Кіріспе

Стандартты есеп пен сатылған сома арасындағы айырмашылық

Бюджеттеуде және басқару есебіндегі айырмашылық – бұл бюджеттелген, жоспарланған немесе стандартты есеп пен нақты жұмсалған/сатылған сома арасындағы айырма. Айырмашылықтарды шығындар мен кірістер екеуі бойынша да есептеуге болады. Айырмашылық түсінігі жоспарланған және нақты нәтижелермен, сондай-ақ осы екеуі арасындағы айырмашылықтың кәсіпорынның немесе компанияның көрсеткіштеріне тигізетін әсерімен тығыз байланысты.

Ауысуды талдау

Бюджеттеуде немесе басқару есепіндегі ауытқулар талдауы – бюджеттік бақылау мен өнімділікті бағалау құралы, ол бюджеттелген, жоспарланған немесе стандартты сома мен нақты қол жеткізілген сома арасындағы кез келген ауытқуларды бағалауға мүмкіндік береді. Ауытқулар талдауы шығындар мен кірістер үшін де жүргізіле алады. Ауытқулар талдауы көбінесе нақты шығындар мен жақсы өнім үшін бекітілген стандартты шығындар арасындағы айырмашылықты (немесе ауытқуды) түсіндірумен байланысты. Мысалы, материалдар құнының айырмашылығы материалдар бағасының ауытқуы мен материалдарды қолданудың ауытқуы болып бөлінеді. Нақты тікелей еңбек шығындары мен стандартты тікелей еңбек шығындары арасындағы айырмашылықты ставка ауытқуы және тиімділік ауытқуы деп бөлуге болады. Өндірістік шығындардағы айырмашылықты шығындарға, тиімділікке және көлемге байланысты ауытқуларға бөлуге болады. Сонымен қатар, құрамы мен өнімділік ауытқуларын да есептеуге болады. Ауытқулар талдауы басқаруға қазіргі шығындарды түсінуге және болашақ шығындарды бақылауға көмектеседі. Ауытқуды есептеу әрқашан жоспарланған немесе бюджеттелген сомадан нақты/болжамдық мәнді алып тастау арқылы жүргізілуі керек. Осылайша, оң сан – жағдайға қолайлы, ал теріс сан – қолайсыз болып саналады.