Кіріспе
Жапондықтардың Сингапурды басып алуы кезінде Сингапурда құрылған Ұйым – Бос Үндістанның Уақытша үкіметі немесе, қысқасы, Азад Хинд – Үндістанда жапондықтар қолдаған, аз ғана уақытқа созылған уақытша үкімет болды. Ол 1943 жылғы қазанда, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық Сингапурда құрылды және Жапон империясының марионеттік мемлекеті саналды. 1943 жылғы 21 қазанда құрылған бұл үкіметтің идеяларын Субхас Чандра Бос қалыптастырды, ол үкіметтің басшысы және мемлекет басшысы болды. Үкімет Оңтүстік-Шығыс Азиядағы британдық отарлық территориядағы үнді азаматтары мен әскери қызметкерлеріне билік ету құқығын жариялады, сондай-ақ жапон күштері мен Үндістан Ұлттық Армиясы басып алатын Үндістан территориясына болашақта билік етуді көздеді. Азад Хинд үкіметінің өз валютасы, соты және азаматтық кодексі болды. Кейбір үндістердің пікірінше, оның құрылуы британдықтарға қарсы тәуелсіздік күресіне маңызды үлес қосты. Жапония 1943 жылы жапондықтар басып алған Андаман және Никобар аралдарының номиналды билігін тапсырды, бірақ үкімет жапондық қолдауға мұқтаж болды. Уақытша үкімет құрылғаннан кейін, Бос Үндістан Үнді-Бірма майданында одақтас күштерге қарсы соғыс жариялады. Оның армиясы – Үндістан Ұлттық Армиясы (Азад Хинд Фаудж) – Имфаль-Кохима секторында Жапон императорлық армиясының құрамында британдық Үндістан армиясымен және одақтас күштермен шайқасты. INA алғашқы ірі шайқасын Имфал шайқасында өткізді, онда жапондық 15-ші армияның басшылығымен Кохимадағы британдық қорғанысын бұзып, Моирангқа жетті. Бірақ одақтас күштердің қарсылығы, әуедегі басымдығы және бұзылған жабдықтау желісі жапондықтарды да, INA-ны да кері шегінуге мәжбүр етті. Азад Хиндтің өмір сүруі Үндістан Ұлттық Армиясының өмір сүруімен тікелей байланысты болды. Үкімет соғыс аяқталғанға дейін Андаман аралдарының әкімшілігі британдықтарға қайтарылғанша жұмысын жалғастырды, бірақ Азад Хиндтің шектеулі билігі Рангун қаласындағы INA әскерлерінің соңғы ірі тобының тапсырылуымен аяқталды. Бостың қазасы бүкіл Азад Хинд қозғалысының соңы деп есептеледі. INA-дан қатты зиян шеккен Британ империясы INA сот процесінде 300 INA офицерін мемлекетке опасыздық жасады деп айыптады, бірақ Конгресс тарапынан қарсылық туғаннан кейін бұл істен бас тартты.
the organisation formed during World War II in Singapore
The Provisional Government of Free India or, more simply, Azad Hind, was a short lived Japanese supported provisional government in India. It was established in Japanese occupied Singapore during World War II in October 1943 and has been considered a puppet state of the Empire of Japan. Founded on 21 October 1943, the government was inspired by the concepts of Subhas Chandra Bose who was also the leader of the government and Head of state. The government proclaimed authority over Indian civilian and military personnel in Southeast Asian British colonial territory and prospective authority over Indian territory to fall to the Japanese forces and the Indian National Army during the Japanese thrust towards India. The government of Azad Hind had its own currency, court and civil code, and in the eyes of some Indians, its existence gave a greater importance to the independence struggle against the British. Japan also handed over nominal authority of the Japanese occupied Andaman and Nicobar Islands in 1943, though the government continued to be dependent on Japanese support. Immediately after the formation of the provisional government, Free India declared war against the Allied forces on the Indo Burma Front. Its army, the Indian National Army (Azad Hind Fauj), went into action against the British Indian Army and the allied forces as part of the Imperial Japanese Army in the Imphal Kohima sector. The INA had its first major engagement at the Battle of Imphal where, under the command of the Japanese Fifteenth Army, it breached the British defences in Kohima, reaching the salient of Moirang before suffering a catastrophic defeat as the Allied forces held, and Allied air dominance and compromised supply lines forced both the Japanese and the INA to retreat. The existence of Azad Hind was essentially coterminous with the existence of the Indian National Army. While the government itself continued until the civil administration of the Andaman Islands was returned to the jurisdiction of the British towards the end of the war, the limited power of Azad Hind was effectively ended with the surrender of the last major contingent of INA troops in Rangoon. The death of Bose is seen as the end of the entire Azad Hind Movement. The British Empire, which was seriously threatened by the INA, charged 300 INA officers with treason in the INA trials, but eventually backtracked in the face of opposition by the Congress.
Құру
"Азад Хинд" идеясының бастауы Оңтүстік-Шығыс Азиядағы үндістандық экспатрианттардың екі конференциясына тікелей байланысты, алғашқысы 1942 жылдың наурыз айында Токиода өтті. Бұл конференцияны Жапонияда тұратын үндістандық экспатриант Раш Бехари Боз ұйымдастырды, нәтижесінде Жапония империясымен саяси жағынан байланысты тәуелсіз Үндістан мемлекетін құруға жасалған алғашқы қадам ретінде Үндістан Тәуелсіздік лигасы құрылды. Раш британдықтарды Үндістаннан ығыстыруға көмектесетін тәуелсіздік армиясын құруды да көздеді – бұл күш кейіннен Үндістан Ұлттық Армиясы (ИНА) атанды. Сол жылы Бангкокте өткен екінші конференцияда Субхас Чандра Боз Лига басшылығына қатысуға шақырылды. Боз сол кезде Германияда тұрып, су асты кемесімен Жапонияға сапар шекті. Лига құрылған кезде жасы ұлғайған Раш Бехари Боз Лиганы ұйымдастыруда қиындықтарға тап болды және Ұлттық Армияны құру үшін қажетті ресурстарды қамтамасыз ете алмады. Ол Үндістан Тәуелсіздік Лигасының президенті лауазымынан Субхас Чандра Бозға ауыстырылды; оның өз еркімен кетіп қалғандығы немесе үндістандық ұлтшылдарға көбірек күш-жігер мен назар аударуды қажет ететін жапондықтардың қысымымен орнынан бас тартылғандығы туралы пікірлер қарама-қайшы. Боз 1943 жылдың 13 маусымында Токиоға келді және Үндістанның шығыс провинцияларына шабуыл жасап, британдықтарды субконтиненттің бақылауынан ығыстыру ниетін білдірді. Боз 2 шілдеде Сингапурға келді, ал 1943 жылдың қазан айында Катай кинотеатрында "Еркін Үндістанның Уақытша Үкіметі" құрылғанын ресми түрде жариялады. Осы жаңа саяси құрылымның міндеттерін анықтағанда Субхас былай деді: "Уақытша Үкіметтің міндеті – британдықтар мен олардың одақтастарын Үндістан жерінен ығыстыруға бағытталған күресті бастау және жүргізу". Боз Раш Боздан моральдық жағдайы нашар және жеткіліксіз жарақталған Ұлттық Армияның ресми басшылығын қабылдап, жапондықтардың көмегімен оны кәсіби армияға айналдырды. Ол Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жапондық оккупация аймақтарында тұратын үндістандық азаматтарды жұмыға алды және Сингапур, Малайя және Гонконгтағы британдық күштерінен ұсталған көптеген үндістандық әскери тұтқындарды ИНА бригадаларына қосты.
Тану
Азад-Хиндті заңды мемлекет ретінде тек шектеулі сандағы елдер ғана, олардың ішінде тек Остік державалар мен олардың одақтастары мойындады. Азад-Хиндтің тоғыз елмен дипломатиялық қарым-қатынасы болды: нацистік Германия, Жапония империясы, Италия Социалдық Республикасы, Тәуелсіз Хорватия мемлекеті, Ван Цзинвей үкіметі, Таиланд, Бірма мемлекеті, Маньчжуко және Екінші Филиппин Республикасы. Оның басылып алынған Сингапурда құрылғаны жарияланған кезде Ирландияның Taoiseach-ы Эмон де Валера Бозеге құттықтау хаты жолдады. Алайда, Виши Франциясы Остік державамен ынтымақтас болғанымен, Азад-Хиндті ресми саяси тұрғыдан мойындаған жоқ. Бұл үкімет 1943 жылғы қарашада Үлкен Шығыс Азия конференциясына бақылаушы ретінде қатысты.
Үкімет әкімшілігі және Екінші дүниежүзілік соғыс
Боздың "Азад Хинд" құрылғанын жариялаған түні үкімет АҚШ және Ұлыбританияға қарсы соғыс жариялады. Үкіметке "Нетаджи" (мағынасы шамамен "жетекші") атағы берілген Субхас Босқа кеңесші орган ретінде қызмет ететін министрлер кабинеті кірді, ол Уақытша үкіметтегі басты тұлға болды. Ол үкімет пен әскерге дербес билік жүргізді. Бостың абсолютті өкілеттігіне ешқандай күмән болған жоқ: Кабинеттің жауапкершілігі болған жоқ, олар тек кеңес бере алатын. 1943 жылдың қазан айының соңында Бос Токиоға ұшып, Жапонияның "Үлкен Шығыс Азияның өркендеу аймағына" қатысты "Үлкен Шығыс Азия конференциясына" бақылаушы ретінде қатысты. Үндістан техникалық тұрғыдан Жапонияның "Үлкен Шығыс Азия" анықтамасының құзырына кірмегендіктен, ол делегат ретінде қатыса алмады, бірақ конференцияда батыстың отаршылдығы мен империализміне қарсы сөз сөйледі. Конференция аяқталғаннан кейін Азад Хиндке соғыстың басында Жапон императорлық теңіз күштері басып алған Андаман және Никобар аралдарында шектеулі мемлекеттік билік берілді. Ол аумақтың ресми губернаторымен шектеулі байланысқа түсті, орнына Үндістан ұлттық армиясын кеңейту, жеткілікті адам мен материалдық ресурстарды қамтамасыз ету, оның іс-қимылдарын жоспарлау, Оңтүстік-Шығыс Азиядағы үнді халқының әкімшілік және қарым-қатынастарын анықтау және Үндістандағы жапондық жоспарлар мен оның уақытша үкіметін анықтауға белсенді қатысты. Теориялық тұрғыдан алғанда, үкімет жергілікті халықтан салық жинауға, заңдар шығаруға және оларды орындауға құқылы болды, бірақ іс жүзінде оларды жапондық бақылаудағы полиция күштері жүзеге асырды. Бастапқыда үндістер бұл салықтарды төлеуге дайын болды, бірақ Уақытша үкімет ИНА-ны қаржыландыру үшін соғыс уақытындағы салықтарды арттырғанда, соғыс аясында оларға деген ықыласы азайды. Соғыстан кейінгі тергеуде Логанатан жапондықтар полиция күштерін толық бақылауда ұстағандықтан, аралдардың білім беру бөліміне ғана толық құқықтары болғанын мойындады. Ол наразылық ретінде басқа салаларға жауапкершілікті қабылдаудан бас тартты. Ол 1944 жылдың 30 қаңтарында Хомфриганджта болған қырғынды болдырмауға күші жетпеді, онда жапондықтар тыңшылық күдігімен қырық төрт үндістандық азаматты атып өлтірді. Олардың көпшілігі Порт-Блэрдегі көшбасшысы Диван Сингхтің жапондықтардың зорлық-зомбылығынан арал тұрғындарын қорғауға бар күшін салғаннан кейін түрмеде қаза тапқан тәуелсіздік лигасының мүшелері еді. Азад Хиндтің ИНА түріндегі әскери күштері британдықтарға қарсы бірнеше жетістіктерге қол жеткізіп, жапон әскерімен бірге Шығыс Үндістанның Имфал қаласын қоршауға алды. Делиге қарай жорық жоспарлары, жол бойы қолдаушылар мен жаңа сарбаздарды жинаумен, муссон маусымының басталуымен және Имфалды басып алуға сәтсіздікке ұшырауымен тоқтап қалды. Британдық бомбалау моральдық рухты күрт төмендетті, ал жапондар ИНА күштерімен бірге Үндістаннан шегіне бастады.
At the end of October 1943, Bose flew to Tokyo to participate in the Greater East Asia Conference as an observer to Japan's Greater East Asia Co Prosperity Sphere; it could not function as a delegate because India had technically fallen outside the jurisdiction of Japan's definition of "Greater East Asia", but Bose gave speeches in opposition to Western colonialism and imperialism at the conference. By the end of the conference, Azad Hind had been given a limited form of governmental jurisdiction over the Andaman and Nicobar Islands, which had been captured by the Imperial Japanese Navy early on in the war. and had limited involvement with the official governorship of the territory, instead involving himself in plans to expand the Indian National Army, ensure adequate men and materiel, and formulate its course of actions and the administrations and relations of the Indian population in southeast Asia and determining Japanese designs in India and his provisional government. In theory, the government itself had the power to levy taxes on the local populace, and to make and enforce laws: in practice, they were enforced by the police force under Japanese control. Indians were willing to pay these taxes at first but became less inclined to do so towards the end of the war when the Provisional Government enacted legislation for higher war time taxes to fund the INA. During his interrogation after the war, Loganathan admitted that he had only had full control over the islands' vestigial education department, as the Japanese had retained full control over the police force, and in protest, he had refused to accept responsibility for any other areas of Government. He was powerless to prevent the Homfreyganj massacre of 30 January 1944, where forty four Indian civilians were shot by the Japanese on suspicion of spying. Many of them were members of the Indian Independence League, whose leader in Port Blair, Diwan Singh, had already been tortured to death in the Cellular Jail after doing his best to protect the islanders from Japanese atrocities during the first two years of the occupation. Azad Hind's military forces in the form of the INA saw some successes against the British and moved with the Japanese army to lay siege to the town of Imphal in eastern India. Plans to march towards Delhi, gaining support and fresh recruits along the way, stalled both with the onset of monsoon season and the failure to capture Imphal. British bombing seriously reduced morale, and the Japanese along with the INA forces began their withdrawal from India.
INA жеңілісі және Уақытша үкіметтің құлдырауы
Жапондықтардың көмегінен қол үзген ИНА британдықтардың Рангунға шабуылынан қорғау үшін жалғыз қалды және ауыр жеңіліске ұшырады. Бозға Үндістанның тәуелсіздігі үшін күресін жалғастыру мақсатында Бирмадан кету ұсынылды, ол Рангун құлағанға дейін Сингапурға қайтып келді. Андаман және Никобар аралдарындағы Азад Хинд үкіметі, жапон және үнді әскерлерінің аралдағы гарнизондары британдықтарға жеңілгенде және аралдар қайта басып алынғанда таратылды. Әңгімеге сүйенсек, Боз Тайваньдан Кеңес Одағына қашуға тырысқанда ұшақ апатында қаза тапты. 1945 жылы Остік державалардың құлауымен, ИНА-ның жойылуымен және Боздың ізсіз жоғалуымен Уақытша еркін Үндістан үкіметінің қызметі тоқтатылды. Үндістан Ұлттық армиясының бригадаларын басқарған әскерлер британдықтар тарапынан соғыс тұтқындары ретінде ұсталды. Осы тұтқындардың көпшілігі Үндістанға жеткізіліп, британдық соттарда мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен сотталды, олардың ішінде полковник Гурбакш Сингх Дхилон сияқты жоғары шенді офицерлер де болды. Бұл адамдарды британдықтардың қудалауынан қорғау мәселесі соғыстан кейінгі жылдары Британ үкіметі мен Үндістан тәуелсіздік қозғалысы арасындағы негізгі даудың ортасына айналды.
Тікұшақ державаларымен қарым-қатынастар
Субхас Чандра Бос Жапония империясымен және Германия мен Италияның фашистік мемлекеттерімен одақтас болғандықтан, Ұлыбритания оны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Азиядағы жапон империализміне қарсы тұратын империализмге қарсы ресми ұстанымы үшін даулы тұлға ретінде көрсетті. Бос өзінің отаршылдықтың барлық түрлеріне қарсы екенін, бірақ Ұлыбританияның "демократия үшін соғысқа түсуі" екіжүзділік екенін айтты, себебі олар Үндістандағы отаршылдық халқына демократия мен тең құқықтарды беруден бас тартты. Бос британдық нәсілдік саясатқа қарсы шығып, бірмалықтар, жапондықтар және басқа да азиялықтардың нәсілдік кемсітушілігін жою үшін жұмыс істейтінін мәлімдеді. Ұлыбритания Босты фашизммен айыптады, оның дәлелі ретінде Азад Хиндтің Уақытша үкіметіндегі рөлін көрсетті; сондай-ақ, ол Үндістанда тоталитарлық мемлекет құруды қалағандығын айтты. Бос парламенттік демократияның тәуелсіздік алғаннан кейін бірден Үндістанға қолайлы емес екенін және орталықтандырылған, өзін-өзі қамтамасыз ететін, жартылай социалистік Үндістанды бір партияның қатаң бақылауында ұстаудың Үндістан үкіметі үшін ең жақсы жолы екенін сенді. Оның кейбір идеялары Үндістанның Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейінгі үкіметтік саясатын қалыптастыруға көмектесті. Азад Хиндтің саяси тұрғыдан Жапониямен және Одақтас державалармен байланысы Бостың Үндістанның тәуелсіздігіне қатысты прагматикалық көзқарасымен байланысты болуы мүмкін деген пікірлер айтылды. Конгрестің зорлықсыз қозғалысына көңілі толмаған Бос британдықтардың әлсіздігін пайдаланып, Үндістанның тәуелсіздігін қолдайтын лагерьде болды. Азад Хиндтің барлық өмірі бойында Бос жапондықтардың ынтымақтастығынан алыстауға және өзін-өзі қамтамасыз етуге тырысты, бірақ бұл қиын болды, өйткені Азад Хиндтің үкіметтік құрылым ретінде пайда болуы жапондықтардың қолдауымен ғана мүмкін болды, ал Азад Хиндтің үкіметі мен әскері оларға толығымен тәуелді болды. Дегенмен, Бос қазіргі Үндістанда кейбіреулер үшін батыр саналады және Үндістанның тәуелсіздігі үшін күрескен адам ретінде еске алынады. Алайда, Субхас Чандра Бос Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін фашизм мен нацизмді қолдап, 1930 жылы Калькуттада жасаған сөйлеуінде Үндістанға "қазіргі Еуропа социализм және фашизм деп атаған нәрселердің синтезі" қажет екенін мәлімдеді. Жапондық әскерлер Үндістанда британдықтарға қарсы соғыстың көп бөлігін өткізгенімен, INA өзі жеке-жеке тиімді жауынгерлік күш болды, британдық және одақтас әскерлерімен кездесіп, Имфал шайқасында өзінің із қалдырды. 1944 жылдың 18 сәуірінде полковник Шәукат Малик басқарған жанкешті жасақ британдық қорғанысты бұзып, Манипурдағы Мойрангты басып алды. Азад Хинд әкімшілігі осы тәуелсіз Үндістан аумағын өзіне қаратып алды. Мойрангтан кейін INA Кохима жолын бұзып, Сильчар мен Кохимадағы британдықтардың позицияларына қауіп төндірді. Полковник Гулзара Сингхтің колоннасы Үндістанға 250 мильдей еніп кірді. Азад бригадасы ағылшын-американдық позицияларды айналып өтіп, алға жылжиды. Алайда, INA-ның ең ауыр және соңында өлімге әкелетін шектеулері жапондық логистика мен жабдықтауға, сондай-ақ одақтастардың әуедегі басымдығына байланысты болды, бұл, құйылыс жаңбырдан су басқан жабдықтау желісімен бірге, INA мен жапондардың Имфалды алуға жасаған әрекеттерін күйретіп жіберді. Имфалды қоршау сәтсіз аяқталып, жапондар ресурстарды оңтүстік Азиядан Тынық мұхитына ауыстыра бастады, онда олар АҚШ әскерлерімен күресті, ол әскерлер аралдан аралға қарай жапондық иеліктеріне қарсы алға жылжыды. Бостың Бирма шекарасынан Делиге қарай жылжу жоспарлары Имфалдағы INA-ның жеңілісі және аймақтағы британдық әуе және кейіннен теңіз басымдылығынан кейін жапондық әскерлердің тоқтауынан кейін ешқашан іске аспайтыны анық болды. Жапондықтардың Азад Хиндке қолдауы азайды, содан кейін 1945 жылдың 2 қыркүйегінде Жапонияның американдықтарға берілуімен толық құлдырады.