Кіріспе

1949 жылғы Жаңа Зеландиядағы жалпы сайлау – Жаңа Зеландия Парламентінің 29-шы шақырылымын құру мақсатымен бүкіл ел көлемінде өткізілген сайлау болды. Оның нәтижесінде биліктегі Лейбористік партия оппозициялық Ұлттық партиядан жеңіліс тапты. Бұл 14 жылдық Бірінші Лейбористік үкіметтің аяқталып, Бірінші Ұлттық үкіметтің басталуын білдірді.

Өмірбаян

Еңбек партиясы 1935 жылғы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін алғашқы үкіметін құрды және сол кезден бері билікте болды (көпшілігі бірте-бірте азайып). Лейбористер бастапқыда құлатып жіберген партиялардың бірігуінен құрылған Ұлттық партия парламенттегі ықпалын біртіндеп арттырды; тиімсіз Адам Гамильтонның орнын Сидни Холланд басты, ал ішкі даулар шешілді. Премьер-министр Питер Фрейзер шаршағандықтан көңілі тоңды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі үздіксіз тапшылықтар да үкіметке деген халықтың қолдауын әлсіретті. Ұлттық партияның Лейбористердің әлеуметтік әл-ауқат саясатын күштен жоймау туралы шешімі оның сұранысын арттырды.

Сайлау

Негізгі сайлау күні 30 қарашада, сәрсенбі күні болды. Төрт маори сайлау округі бойынша сайлау бір күн бұрын – өтті. 1949 жылғы сайлау маорилердің басқа күні дауыс берген соңғы сайлау болды. 1 113 852 адам дауыс беруге тіркелді, бірақ маори округтерінің тізімі "өте нашар" еді. Маори тізіміндегі мәселелерге байланысты сайлауға қатысу деңгейі туралы әртүрлі мәліметтер бар – кейбір дереккөздер оны 93,5 пайыз дейді, ал басқалары 92,9 пайыз деп есептейді. Дегенмен, сол кезде сайлауға қатысу салыстырмалы түрде жоғары болды. Дауысқа түсірілген орын саны 80 болды, бұл сан 1902 жылдан бері өзгерген жоқ.

Партиялық позиция

1949 жылғы сайлауда биліктегі Лейбористік партия он екі орынмен жеңіліске ұшырады. Бұрынғыда олар төрт орындық көпшілікке ие болған. Лейбористік партия барлығы 34 орын жеңіп алды, ал Ұлттық партия – 46 орын. Халықтың дауыс беруі айтарлықтай жақын болды – Лейбористер 47,2 пайыз, ал Ұлттық партия 51,9 пайыз дауыс жинады. Кіші партиялардың немесе тәуелсіз кандидаттардың ешқайсысы да орын жеңіп алмады. Джон А. Ли жалғыз Демократиялық Лейбористік партиядан кандидат ретінде қатысып, 2627 дауыс алып, үшінші орынға шықты. Сайлау қорытындылары
ПартияларКандидаттарЖалпы дауыс саныПайыздық үлесЖеңілген орындарӨзгеріс
Ұлттық80556,80551.8846+8
Лейбористік80506,07347.1634-8
Коммунистік163,4990.330±0
Демократиялық Лейбористік12,6270.240±0
Басқалар194,1500.390±0
Барлығы1961,073,15480