Лукас Бота: Оңтүстік Африкалық Формула-1 жүргізушісінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Лукас "Луки" Бота (16 қаңтар 1930 жыл - 1 қазан 2006 жыл) – Оңтүстік Африкалық Формула-1 жүргізушісі. Ол 1967 жылғы Оңтүстік Африка Гран-приінде жекеменшік Brabham BT11 машинасымен Әлем чемпионатының Гран-приіне қатысқан. Оңтүстік Африканың Претория қаласында туған Бота спорттық автомобильдер мен төзімділік жарыстарына әуес болған. Оның алғашқы машинасы – 1500 см³ Ford қозғалтқышы және Cosworth тізбегі бар Оңтүстік Африкада жасалған Dart болды. Ол осы машинамен алғашқы үш сағаттық жарыста екінші орынды жеңіп алды. 1965 жылдың соңында ол Cosworth 1100cc қозғалтқышы бар Lotus 23 машинасына көшті, ол 1966 жылы бес ұлттық жарыста жеңіске жетті. Жыл соңында машина Kyalami трассасындағы Jukskei бұрылысында артқы серпімділігінің бұзылуынан апатқа ұшырады. 1966 жылдың екінші жартысында ол Porsche RS5 Spider-ден Elva MK VII және 1760 см³ қозғалтқыш сатып алды. Бұл екеуі біріктіріліп, Elva Mk VII Porsche RS машинасы жасалды. Бұл өте күшті комбинация болды; оның алғашқы 2000 см³ спорттық автомобильдер класындағы жеңісі Булавайода тіркелді. Кейін Kyalami трассасындағы тоғыз сағаттық төзімділік жарысында беріліс қорабы бұзылып қалды, бірақ ол бұрын сыныптағы ең жылдам айналымды – 1:34:50 көрсеткен болатын. VIII Grande Premio de Angola кезінде Elva өзінің құндылығын дәлелдеді, жалпы есепте бесінші орынды алып, Ferrari 250GT машиналарының бірінші және сегізінші орындарының арасын бөлді. Ол заводтық Porsche, Ford GT40 және Lola машиналарынан басымдық алды. Бота кейіннен бұл жарысты өзінің ең әсерлі жарыс тәжірибесі деп атады. Ол алты спорттық автомобиль класындағы жарыста және екі 2000 см³ 2/3 сағаттық төзімділік жарысында жеңіске жетті және машинада беріліс қорабын бір рет қана ауыстырды. Формула-1-ге көшуі Brabham BT11 машинасымен 2000 см³ Climax қозғалтқышымен байланысты болды. Жаңа машинамен алғашқы шығуында ол екінші орынды иеленді (1966 жылдың қарашасы). Ол келесі жылы шілде айына дейін Оңтүстік Африка сериясындағы жарыстарға қатысты. Сондай-ақ, ол сол жылы Формула-1 Әлем чемпионатының бөлігі болған Оңтүстік Африка Гран-приіне қатысты. 38 айналымнан кейін ол механикалық ақауға ұшырады, оны көрерменнің көмегімен жойды және 60 айналыммен жарысты аяқтады. Ол финиш сызығынан өте алмады. Мозамбиктегі Луренсу Маркесте (қазіргі Мапуту) өткен жарыста, трассаны жақыннан аралап тұрған көрермендердің көптігінен туындаған жағдайда, ол ауыр апатқа ұшырады. Апат салдарынан тоғыз көрермен қаза тауып, 17 адам жарақат алды. Апаттан кейін ол жарыс машинасына оралды, бірақ жарысқа деген құштарлығының жоқ болғанын сезінді және жарыс мансабын аяқтады. Ол азаматтық инженерия саласындағы жұмысын жалғастырды және Советодағы азаматтық инженериялық жұмыстарға көмектесті. Кейін Оңтүстік Африкаға деген сүйіспеншілігін сақтап, КZN Мидлендс аймағында шаруашылықпен айналысты, содан кейін инженерлік қызметке орналасу үшін Восточный Лондонға көшті. Бірнеше жылдан кейін ол отбасымен туған қаласы Преторияға қайтып келді, кейін ол Tswane қалалық кеңесінің бас директоры болып тағайындалды.

Lukas "Luki" Botha (16 January 1930 – 1 October 2006) was a Formula One driver from South Africa, who raced in one World Championship Grand Prix, driving a privately entered Brabham BT11 in the 1967 South African Grand Prix. Born in Pretoria, Transvaal, South Africa, Botha was an avid sports car and endurance racer. His first car was a South African built Dart with a 1500cc Ford engine with a Cosworth camshaft. He achieved a second in class finish in his first three hour race with this car. He graduated to a Lotus 23 with a Cosworth 1100cc later in 1965 with which he won five national class races in 1966. The car was in an accident later in the year as the rear suspension failed on the Jukskei sweep at Kyalami. In the latter half of 1966, he bought an Elva MK VII and a 1760cc engine from a Porsche RS5 Spider. These two were combined to create an Elva Mk VII Porsche RS. This proved a formidable combination; his first 2000cc Sports Car Class win came in the car at Bulawayo. Later in a nine hour endurance race at Kyalami the gearbox failed, but not before setting a fastest lap in his class of 1:34:50 for the old circuit. During the VIII Grande Premio de Angola, the Elva proved its worth, achieving a fifth overall splitting the pack of Ferrari 250GTs from first to eighth. He achieved a win over the factory Porsches, Ford GT40s and Lolas. Botha later commented that it was his most enjoyable racing experience. He won six Sports Car class races, and two 2000cc 2/3 hour endurance races and only replaced the gearbox once on the car. His move to Formula One came in the form of a Brabham BT11 with a Climax 2000cc engine. On his first outing with the new car he came second (November 1966). He took part in the South African series races the following year until July. He also competed in that year's South African Grand Prix, part of the Formula One World Championship. After 38 laps he had a mechanical problem that was resolved with the help of a spectator and continued to finish the race with 60 laps to his credit. He was not classified at the finish. During a race at Lourenço Marques, now Maputo, in Mozambique, he crashed heavily as a run off area was swamped by the crowd. The crash claimed the lives of nine spectators and injured 17. After the crash, he did get back into the seat of a racing car, but felt that the spark was no longer there and stopped. He continued his work in civil engineering and assisted with some of the civil engineering work in Soweto. Later he continued his love of South Africa by farming in the KZN Midlands before moving to East London to fill a post as an engineer. A number of years later he moved his family back to his birth town of Pretoria where he later was appointed as CEO of the Tswane Metropolitan Council.