Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Румын жазушысы (1921–1988)
Romanian writer (1921–1988)
Исраил Берковичи (1921–1988) – еврей румын драматургі, пьеса авторы, режиссер, өмірбаяншы және мемуаршы, 1955–1982 жылдар аралығында Румыния мемлекеттік еврей театрында қызмет етті; ол сонымен қатар идиш тілінде поэзия да жазды.
Israil Bercovici (, ; 1921–1988) was a Jewish Romanian dramaturg, playwright, director, biographer, and memoirist, who served the State Jewish Theater of Romania between 1955 and 1982; he also wrote Yiddish language poetry.
Өмірбаян
Берковичи Румынияның Ботошани қаласында кедей жұмысшы отбасында дүниеге келді және дәстүрлі еврей білімін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Румынияға Кеңес әскері келгенге дейін ауыр еңбекпен жұмыс істеді. Соғыстан кейін ол мансабын идиш тіліндегі газеттер мен радиода бастады, әсіресе апталық IKUF Bleter (1946–1953) және Revista Cultului Mozaic din R. P. R. (Румыния Халық Республикасындағы еврей мәдениеті журналы, сондай-ақ Tsaytshrift деп те аталады) басылымдарында. Журнал 1956 жылы жарық көрді және румын, идиш және иврит тілдерінде бөлімдері болды. Берковичи 1970 жылдан 1972 жылға дейін идиш бөлімін редакциялады. Соғыстан кейін Бухаресттегі секулярлық орта мектепте оқыған кезінде Берковичи алғашқы идиш тіліндегі өлеңдерін IKUF Bleter журналында жариялады. 1950 жылдардың басында жазған театр сын-ескертпелеріне қарағанда, ол ынталы коммунист болған, еңбек лагерінен босатылғаны үшін және секулярлық білім алу мүмкіндігі үшін алғыс айтқан, сондай-ақ идиш тіліндегі театр үшін социалистік реализм эстетикасын қолдаған. Ол 1955 жылы Мемлекеттік еврей театрына "әдеби хатшы" ретінде қосылды. Ол идиш тілінен тыс театрдағы жаңалықтарды жақсы білді және театры мұрагерлік пьесалардың жай ғана мұражайы емес, заманауи театр болуын қамтамасыз етті. Эльвира Грозингер оның мақсаттарын Нью-Йорк қаласының Arbeter Teater Farband (ARTEF, "Жұмысшы театр қоғамы") мақсаттарымен салыстырады, бұл мақсаттар коммунистік режимнің мақсаттарымен үйлеседі. Берковичи әлемдік әдебиеттен шығармаларды аударды: Фридрих Дюрренматтың "Франк V" (1964), Карл Гуцковтың "Уриэль Акоста" (1968) және Хенрик Ибсеннің "Шебер-құрылысшы" (1972) және өзінің идиш тіліндегі пьесаларын жазды, соның ішінде "Der goldener fodem" ("Алтын жіп", 1963), Абрахам Голдфаден туралы (1876 жылы Румынияның Яссы қаласында әлемдегі алғашқы идиш тіліндегі театрының негізін қалаушы) және музыкалық ревю "A shnirl perl" ("Жемшұзық тізбегі", 1967). Ол сонымен қатар идиш театрының тарихы туралы кітаптар жазды. 1976 жылы ол Румынияда идиш театрының 100 жылдығына арналған мерекелік шараны режиссерлік етті, онда оның өзінің шығармаларымен қатар Голдфаден мен Шолем Алейхемнің шығармалары да қойылды. Берковичидің мансабының соңына қарай, Румынияда да, Еуропаның басқа жерлерінде де идиш тілінің қолданылуы азайды. Мемлекеттік еврей театры, ішінара, пьесаларды румын тіліне бірден аударуға мүмкіндік беру үшін театрдың барлық жеріне дүрбін орнатты; бұл жүйе бүгін де театр идиш тіліндегі пьесаларды қойғанда қолданылады. Берковичидің 3000 томдық идиш тіліндегі кітапханасы қазір Потсдам университетінің кітапханасының бір бөлігі болып табылады.
Bercovici was born into a poor working class family in Botoşani, Romania, and received a traditional Jewish education. During World War II he served time at hard labor until the arrival of the Soviet Army in Romania. After the war, he began his career in Yiddish language newspapers and radio, notably the weekly IKUF Bleter (1946–1953), and the Revista Cultului Mozaic din R. P. R. (Journal of Jewish Culture in the People's Republic of Romania, also known as Tsaytshrift). The Journal was launched in 1956 and had sections in Romanian, Yiddish and Hebrew. Bercovici edited the Yiddish section from 1970 to 1972. As a literature student after the war at a secular secondary school in Bucharest, Bercovici published his first Yiddish language poetry in IKUF Bleter. Judging by theater reviews he wrote in the early 1950s, he appears to have been an ardent Communist, grateful for his liberation from the labor camp and for the opportunity to receive a secular education, advocating a socialist realist aesthetic for Yiddish language theater. His affiliation with the State Jewish Theater began in 1955, initially as "literarischer Sekretär". He continued to be very aware of developments in theater beyond the Yiddish language: he drove the theater toward being a contemporary theater, rather than a mere museum of inherited plays. Elvira Groezinger compares his goals to those of New York City's Arbeter Teater Farband (ARTEF, "Workers' Theatre Society"), goals well aligned with those of the Communist regime. Bercovici translated works from world literature: Friedrich Dürrenmatt's Frank V (1964), Karl Gutzkow's Uriel Acosta (1968), and Henrik Ibsen's The Master Builder (1972), and wrote his own Yiddish language plays, including Der goldener fodem ("The Golden Thread", 1963), about Abraham Goldfaden (who in 1876 founded the world's first Yiddish language theater, in Iaşi, Romania), and the musical revue A shnirl perl ("A Pearl Necklace", 1967). He also wrote books about Yiddish theater history. In 1976 he directed a celebration of 100 years of Yiddish theatre in Romania, which included not only performances of his own work but also those of Goldfaden and Sholem Aleichem. Toward the end of Bercovici's career, in Romania, as elsewhere in Europe, Yiddish was a language in decline. The State Jewish Theater coped, in part, by installing headphones throughout the theater to allow simultaneous translation of the plays into Romanian; the system is still in use when the theater performs Yiddish language plays today. Bercovici's 3000 volume Yiddish language library is now part of the University Library in Potsdam.