Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан саясаткері
Indian politician
Рам Чандра Как (5 маусым 1893 – 10 ақпан 1983) 1945–1947 жылдары Джамму және Кашмирдің премьер-министрі болды. Бұл қызметке тағайындалған санаулы Кашмир пандиттерінің бірі болған Какқа британдық үстемдіктен тәуелсіз Үндістан мен Пәкістан доминиондарына билік беру кезеңіндегі қиын жағдайды басқарудың өте қиын міндеті жүктелді. Сонымен қатар, Как Кашмир аңғарындағы ежелгі ескерткіштердің маңызды орындарын қазды және олар туралы маңызды зерттеме жазды.
Ram Chandra Kak (5 June 1893 – 10 February 1983) was the prime minister of Jammu and Kashmir during 1945–1947. One of the very few Kashmiri Pandits to ever hold that post, Kak had the intractable job of navigating the troubled waters of the transfer of power from British Raj to the independent dominions of India and Pakistan. Kak was also a pioneering archaeologist who excavated the major sites of antiquities in Kashmir Valley and wrote a definitive treatise on them.
Ерте өмір
Рам Чандра Как Кешав Лал Кактың (1873 ж.т.) – ақша қарызға беретін және жартылай уақыт саудамен айналысатын адам – және Бхагешвари Девидің жеті баласының (төрт ұл және үш қыз) екіншісі болды. Ол өмірінің басында Шри-Нагар қаласының Гургури мохалласында өсті. Как 1913 жылы Шри-Пратап колледжін бітірді, ал кейін археология саласында оқуға қабылданды. Ол сонымен қатар СПС мұражайының кураторы және Махараджа Хари Сингхтің жеке кітапханасының кітапханашысы қызметін атқарды.
Ram Chandra Kak was the second among seven children (four sons and three daughters) of Keshav Lal Kak (b. 1873) —a money lender and part time trader— and Bhageshwari Devi. He spent his early life in the Gurguri Mohalla of Srinagar. Kak graduated from Sri Pratap College in 1913 and enrolled for a M. A., before being selected for training in archaeology. He also served as the curator of SPS Museum, and Librarian of Maharaja Hari Singh's private library.
1946 жыл
1946 жылы Ұлттық конференция (ҰК) Махараджаға қарсы «Кашмирді босату» қозғалысын бастағанда, Как әскери жағдай жариялады және 20 мамырда барлық көшбасшыларды тұтқындады. Шейх Абдулла жақын арада үш жылға бас бостандығынан айырылды. Жавахарлал Неру оның қорғаушысы ретінде пайда болуға тырысты, бірақ 21 шілдеде Как оның Шри-Нагарға кіруіне тосқауыл қойды. Көптеген Конгресс көшбасшылары Абдулланы босатуды сұрағанмен, Как қарсылық танытты. Как, қосылу даулары туралы жарияланбаған естеліктерінде, бұл өтініштерге наразы болғанын айтады, себебі Үнді ұлттық конгресі (ҮҰК) Абдулланың дұрыс емес агитациясына «өкімет билігінің үлкен салмағын» берген; ҮҰК «өтте әсерлі, қате және жалақылы мәлімдемелер» жариялағаны және Сингх үкіметіне қарсы қаулылар қабылдағаны үшін айыпталды. ҮҰК туралы бұл жағымсыз пікірлер келесі айда оның (және Махараджаның) Үндістанға қосылмау шешіміне бағыт берді. Шілде айының соңында Как Сардар Валлабхай Пательмен кездесті, бірақ келіссөздер көпке соқпады. Патель Шейх Абдулланың түрмеден босатылуын және билеуші мен халық арасындағы қарым-қатынасты жақсарту үшін қадамдар жасауды ұсынды, бұл Какты ашуландырды, ол Пательдің билігі мен құзыретін мойындамады. Патель «салқын, ресми, маған тиіспеңдер» деген көзқарастың өрескелдігіне наразы болды және Кашмирдің толық тәуелсіздігін қамтитын кез келген жоспарды қолдаудан бас тартты. Кактың бастамасы сәтсіз аяқталып, қараша айында Кашмирдегі британдық резиденты Кашмирдің Үндістан Одағына кірмей қалуы мүмкін екенін хабарлады, себебі «Конгресс Орталық Үкіметі көрсеткен антагонизм».
In 1946, as the National Conference (NC) began the Quit Kashmir movement against the Maharaja, Kak declared martial law and had all leaders arrested on 20 May. Sheikh Abdullah was soon sentenced to imprisonment for three years. Jawaharlal Nehru attempted to appear as his defence counsel but his entry to Srinagar was blocked by Kak on 21 July. Kak remained defiant despite multiple Congress leaders requesting him to have Abdullah released. Kak, in an unpublished memoir on the accession disputes, claims to have been ill disposed to these pleas because the Indian National Congress (INC) had lent its "great weight of authority" to Abdullah's misplaced agitation; INC is castigated for publishing "highly coloured, inaccurate and vituperative statements" and passing resolutions against Singh's government. These unfavorable views about INC would guide his (and Maharaja's) decision to not accede to India —rather than any fundamental objection to the accession itself—, next month. In late July, Kak met with Sardar Vallabhbhai Patel —who was to become the home minister of the Interim Government of India— but discussions did not get very far. Patel advised that Sheikh Abdullah be released from prison and steps taken to improve relations between the ruler and the people much to the displeasure of Kak, who rejected Patel's authority and jurisdiction. Patel took offence at what he called the "cold, official touch me not attitude" and rejected supporting any plan involving complete independence for Kashmir. Kak's initiative having ended in failure, the British Resident in Kashmir reported in November that Kashmir was likely to stay out of the Indian Union — the cited reason was "antagonism [ ] displayed by a Congress Central Government".
1947 жыл
1947 жылы маусымда Үндістанның бөлінуі шешілгеннен кейін, қосылу мәселесі шешілуге жақын келді. Лорд Маунтбеттен маусымда (19-23 маусым) Кашмирге сапар шегіп, конституциялық монархия сақталуын кепілдік беріп, Как пен Сингхті бір жаққа тартуға тырысты; Как "дұрыс таңдау" деп сұрағанда, ол Пәкістанды қолдауға ишарат жасады. Ал Менон Кактың жауаптарын шалақы деп бағалап, "мен сол адамды [Какты] түсіне алмадым, оның ниетін де анықтай алмадым" деп жазды. Мемлекеттік күштер штабының бастығы генерал Генри Скотт соңғы баяндамасында Как тәуелсіздікті, бірақ Пәкістанмен жақын қарым-қатынасты жақтағанын мәлімдеді.
After the Partition of India was decided in June 1947, a decision on accession became imminent. Lord Mountbatten visited Kashmir in June (19–23 June) and coaxed Kak as well as Singh into choosing a side while guaranteeing the continuance of constitutional monarchy; on being asked by Kak about the "right choice", he hinted in favor of Pakistan. In contrast, Menon would hold Kak's replies to be evasive and note that "he could neither understand the man [Kak] nor fathom his game". General Henry Scott, the Chief of Staff of State Forces, in his last report opined that Kak favored independence but closer ties with Pakistan.
Босату
1947 жылғы 11 тамызда Как премьер-министр лауазымынан босатылып, үй қамауына алынды. Оның орнына зейнеткер армия офицері Джанак Сингх тағайындалды. Кактың сөзінше, бас хатшы, армия штабының бастығы, полиция бас инспекторы сияқты жоғары лауазымды барлық шенеуніктер де Махараджаның өзінің қауымынан тәжірибесі аз адамдармен ауыстырылды, бұл Как мемлекеттік басқарудың "басын кесу" деп сипаттады. Генри Лоуренс Скотттың мәліметінше, Махараджа премьер-министрдің орынбасары М. Л. Батра, индуист суамиі және Махаранидің інісі Начинт Чандтың ықпалында болды. Олардың барлығы Кашмирдің мүмкіндігінше тезірек Үндістанға қосылуын қалаған. Бірнеше аптадан кейін Как Махараджаның қызметіне қайта оралды, бірақ премьер-министр ретінде емес. 14 қыркүйекте Махараджа Какқа штаттың бұрынғы премьер-министрі ретіндегі оның әрекеттерін тергеу үшін комиссия құру туралы хабарлады; Как қатысудан бас тартты. Алайда, Махараджа оның кетісіне кедергі келтіріп, оны қайтадан үй қамауына алды.
Kak was dismissed as Prime Minister on 11 August 1947 and put under house arrest; he was replaced with a retired army officer Janak Singh. According to Kak, all senior officials such as the Chief Secretary, the Chief of the Army Staff, the Inspector General of Police were also replaced by less experienced people from the Maharaja's own community, which Kak described as a "decapitation" of the State administration. According to Henry Lawrence Scott, the Maharaja acted under influence of the Deputy Prime Minister M L. Batra, a Hindu swami, and the Maharani's brother Nachint Chand, all of whom wanted Kashmir to join India at the earliest. Kak would return to the Maharaja's service a few weeks later, though not as the prime minister. On 14 September, the Maharaja informed Kak about forming a committee to enquire into his actions as the erstwhile Prime Minister of the state; Kak declined to participate. But his departure was blocked by the Maharaja, and he was put under house arrest.
Сот
Қазан айындағы тайпалық шабуылдан кейін Махараджа Үндістан Доминионына қосылуға қол қойды және Джаммуға көшті. Шейх Абдулла Шри-Нагардағы Төтенше жағдайлар басқаруының басшысы болып тағайындалды. Кактың қамауда ұсталуы жалғасты, ол Бадами Бағқа ауыстырылды. Кактың әйелі Маргарет Как Маунтбеттендермен, Какты босату үшін лоббиледі, тіпті Лондондағы Стаффорд Криппс осы мәселені Джавахарлал Нерумен көтерді. Шейх Абдулланың әкімшілігі Кактың пакистандық шабуылшылармен және агенттермен байланыста болғанына дәлелдер бар екенін мәлімдеді. Шейх Абдулланың өмірбаяндық еңбегінде, Кактың Кашмирдің мұсылман көпшілігі бар мемлекет екендігіне сенгендігі және оның Пәкістанға қосылуға міндетті екенін, сондай-ақ оның қызметінде болуға дайын екенін айтқан. Какты сабанмен байлап, көшелерде көрсетті. Ұлттық Конференцияға жақын қашмирліктер оған наразылық білдірді. 1948 жылдың сәуір айында ол үш қылмыстық құқық бұзушылық жасады деген айыппен сотталды – екі айыптан босатылды, бірақ үшіншісі бойынша кінәлі деп танылды және түрмеге жабылды. Деліден келген қысым нәтижесінде ол кешірілді (және босатылды), бірақ мемлекеттің рұқсатысыз Кашмирге қайта кіре алмайтын болды. Кітап мұсылман билеушілерінің ғибадатханаларды қиратуына ерекше назар бөлді, сондықтан баспагер оны кейбір "маңызы жоқ" бөлімдерді алып тастауға мәжбүр етті, әйтпесе дінаралық келісім бұзылуы мүмкін еді; Кашмирдің саяси тарихына арналған бір тарау ғасырлар бойғы ислам үкіметін "толыққанды тонау, варварлық және бейнеліктің" бірі ретінде бейнеледі. Тарихшы Мириду Рай оның еңбегінің мемлекеттік археологиялық департаментінің мұсылмандарға қарағанда индустарды түрлі тікелей және жанама жолдармен басымдыққа ие етудегі стандартты схемасына сәйкес келетінін атап өтті; Анания Жаханара Кабир осы байқауларды қайталады.
After the tribal invasion in October, the Maharaja signed accession to the Dominion of India and moved to Jammu. Sheikh Adbdullah was appointed as the Head of Emergency Administration in Srinagar. Kak's detention was continued and he was moved to the Badami Bagh. Kak's wife, Margaret Kak, lobbied with the Mountbattens arguing for Kak's release and even Stafford Cripps in London raised it with Jawaharlal Nehru. Sheikh Abdullah's administration maintained that they had evidence that Kak was hobnobbing with the Pakistani raiders and agents. In his autobiography, Sheikh Abdullah held that Kak believed Kashmir, being a Muslim majority state, was bound to accede to Pakistan and prepared to be in its service; nonetheless, he praised Kak for maintaining good relations with the ruling circles in Pakistan. Kak was tied to hay ropes and paraded through the streets. Kashmiris aligned to the National Conference heckled him. In April 1948, he was tried for three criminal offences — he was acquitted on two counts but convicted of the third, and jailed. He was pardoned (and released), arguably under pressure from Delhi, but on the condition that he may never enter Kashmir without the permission of the state. The book focused on the destruction of temples by Muslim rulers to such an extent, that he was compelled by the publisher to expunge certain "irrelevant" passages lest communal harmony was affected; a chapter on political history of Kashmir portrayed the centuries of Islamic rule as "one of unmitigated plunder, barbarism, and iconoclasm." Historian Mridu Rai notes his work to fit into the usual scheme of the State Archaeological Department in privileging Hindus over the Muslims by various direct and indirect means; Ananya Jahanara Kabir reiterates such observations.