналында қолданды. YBA аббревиатурасы 1996 жылы Art Monthly журналында жарияланғанға дейін пайда болған жоқ. Бұл терминдер топтың танымал брендіне айналды және олардың өнерінің "көтере аламын" деген рухын көрсете білді.

Галереяда бейнелеу

Лукас Лондонның Sadie Coles HQ, Нью-Йорктің Barbara Gladstone және Берлиннің Contemporary Fine Arts (CFA) галереяларымен өкілдік етіледі.