Кіріспе

Нигериялық музыка жанры
King Sunny Adé and His African Beats альбомы

Жужу – йоруба халқының дәстүрлі соқпалы аспаптарынан туындаған йорубалық халық музыкасының стилі. "Жужу" атауы йоруба тіліндегі "juju" немесе "jiju" сөзінен шыққан, яғни "лақтыру" немесе "лақтырылған нәрсе" дегенді білдіреді. Жужу музыкасы өз атын Батыс Африка, Гаити, Куба және басқа да Оңтүстік Америка елдерінде кең таралған сиқыр мен сиқыр заттарын қолданудан алған жоқ. Ол 1900 жылдары елдердің қалалық клубтарында пайда болды және оны Әбе-Абаба-Аба Бабатунде Король, көбінесе Тунде Король деп танылатын адам жасаған деп саналады. Бірінші жужу жазбаларын Кинг пен Ожоге Дэниел 1920 жылдары жасаған, ол кезде Кинг оның негізін қалаушы болды. Жужу музыкасының басты және ең маңызды аспабы – айя-илу, сөйлейтін барабан. Кейбір жужу музыканттары көшпелі болды, олардың ішінде алғашқы пионерлер Ожоге Дэниел, Иреволе Денге және "соқыр әнші" Кокоро бар. Афро-жужу – Нигерияның танымал музыкасының бір түрі, ол жужу музыкасы мен афробиттің қосылысынан пайда болған. Оның ең танымал өкілі Шина Петерс болды, ол соншалықты танымал болды, баспасөз бұл құбылысты "Шинамания" деп атады. Афро-жужудың танымалдылығы 1990 жылдардың басында шарына жетті.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін электр аспаптары қолданыла бастады, ал Эрнест Олатунде Томас (Тунде Найтингейл), Фатай Ролинг Доллар, И. К. Дайро, Деле Ожо, Айинде Бакаре, Адеолу Акинсанья, Король Санни Аде және Эбенезер Оби сияқты пионер музыканттар бұл жанрды Нигерияда ең танымал жанрға айналдырып, фанк, регги және афробит сияқты жаңа ықпалдарды енгізіп, йо-поп сияқты жаңа қосалқы жанрларды жасады. Қазіргі буынның джужу өнерінің өкілдерінің арасында Сабада джужу музыкасының авторының ұлы Олударе Олатежу, сондай-ақ Людаре; Император Вале Олатежу және Бола Абимбола бар. Джужу музыкасы, апала, сакара, фуджи және вака сияқты, мұсылман йоруба халқы тарапынан жасалғанмен, музыканың өзі діни емес, зайырлы болып қала береді. Король Санни Аде бұрын Гавай және американдық кантри музыкасында ғана қолданылған педальді сталь гитарасын алғаш рет енгізді.

Орындау орны

Джужу музыкасын негізінен Нигерияның оңтүстік-батыс аймағындағы әртістер орындайды, онда йорубалар ең көп санды этникалық топ болып табылады. Орындау кезінде көрермендер әдетте джужу музыканттарына қағаз ақшаны төгеді; бұл дәстүр "спрейинг" деп аталады. Шина Питерс 1990 жылы марапатталды, бірақ музыка сыншылары оны жақтырмады. Музыка зерттеушісі Кристофер Алан Уотерманның айтуынша, джужу музыкасының орындалу орталықтарының бірі Ибадан қаласында орналасқан. Көптеген джужу музыканттары нарық күштеріне тәуелді. Джужу музыкасы орындалатын бірнеше жағдай бар. Музыка қонақүйлерде, түнгі клубтарда және университеттерде орындалады. Қонақүйлер музыкалық және би залдарына да қызмет көрсетеді. Көптеген шаралар кешкі сағат тоғыздан кейін өтеді, ал қонақүйлер Ибаданның экономикалық құрылымының орталығы болып табылады. Джужу музыкасы тағы бір жағдайда ойналады – "ариья" деп аталатын тойларда. Король Санни Аде өзінің әлеуметтік-эстетикалық ерекшеліктерімен ариьяда өнер көрсетті. Бұл тойлар – балаға ат қою, үйлену, туған күн, жерлеу, лауазым алу, рәсімдер және жаңа мүлік немесе бизнес кәсіпорындарын іске қосу сияқты оқиғаларды тойлауға арналған. Ариьяның дұрыс өтуі үшін тікелей музыка өте маңызды.