Екінші дүниежүзілік соғыстағы британ тыңшысы: Марион де Шастеленнің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Марион Элизабет (Уолш) де Шастелен – Америкада туған канадалық, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияның құпия барлау қызметінің агенты ретінде жұмыс істеді. Ол Германия бақылауындағы Виши француз елшілігінен одақтастарға ақпарат жеткізді. Де Шастелен 1910 жылдың 24 мамырында АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы Фрихолд қаласында дүниеге келген. Румынияда Standard Oil компаниясында жұмыс істейтін кәсіпкердің қызы, ол Швейцарияда және Сорбоннада білім алды, 21 жасында халықаралық құқық мамандығы бойынша тәмамлады. Лингвист, ол 1930 жылдардың басында Бухарестте Альфред Джордж Гардин де Шастеленге үйленді, олардың екі баласы болды: 1936 жылы туған Жаклин және 1937 жылы туған Джон, ол кейіннен Канада Қарулы Күштерінде танымал генерал болды. Марион 7 тілді білген, бұл оның тыңшы ретіндегі жұмысын жеңілдетті. 1939 жылы Ұлыбритания мен Германия арасында соғыс басталғанда, ол балаларын алып Англиядағы туыстарына барып, Румынияға оралды. 1940 жылы ол Англияға қайтып, балаларын теңіз арқылы Нью-Йоркке (АҚШ) ата-анасына жіберді. Онда ол канадалық сэр Уильям Стивенсонға (Уинстон Черчилль "INTREPID" кодын берген) жұмысқа қабылданды, Стивенсон үшін жұмыс істейтін агенттерді Вашингтон, округ Колумбияға барып тексеруге жиі сапар шекті. Эми Элизабет Торппен бірге жұмыс істеген Де Шастелен британдық және американдық барлау агенттіктері арасында құпия байланыстар орнатуға қол жеткізді. 1943 жылы, АҚШ-тың Перл-Харборға шабуылдан кейін соғысқа кіргеніне және Вашингтондағы Орталық держава елшіліктерінің жабылуына екі жыл өткен соң, оның Стивенсон үшін жұмысының маңыздылығы азайды және Англиядағы Құпия барлау қызметіне (SIS – кейін MI6) орналасуы үшін шаралар қабылданды. Сәйкесінше, ол балаларымен бірге Нова-Шотландияның Галифакс портынан Ливерпульге кемемен, содан кейін теміржолмен Лондонға барды. Ол балаларын бомбалаудан сақтау үшін Англияның солтүстігіндегі пансиондық мектепке жіберіп, соғыс аяқталғанға және күйеуі қайтып келгенге дейін Лондонда SIS-те жұмыс істеді. Соғыстан кейін ол отбасымен Канадаға, күйеуімен Австралияға көшіп кетті. Австралиядан Канадаға оралғаннан кейін күйеуі қайтыс болды. Ол Эдмонтон қаласындағы (Альберта) Westburne International Industries Oil Division компаниясында Президенттің жеке хатшысы болып зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеді. Содан кейін ол қызы Жаклинмен бірге Альберта штатының Канмор қаласында тұрды. Ол 2000 жылдың 17 қаңтарында 90 жасқа толуға аздай қалғанда, бесінші шөбересінің дүниеге келуімен және қызының туған күнімен бірге қайтыс болды. Оның соғыс жылдарындағы қызметі туралы әңгіме Патрик Уотсон редакциялаған «Канадалықтар: Ұлттың өмірбаяны» кітап сериясына енгізілді. Бұл тақырыпта History Television арнасы «Отбасылық құпиялар: Марион де Шастелен» деген деректік бағдарламасын түсірді.

Marion Elizabeth (Walsh) de Chastelain was an American born Canadian who worked as an agent for the British Secret Intelligence Service during World War II, passing on information from German controlled Vichy French embassy to the Allies. De Chatelain was born in Freehold, New Jersey, USA, on 24 May 1910. The daughter of a businessman working for Standard Oil of New Jersey in Romania, she was educated in Switzerland and at the Sorbonne, from where she graduated with a degree in international law at the age of 21. A linguist, she married Alfred George Gardyne de Chastelain in Bucharest in the early 1930s and they had two children, Jacqueline, born in 1936 and John, born in 1937, who would become a well known general in the Canadian Forces. Marion knew how to speak 7 languages, which helped her job as a spy become easier. At the outbreak of war between Great Britain and Germany in 1939, she took her children to stay with relatives in England and returned to Romania. In 1940 she returned to England and took the children by sea to live with her parents in New York, USA. There she was recruited to work for Canadian Sir William Stephenson (to whom Winston Churchill had given the codename "INTREPID"), travelling regularly to Washington, D. C. to debrief agents working on behalf of the allies for Stephenson. Working with Amy Elizabeth Thorpe, De Chastelain was able to establish covert relationships between British and American intelligence agencies. In 1943, two years after the entry of the USA into the war following Pearl Harbor, and the consequent closure of Axis embassies in Washington, her work for Stephenson was rendered less important and arrangements were made for her to take up a position with the Secret Intelligence Service (SIS — later MI6) in England. Accordingly, she sailed from Halifax, Nova Scotia with her children to Liverpool, and then by rail to London, where she learnt that her husband had been captured in Romania. Sending her children to boarding school in the north of England to avoid the bombing, she remained in London working with SIS until the war's end and her husband's return. After the war she moved to Canada with her family and eventually to Australia, with her husband. When he died shortly after their return to Canada from Australia, she worked for Westburne International Industries Oil Division in Edmonton, Alberta, as the Executive Assistant to the President, until her retirement in her seventies. She then lived with her daughter Jacqueline in Canmore, Alberta, until her death on 17 January 2000, shortly before her 90th birthday, her fifth great grandchild's birth and daughters birthday. The story of her wartime activities was included in the book series "The Canadians: Biography of a Nation", edited by Patrick Watson. It was also made into a documentary program by History Television, entitled "Family Secrets: Marion de Chastelain".