Кіріспе
Гарри Тертлдоувтың сериясы, К.С.А-ның АҚШ-тан сәтті бөлініп шығу идеясының баламалы тарихы.
the alternate history concept of the C. S. A successfully breaking away from the U. S. A
"Оңтүстік Жеңісі" сериясы немесе "191-ші уақыт сызығы" – автор Гарри Тертлдоувтың он бір томдық баламалы тарих романдарынан тұратын серия. Серия "Қаншасы қалды" (1997) романымен басталып, он жылдан астам уақыт бойы жарық көрді. Серияда қарастырылатын кезең Азамат соғысы кезінде басталып, тоғыз онжылдыққа созылады, 1940-шы жылдардың ортасына дейін жалғасады. Серияда Конфедерация штаттары 1862 жылы Америка Құрама Штаттарын жеңіске жетеді, осылайша бөлініп шығуға ұмтылысын іске асырып, тәуелсіз мемлекетке айналады. Келесі кітаптар осы баламалы уақыт сызығы негізіндегі оқиғаларды суреттеуге арналған. Екінші атау генерал Роберт Лидің 191 нөміріндегі арнайы бұйрығынан шығарылған. Бұл бұйрықта 1862 жылдың қыркүйегінде Солтүстік Вирджиния армиясының Мэриленд штаты арқылы Одаққа шабуыл жасауы егжей-тегжейлі сипатталған. Тертлдоув 1862 жылдың 10 қыркүйегінде үш Одақ әскерінің тарихи деректерде болғандай, 191 нөміріндегі арнайы бұйрықтың көшірмесін таба алмауы арқасында тарихи жағдайдан өзгешелік тудырады. Тарихшылар олардың табылған бұйрығы генерал Джордж Б. Макклелланға Лимен шайқасуға дайындалуға көмектескенін және Антиетам шайқасында Одақтың жеңіске жетуіне үлкен үлес қосып, оның себебі болғанын айтады.
Шығармалық хронология
Арнайы 191 бұйрықтың жоғалған көшірмесін одақ қолына түспей жатып қайта алып, конфедерациялық күштер Джордж Б. Макклелланның одақ армиясын күтпеген шабуылға ұшыратып, 1862 жылы Сускеханна өзенінің жағалауында жояды. Филадельфияны басып алып, Конфедерация Ұлыбритания мен Франциядан дипломатиялық мойындау алады, олар Конфедерацияның тәуелсіздікке қол жеткізетін бейбіт келісімді ұйымдастырады. Президент Абрахам Линкольн өзінің Еріктілік жарлығын шығара алмағанын және АҚШ-тың болашақта еуропалық одақтастарын табу мүмкіндігін ойластырады. АҚШ Алясканы сатып ала алмайды, бірақ Ұлы жазықтың жергілікті тұрғындарына қарсы соғысын жалғастырады. Осы уақытта Конфедерация Кентукки, Секуоя және Кубаны жаңа штаттар ретінде қабылдайды, сондай-ақ 1881 жылы Мексикадан Сонора мен Чиуауа штаттарын сатып алу туралы келіссөздер жүргізеді. Республикалық президент Джеймс Блейн осыны соғыс жариялауға себеп (casus belli) ретінде пайдаланып, Ұлыбритания мен Францияны қайтадан қақтығысқа тартады. Одақ, адам күші мен ресурстардағы басымдығына қарамастан, тиімді басшылықтан мүкіріп, Ютадағы көтеріліспен күрескенде конфедерациялық территорияны басып алуға тырысады. Луисвилл операциясы окоп соғысына ұласады, ал Ұлыбритания мен Франция АҚШ порттарын бомбалайды, ал Нью-Брансуик Солтүстік Мэйннің солтүстік бөлігін аннексиялайды. 1882 жылдың басында Одақ Конфедерацияның иеленген территорияларын мойындап, капитуляциялайды, ал республикашылар көп ұзамай биліктен қуылады. Соғыстың нәтижесіз аяқталуынан кейін Линкольн өзінің адал жақтастарын Республикалық партиясымен біріктіріп, жаңадан құрылған Американың Социалистік партиясына қосылады, бұл АҚШ саясатын өзгертеді, себебі бұл партия екінші ірі партияға айналып, кейіннен республикашыларды ығыстырады. Онжылдықтың қалған бөлігінде құлдарды босату Конфедерацияда формалды түрде жүзеге асырылады – бұл Ұлыбритания мен Францияпен қарым-қатынасты жақсартады, өйткені олар екеуі де құлдықты ертерек жойған, бірақ афроамерикандықтар апартеид сияқты жағдайларда өмір сүруді жалғастырады. АҚШ ұлттық реваншизм атмосферасында жаңа Герман империясымен одақ құрады.
Ұлы соғыс
Франц Фердинанд архигерцогы өлтірілгеннен кейін Ұлыбритания, Франция және Ресей Германия мен Австрия-Мажарстанға қарсы соғыс жариялайды. Президенттер Теодор Рузвельт және Вудро Вильсон АҚШ және КСРО әскерлеріне тиісінше одақтастарының қадамдарынан кейін дайындалуға бұйрық береді, ал шайқастар көп ұзамай басталады. Өнеркәсіптік соғыс жүргізу және еуропалық елдердің араласпауы Одақ жағына тиімді, ал Конфедерация офицерлерінің көп бөлігі 19 ғасырдағы көрнекті генералдардың ұрпақтарынан тұрады, бірақ олардың өзінде ерекше дарын жоқ. Мэриленд және Пенсильванияға жасалған шабуыл Вашингтонды басып алады, бірақ Балтиморды алуға қол жеткізе алмайды, ал Одақ Сонора мен Канадаға шабуылдайды, сонымен қатар Британдық Сандвич аралдарын жаулап алады. Қыс түскен кезде Кентукки, Пенсильвания, Вирджиния, Манитоба, Оңтүстік Онтарио және Сент-Лоуренс өзені бойындағы окоптардағы тұйыққа қадам басқан жағдай орнатылады. АҚШ Ютада тағы бір көтеріліске тап болады, ал КСР-де қара нәсілді социалистердің бүліктері болады, оларды басуға бір жыл уақыт кетеді. 1916 жылы жаңа техникалық жетістік пайда болады: «бочка». Джордж Армстронг Кастер бронеатқыштар үшін тактикалық ілімдерді әзірлейді, бірақ оның тактикасы қабылданбайды және алғашқы шабуыл сәтсіз аяқталады. АҚШ Канадада сәтті ілгерілейді және Гавайиді ірі теңіз шайқасында қорғайды; КСР АҚШ-ты соғыс шаршауымен жеңілуге үміттенеді, бірақ соғысқа қарсы президент Рузвельт қайта сайланады, ал Конфедерация соғыстан кейін азаматтық құқықтарды уәделеу арқылы қара әскерлерді жинауға мәжбүр болады. Келесі жылы Теннесси мен Квебек штаттарында Кастердің «бочканы» жинақтап қолдану тактикасының арқасында үлкен жетістіктерге қол жеткізіледі, ал Вирджинияда бір мезгілде шабуыл жасаумен қираған Вашингтон қайта басып алынады. Одақ әскерлері астанаға жақындаған кезде КСР бейбітшілік туралы келісімге қол қоюға мәжбүр болады, ол біздің тарихымыздағы Германияның тағдырымен аяқталады. Аумақтық өзгерістерге Кентукки және Техастың батыс жартысы (содан бері Хьюстон деп аталады) АҚШ құрамына штаттар ретінде қосылады. Арканзас, Сонора және Вирджиния штаттары АҚШ-тың Миссури, Нью-Мексико және Батыс Вирджиния штаттарына тиісінше аумақтық бөліктерін жоғалтады, ал Секуоя АҚШ әскерлерінің оккупациясы астына алынады. Канаданың барлық жері (АҚШ одақтасы ретінде босатылған Квебектен басқа) АҚШ оккупациясы астында қосылады. Еуропадағы әскери бүліктер Францияның соғыстан шығуына әкеледі; Италия соғысқа қатыспайды, ал Ресейде революция болады. Бразилия да Аргентинаға қарсы Чили мен Парагваймен бірге Орталық державаларға қосылады, ал одан әрі оқшауланған Ұлыбритания да соғыс аяқталып, капитуляциялайды.
Америка империясы
Конфедерацияларды жеңгеніне қуанған АҚШ жақын арада ереуілдер мен еңбек дағдарыстарына тап болады, бұл Социалистік партияның саяси табыстарын арттырады. Конфедерацияда жоғары инфляция мен реакциялық экстремизмнің күшеюі орын алады. Бұрынғы сержант Джейк Федерстон "арқадан шабуыл" туралы айқай-шумен сөздері арқылы танымалдыққа ие болады. Ол С. С. Еркіндік партиясын басқарып, оны өзінің жеке мақсаттарына бағындырып, адал жарымәскери қанат пен радиоарна арқылы үгіт-насихат жүргізеді. Дегенмен, Федерстон бірнеше рет сайлауда жеңіліске ұшырайды, ал Конфедерация Президентіне қарсы жасалған Еркіндік партиясының қастандығы 1929 жылғы құлдырауға дейін оның қолдауын азайтады. Халықтың наразылығына байланысты партиясының қатары кеңейген кезде, Федерстон 1934 жылы президент болып сайланады және үкіметті, полицияны және армияны бақылауға алуға кіріседі. Ол Кентукки, Секуоя және Хьюстон сияқты бұрынғы Конфедерация территорияларын қайтаруды талап етеді. Осы штаттарда референдум өткізу туралы келісімге келгеннен кейін, Кентукки мен Хьюстон қайта қосылуға, ал Секуоя АҚШ құрамында қалуға дауыс береді. Әлемнің басқа бөліктерінде Ұлы соғыс нәтижесінде Квебек пен Ирландия тәуелсіздік алады, сондай-ақ Ұлыбритания басқа да жеңілдіктер береді. Канада АҚШ-тың қатал үстемдігіне түседі, ал Германия Бельгия, Польша және Украинада марионеттік мемлекеттер құрады. Екі үлкен держава арасындағы шиеленіс күшейеді, бірақ экономикалық дағдарыс басталуымен тоқтатылады. Ресей, Австро-Венгрия және Осман империялары сақталып қалады, бірақ әлсіздейді. Жапония Шығыс Азияда империя құрып, АҚШ-пен қысқа мерзімді соғыс жүргізеді. Франция Эльзас-Лотарингияны қайтаруды талап етеді, бірақ жаңа кайзер бас тартқандықтан, Ұлыбритания, Франция, Ресей және Конфедерация Германияға соғыс жариялайды. 1941 жылдың 22 маусымында Федерстон АҚШ-қа күтпеген шабуыл жасайды.
Есептерді реттеу
Одақтың күтуіне қарсы, Джордж Паттон басқаратын Конфедерация әскерлері ауқымды бомбалау шабуылдарының қамтылуымен Огайоға еніп, АҚШ өнеркәсібін шикізаттан айырады, бірақ майдан тез арада сол жерде де, Вирджинияда да тоқтап қалады. АҚШ Әскери-теңіз күштері Корольдік және Жапон императорлық Әскери-теңіз күштеріне қарсы жеңіліске ұшырайды. Дегенмен, АҚШ Президенті Аль Смит Филадельфияға жасалған Конфедерацияның бомбалау шабуылы кезінде қаза болса да, АҚШ басылмаған күйде қалады. Жауап ретінде Конфедерация Питтсбургке бағытталған ірі шабуылды бастайды, онда оның әскері қала ішіндегі шайқаста қоршалып, жойылды. Сонымен қатар, Конфедерация қара нәсілді халқына қарсы «халық санын азайту» шараларын жүзеге асыра бастайды, Луизиана мен Техастағы лагерьлерде улы газдарды қолданады, ал АҚШ әскерлерінің ілгерілеуімен олар эвакуациялауға мәжбүр болады. «Шаңқай» сияқты тактиканы қолдана отырып, АҚШ әскері Кентукки мен Теннесси арқылы Атлантаға қарай да жылжуға қабілетті. Еуропада немістер Украинаны және Рейннің сол жағалауын жоғалтады, бірақ Шығыс Пруссия мен Польшаны қорғайды. Ұлыбритания Ирландияны басып алады, бірақ Норвегиядағы әскери науқаны күрт сәтсіздікке ұшырайды. Австрия-Мажарстан және Болгарияның қолдауымен Германия 1942 жылы қарсы шабуылдарды бастайды. Ресей мен Австрия-Мажарстан этникалық көтерілістерге тап болғандықтан, неміс әскері Киевте жеңіске жетеді және Петроградты қоршауға алады, сондай-ақ Төменгі елдерді қайта басып алады. Ядролық қаруды жасау жарысын ұтып алған Германия Петроградты атом бомбасымен жояды; соғысқа қатысушылардың технологияны меңгеруімен, нысанаға алынған қалалар тізіміне Филадельфия, Ньюпорт-Ньюс, Чарльстон, Париж, Гамбург, Лондон, Норвич және Брайтон кіреді. Ресей, Франция және Ұлыбритания бейбітшілік туралы келісімге келеді. Техас бөлініп шығып, Паттон Алабамада басылып, Федерстон қашып кетуге тырысқанда қара партизанның қолынан қаза тапқаннан кейін Конфедерация толыққанды басылады. АҚШ әскерлері адамзатқа қарсы қылмыстар бойынша сот процестерін өткізеді және қалған партизандық топтарға қарсы қатаң шаралар қолданады, ал жалпы алғанда, шашыраңқы қара нәсілді халық көмектеседі. 1945 жылы жаңа Президент Томас Э. Дьюи оңтүстік штаттарды Одаққа қайта қосуға және Германиямен одақты жалғастыруға, сондай-ақ Франция, Жапония және Ресей сияқты жауыздарының ядролық қару жасауын тоқтатуға уәде береді.
Пікірлер мен пікірлер
Рецензент Лайонел Уорд серияның "көрінетін бақытты соңымен аяқталғанына" қарамастан, "Конфедерациялық территорияларды АҚШ-қа енгізу мүмкін емес миссия" екенін айтады – "өте үлкен наразы халықты ашық түрде әскери оккупациялау, ол ерте не кеш сөзсіз көтеріліске ұшырайды". Одан әлдеқайда ұтымды саясат, тіпті қарастырылмаған, АҚШ қолдауымен Конфедерациялық вигтер партиясын қайта жаңғырту және оңалған Конфедерациямен прагматикалық келісім жасау болар еді. Уорд қорытындылайды:
Серия АҚШ-тың бір жолбарысты емес, екі жолбарысты (Конфедерациялық территориялар мен 1917 жылдан бері оккупацияланған Канада) құйрығынан ұстап тұрғанымен аяқталады, сонымен қатар үлкен, агрессивті жабайы мысық (Ютадағы мормондар) та бар. [ ] Осы тарихта 1945 жылдан кейінгі АҚШ-тың нақты тарихтағы сол кезеңде болғандай күшті жаһандық позициясы жоқ. АҚШ-қа қиындық туғызуға және көтеріліс қоздыруға ниеттері мен мүмкіндіктері бар бірнеше қарсылас державалар бар.