Кіріспе

Неміс автожарысшысы (1957–1985)

Штефан Беллоф (20 қараша 1957 – 1 қыркүйек 1985) – неміс автожарысшысы. Беллоф 1984 жылы FIA World Endurance Championship жүргізушілер чемпионатының жеңімпазы атанды, ол Rothmans Porsche командасы үшін жарысты. 1983 жылы 1000 км жарысына іліккен кезде Нюрбургрингтегі Нордшлейфе трассасында көрсеткен шеңбер рекорды 35 жыл бойы бұзылмай тұрды, содан кейін 2018 жылы Тимо Бернхард одан өтті. Ол сонымен қатар 1984 және 1985 жылғы Формула-1 маусымдарында Tyrrell Racing командасымен Формула-1 жарысына қатысты. Беллоф 1985 жылғы Спа 1000 км жарысындағы апатта қаза тапты, ол 1985 жылғы Әлемдік спорттық автомобильдер чемпионатының кезеңі болды.

Картинг

Батыс Германияның Гиесен қаласында туған, ағасы Георгтың жолын қуған Стефан Беллоф 1973 жылы картингтегі карьерасын бастады. Ол Automobilclub von Deutschland Федералды жасөспірімдер кубогында бақ сынасып, төртінші орынды жеңіп алды. Келесі бірнеше жыл бойы ол бірнеше жарыста топ бестікке ілікті, ал 1976 жылы Люксембургтің халықаралық картинг чемпионатында жеңіс алып, тұңғыш картинг титулын иеленді. Сол жылы Германияның Хаген қаласында өткен Картинг әлем чемпионатында он үшінші орынды алды. Георг 1978 жылы Германияның картинг чемпионатында жеңіске жетті, ал Стефан сол жарыста сегізінші орынды алды, 1979 жылы үшінші орынға көтеріліп, 1980 жылы Германия чемпионы атанды, бұл кезде ол Formula Ford жарыстарында да өнер көрсетіп жүрді.

Жас балалар үшін құрастырылған

Беллоф 1979 жылғы маусымның соңында Уолтер Лехнердің жарыс мектебінің құрамында Формула Фордқа қатыса бастады. 1979 жылғы қарашада Хоккенхаймда өткен жарыста ол екінші орынды иеленді. 1980 жылы 1600cc класында толық маусым басталды, онда Беллоф он екі жарыста сегіз жеңіс және тоғыз мәрте мәнерлеп сырға шықты, нәтижесінде чемпион атанды. 1981 жылы ол осы серияда қатысуын жалғастырды, бірақ чемпиондық маусымындай сәтті болмады – бес жеңіске қол жеткізді. Сонымен қатар, ол күштірек 2000cc класына қатысты, бірақ Золдердегі Lion Trophy және Нюрбургрингтегі 300 км жарысында екі рет де жарыстан шықты. Беллоф VW Castrol Europa Pokal жарыстарының үшеуіне қатысып, олардың біреуінде жеңіске жетті. Бұл қатысулардан бөлек, Беллоф Германия Формула 3 чемпионатына көшті, алғашқы рет Бертрам Шэфердің командасы үшін Вунсторфта старт алды. Маусымның алғашқы екі жарысын өткізіп алғанына қарамастан, Беллоф Нюрбургрингтегі соңғы кезеңге жеті ұпаймен көшбасшы ретінде келді, өйткені алғашқы сегіз жарысында төрттікке кірді. Алайда, сәрттілік Беллофқа бұрылмады, ол жарысты он үшінші орында аяқтады, ал титулға таласқан Франк Йелински мен Франц Конрад бірінші және екінші орындарды алып, Беллофтың ұпайларын басып өтті. Йелински, Германия Формула 3 чемпионатында екінші рет жеңіске жетті, Беллофтан он бір ұпаймен озып кетті. Маусым соңында Беллоф Брэндс-Хатчта Формула Форд фестиваліне қатысты, бірақ төртінші кезеңдегі жарыста алтыншы орын алғаннан кейін, шамадан тыс қақтығыс жасағаны үшін жарыстан шеттетілді. Беллоф жарыс кеңсесінің басшысына уәде беріп: «Маған жақсырақ назар салып қой, келесі жылы мен осында қайта оралып, алғашқы Формула 2 жарысымда жеңіске жетемін», – деді.

Екінші формула

Беллоф 1981 жылғы маусымның соңында Франциядағы Пол Рикард трассасында Майк Таквелл мен Ален Фертеге Maurer Motorsport командасымен сынақ сессиясында қосылды. Ол Сильверстоунда өткен жарыста жиынтық есеп бойынша жеңіске жеткен Дэйв Морганнан кейін, Еуропалық Формула 2 дебютінде жарыс жеңіске жеткен екінші пилот болды. Ол бұл жеңісті Хоккенхаймдағы Джим Кларк естелік жарысында (Jim Clark Gedächtnisrennen) тағы бір сәттілікпен жалғастырды, жарысқа поулден бастап, жарыс барысында ең жылдам айналым жасады. Келесі алты жарыстан тек екі ұпай жинаған ол 33 ұпаймен төртінші орынға түсіп, чемпионатта күрестен шықты. 1982 жылғы маусыммен салыстырғанда, Беллофтың 1983 жылғы маусымы онша сәтті болмады. Ол тек Харамада екінші орын алып, подиумға бір рет көтерілді, ал тағы бір подиумнан Пау Гран-приінде үшінші орыннан дисквалификацияланғаннан кейін айырылды, себебі жарыс соңында оның және әріптесі Фертенің машиналары қалыпты салмақтан жеңіл болған. Беллофтың ұпай жинаған жалғыз нәтижесі – Сильверстоундағы төртінші орын болды, ол маусымды 9 ұпаймен тоғызыншы орында аяқтады.

Спорттық автокөлік жарыстары

1982 жылы Формула 2-де жарысқа қатысқан кезде Беллоф Спадағы 1000 км-де Дүниежүзілік төзімділік чемпионатында бір рет қатысты. Қозғалтқыштағы мәселе салдарынан 51-ші айналымда жарыстан шықты. Алдыңғы аптада Беллоф Kremer командасына қосылып, Хоккенхаймдағы Hessen Cup-та Deutsche Rennsport Meisterschaft аясында жарысқа қатысты, бірақ беріліс бұзылуына байланысты жарыстан шықты. 1983 жылы Беллоф Дерек Беллмен бірге Porsche 956 көлігін жүргізіп, Rothmans қолдауымен Porsche зауыттық командасына қосылды. Беллоф пен Белл 1000 км Silverstone жарысын жеңіп алды, Боб Волек пен Стефан Йоханссонды шамамен бір минутқа еселеп озып, жарыстың жартысына дейін көш бастады. Жарыстың ұзақтығы Беллофтың жарыстағы орташа уақытымен аяқталды – 1 минут 13.15 секунд. Бұл Нюрбургринг Нордшлейфесінің қазіргі конфигурациясындағы ең жылдам айналым рекорды болып саналады. Беллоф жарыс рекордын бес секундқа жақын басып өтті. Екі айналымнан кейін, 20-ші айналымда, Беллофтың 956-шы көлігі (шасси 956 007) Pflanzgarten аймағында бұрылып, жарыстан шықты. Нюрбургринг, Спа, Моспорт және Сандоундағы жеңістер Беллофқа Жохен Масстан сегіз ұпаймен Әлемдік спорттық автомобиль чемпионатының титулын жеңіп беруге көмектесті. Сондай-ақ Porsche-ге жылдың өндірушісінің титулын жеңіп алуға көмектесті, өйткені маусымдағы барлық жарыстардың біреуін қоспағанда, барлығында Porsche жеңіске жетті. Беллоф 1984 жылғы F1 маусымы алдында чемпионатта көшбасшы болды және Tyrrell Racing Organisation командасына қосылды, Брандлмен бірге табиғи ауамен жұмыс істейтін Ford қозғалтқыштары бар көліктерде жарысты. Бұл көліктер турбо қозғалтқыштармен жарысқанда кемшілікке ұшырады. Беллоф Бразилия мен Оңтүстік Африкадағы алғашқы екі жарыста финиш сызығын кесіп өте алмады, бірақ Золдер мен Имоладағы кезекті жарыстарда алғашқы екі ұпайын жинады. Дижонда жарыстан шыққаннан кейін, Беллоф жаңбырлы ауа райында подиумға көтерілді. 20-ші және соңғы орында старт алған Беллоф көптеген қарсыластарына кедергі келтірмей, жарыс жетекшілері Ален Прост пен Сеннаны қуып жете бастады. Бірақ нашар ауа райы салдарынан жарыс 31 айналымнан кейін тоқтатылды. Жарыс соңында Беллоф Просттан 21 секунд, ал Сеннадан 13.7 секунд қалып қойды. Кейін Канада мен Детройтте жарыстан шықты, ал Брандл команда үшін маусымдағы ең жақсы нәтижені – екінші орынды жеңіп алды, бірақ Беллоф өзінің Tyrrell көлігін қабырғаға соқты. Ақырында, FIA апелляциялық соты олардың соңғы шағымын қабылдамады және команданы маусымның қалған бөлігінен шығарып тастады. Осыған қарамастан, Беллоф үйдегі жарысын өткізіп, сол күні Моспорт Паркте өткен World Sportscar жарысына қатысты, онда Дерек Беллмен бірге жалпы есепте төртінші, ал класта үшінші орынды иеленді. Беллоф 1985 жылғы F1 маусымында командада қалды, бірақ Рио-де-Жанейрода Tyrrell командасы Брандл мен Стефан Йоханссонды қатыстырғандықтан, маусымның алғашқы жарысын өткізіп жіберді. Беллоф Эсторилде қайта оралды, онда ауа райы жағдайлары 1984 жылғы Монакодағыдай болды, онда ол үшінші орынға көтерілді. Ол тағы да 21-ші орында старт алды, бірақ жарыс соңында алдыңғы алтыға кіріп, команда үшін ұпай жинады. Бұл Беллофтың алғашқы ұпайы болды, өйткені оның 1984 жылғы нәтижелерінің барлығы жойылды. Ол Монакода іріктеуден өте алмады, бұл оның қысқа Формула 1 мансабындағы жалғыз рет болды, сонымен қатар 1984 жылғы Австрия Гран-присінде де қатыса алмады. Ол 1984 жылы Детройтте жасаған қатесін 1985 жылғы жарыста төртінші орынға ие болып түзеді, бұл оның Формула 1-дегі соңғы үш ұпайы болды. Оның соңғы жарысы Рено қозғалтқышының 40-шы айналымда жарылып кеткен жарыс болды. Tyrrell тек осындай қозғалтқыштарға маусымның соңында көшкендіктен, Беллоф Формула 1 көлігінің рулінде өзінің толық мүмкіндіктерін көрсетуге мүмкіндік алған жоқ.

Тиімділігі мен мұрасы

Беллофтың Спада қайтыс болғаннан кейін, Формула-1 командалары өздерінің қымбат жүргізушілеріне чемпионатқа кірмейтін басқа жарыстарға қатысуға көнбеді. Сол жиындағы еркін жаттығу кезінде Формула-1 жүргізушісі Джонатан Палмер де байланыссыз апатқа ұшырап жарақат алды, нәтижесінде көптеген командалар жүргізушілердің келісімшарттарын қатаңдатып, оларға тиісті чемпионаттан тыс жарыстарға қатысуын тиымдады. Беллофтың талантын Формула-1-де оған қарсы жарысқан көптеген командалар байқады, оның ішінде Феррариден 1986 жылғы F1 маусымына шақыру алған, тіпті өлімінен бұрын Энцо Ферраримен кездесу жоспарланған еді. Оның құрметіне Оппенрод қаласында "Мотоспорт арена Стефан Беллоф" деп аталатын картинг трассасы салынды. 2009 жылы британдық Autosport журналы жүргізген сауалнамада 217 Формула-1 жүргізушісінің арасында Беллофты ең ұлы Формула-1 жүргізушісі деп таңдады. 2013 жылдың тамызында Нюрбургринг басшылығы Беллофты құрметтеп, бұрын Пфланзгартен III деп аталған Нордшлайфтың бөлігін "Штефан Беллоф S" деп атады. 2015 жылғы Спа-Франкоршамптағы 6 сағаттық жарыста неміс жүргізушісі Тимо Бернхард Беллофтың өлімінің 30 жылдығын еске алу үшін Беллофтың шлем суреті салынған шлем киді.