Кіріспе

Британдық типограф (1889–1967)

Стэнли Артур Морисон (6 мамыр 1889 – 11 қазан 1967) – британдық типограф, баспа ісіндегі басшы және баспа тарихын зерттеуші. Көбінесе өзіндік білім алған ол баспа стандартының жоғары деңгейге көтерілуіне және баспа тарихындағы ең жақсы қаріптер туралы хабардар болуға үлкен үлес қосты. 1920 жылдардан бастап Морисон британдық «Монотип» корпорациясының ықпалды кеңесшісі болды және оларға қаріптерді жасау бойынша кеңес берді. Оның жоғары эстетикалық сезімі компанияның ішінде маңызды рөл атқарды, ол оған қосылғаннан кейін көп ұзамай танымал болды. Компания тарихындағы ең жақсы қаріптерді қайта жаңғыртуға, Ренессанс кезеңінен бастап 18 ғасырдың соңына дейінгі баспаның орта ғасырына ерекше назар аударуға және болашақта танымал болатын бірнеше жаңа қаріптерді жасауға және лицензиялауға белсенді түрде қатысты. Морисонның қатысуымен жасалған қаріптердің ішінде Times New Roman, Gill Sans және Perpetua бар, ал ескі үлгілерді жаңғыртудың нәтижесінде Bembo, Ehrhardt және Bell қаріптері пайда болды. Times New Roman қаріпін жасауда Морисонның еңбегі зор болды, ол оны өзінің жеке дизайны деп санады және ол барлық уақытта ең көп қолданылатын қаріптердің біріне айналды. «Таймс» газетіне баспа ісі жөніндегі кеңесші ретінде жақын болған ол соғыстан кейін газеттің басқару құрамына кірді, «Таймс» әдеби қосымшасының редакторы болды, ал өмірінің соңында «Британ энциклопедиясының» редакциялық кеңесіне мүше болып сайланды.

Ерте өмір және мансап

Стенли Морисон 1889 жылғы 6 мамырда Эссекс округының Уанстед қаласында дүниеге келді, бірақ балалық шағы мен ерте жастығының (1896–1912) көп бөлігін Лондондағы Харрингейдегі Фэрфакс-роудтағы отбасылық үйде өткізді. Әкесі отбасын тастап кеткен соң мектепті тастап, өзін-өзі оқытқан. 1913 жылы Морисон The Imprint журналының редакторлық көмекшісі болды. 1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери міндеттеме енгізілгенде, ол өзінің ішкі сенімдеріне қарсы шығып, түрмеге қамалған. Досы Эрик Гилл сияқты Морисон да католицизмге көшті, бұл оны кейінгі әріптестерінен алшақтатты. Морисон 1916 жылы мұғалім Мейбл Уильямсонға үйленді; неке бақытсыз болды және Морисон тез арада әйелінен ажырасты. 1918 жылы ол соғысқа қарсы материалдар жариялаған "Пеликан Пресс" баспасының дизайндық жетекшісі болды. Одан кейін Cloister Press баспасында ұқсас лауазымға ауысты. 1922 жылы ол типографиялық мәселелерге арналған Fleuron қоғамын құруға қатысты (флерон – типографиялық гүл немесе әшекей). 1925–1930 жылдары қоғамның "Флерон" журналын басқарды. Басылымның көркемдік деңгейі мен баспа сапасы ерекше деп есептелді. 1923–1925 жылдары ол сонымен қатар графикалық өнер журналы Penrose Annual редакторы/жазушысы болды. Монотипте Морисон сол кездегі жетекші суретшілердің, соның ішінде Брюс Роджерс, Ян ван Кримпен және Бертольд Вольпе қаріптеріне құқық алды. Эстетикалық тұрғыдан Морисон викториандық романтизмнің тарихилыққа құштарлығын ұнатпады, оның қара әріптерді жаңартуға және ортағасырлық қолжазбалардың стиліне қызығушылығы болды, бірақ 19 ғасырдағы "қатал, нашар қаріптердің батареялары" сияқты өнеркәсіптік стильді де қабылдамады, баспаның қарапайым стилін ұнатты. Морисон мен Уорд Монотиптің Monotype Recorder бюлетенін редакциялады, ол Monotype жабдықтарын насихаттады, пайдаланушыларға кеңес берді, жоғары сапалы баспа үлгілерін көрсетті және баспа тарихы туралы мақалаларды қамтыды, олардың бірнешеуін Морисонның әріптесі Альфред Ф. Джонсон жазған, ол Британдық мұражайдың кураторы болған. Ол сол кездегі американдық баспа өнерінің жетекші тұлғасы Дэниел Беркли Апдайк арқылы, ол Шеффилд типтік құю фабрикасы Стивенсон Блейктің архивіндегі 18 ғасырдың соңындағы сирек кездесетін Bell қарібін біліп, Монотипке лицензия беруді және оны қайта жасауды ұйымдастырды. Монотиптегі барлық жобалары сәтті болмаса да, және оның лауазымы бастапқыда тұрақсыз болғанмен, Gill Sans және одан да әсерлі Times New Roman Монотип үшін үлкен қаржылық табыс әкелді. Өмірінің соңында ол Кручли үшін "A Tally of Types" кітабын жазды, ол Кембриджде қолданылған Монотип жасаған қаріптерге арналған бағалау. Ауқымы шектеулі және кейбір кемшіліктеріне қарамастан, ол 20 ғасырдың баспа өнері туралы маңызды кітаптардың бірі саналады. Fleuron журналының жазушысы ретінде ол кітап басудағы курсивтің мәтін ағынына тым көп кедергі келтіретінін және оны кезең-кезеңмен жою керек деген радикалды идеяны қолдағанымен танымал болды. Бұл Ван Кримпен және Линотиптегі Двиггинс сияқты кейбір заманауи типтік дизайнерлерге әсер еткенімен, Морисон бұл идеяның дұрыс емес екенін тез мойындады және өмірінің соңында Times New Roman-дағы курсив "догмадан гөрі Дидоға көбірек қарызды" екенін айтты. Морисон баспа өнерінің тарихы туралы көп жазды. Алайда Филип Гаскелл "оның кітаптары мен мақалалары әрқашан ынталандыратын және жалпы қорытындыларында көбінесе дұрыс болатын, бірақ сонымен бірге ол шалаңдыққа бой алдыратын" екенін ескертті.

Таймс Нью Роман

Морисон 1929 жылдан 1960 жылға дейін The Times газетінің типографиялық кеңесшісі болды; 1931 жылы газеттің баспа сапасының нашарлығын сынағаннан кейін, газет оған жаңа, оңай оқылатын қаріп жасауды тапсырды. Моррисон график Виктор Лардентпен бірлесіп жасаған Times New Roman қаріпі алғаш рет 1932 жылы газетте қолданылды және 1933 жылы Monotype компаниясымен коммерциялық түрде жарыққа шығарылды. Морисон 1935 жылдан 1952 жылға дейін "Таймс" тарихын редакциялады, ал 1945-1948 жылдар аралығында "Таймс" әдеби қосымшасының редакторы қызметін атқарды.