Солтүстік Трансильванияның тарихы (Soltüstik Transil'vaniyanıñ tarihı)

Кіріспе

1940 жылы Венгрияның құрамына кірген Румыния аймағы; 1944 жылы Румынияға қайтарылған Солтүстік Трансильвания (Трансильвания де Норд, Эсак Эрдэли) – Румыния Корольдігінің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1940 жылғы тамыздағы Екінші Вена сыйлығы деп аталатын аумақтық келісімнің салдарынан Венгрия Корольдігінің құрамына кірген аймағы. Вена сыйлығы мәселелерді шешуге емес, Румыния мен Венгрия арасындағы қарым-қатынасты одан әрі ушықтырды. Ол барлық мажарларды барлық румындардан бөліп, ұлттылық мәселесін шешпеді. Жаңа шекараның солтүстігінде 1,150,000-дан 1,300,000-ға дейін румындар немесе 48 пайыздан 50 пайыздан астамға дейін, статистикаға байланысты, қалды, ал 500,000-ға жуық мажар (басқа венгрлік бағалаулар 800,000-ға дейін, румындықтар 363,000-ға дейін) оңтүстікте тұрды. Венгрия халқы Трансильванияның оңтүстік-шығысындағы аймақта, Румынияның терең жерінде және Венгрия шекарасынан алыс жерде (Секелі жері деп аталатын аймақ, бүгінде негізінен Харгита, Ковасна және Муреш округтерінде) басым көпшілік болып табылатын ерекше жағдайда болды. Шешім бойынша, мажарлар көпшілік аймағын Венгрияға қосу үшін, солтүстік-батыстағы Румыния арқылы, оның ішінде үлкен румындық елді мекенді қамтитын тырнақ тәрізді дәлізді қазу керек болды. Солтүстік Трансильвания халқы, 1930 жылғы Румыния санағы бойынша:

| Округ | Халық | Румындар | Мажарлар | Немістер | Яһудилер | Басқалар |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Бихор (тек берілген бөлігі) | 305,548 | 136,351 | 130,127 | 2,101 | 20,420 | 16,549 |
| Чук | 145,806 | 20,976 | 120,627 | 439 | 2,383 | 1,381 |
| Клуж (тек берілген бөлігі) | 256,651 | 141,607 | 85,284 | 2,669 | 16,057 | 11,034 |
| Марамуреш | 161,575 | 93,207 | 11,174 | 3,239 | 33,828 | 20,127 |
| Муреш (тек берілген бөлігі) | 269,738 | 115,773 | 121,282 | 11,271 | 9,848 | 11,564 |
| Нэсауд | 145,574 | 103,897 | 7,488 | 21,211 | 6,450 | 6,528 |
| Одорхей (тек берілген бөлігі) | 121,984 | 5,430 | 112,375 | 454 | 1,250 | 2,475 |
| Сэлаж | 343,347 | 192,821 | 107,662 | 16,010 | 13,380 | 13,474 |
| Сату Маре | 294,875 | 178,523 | 74,191 | 9,530 | 23,967 | 8,664 |
| Сомеш | 219,355 | 169,942 | 33,870 | 351 | 10,546 | 4,646 |
| Треи Скауне (тек берілген бөлігі) | 127,769 | 17,505 | 105,834 | 760 | 707 | 2,963 |
| Тырнава Микэ және Тырнава Маре (тек берілген бөліктері) | 2,931 | 401 | 1,642 | 659 | 49 | 180 |
| **Барлық Солтүстік Трансильвания** | **2,395,153** | **1,176,433** | **911,556** | **68,694** | **138,885** | **99,585** |
| **Пайыз** | **100 %** | **49.11 %** | **38.05 %** | **2.86 %** | **5.79 %** | **4.15 %** |

Northern Transylvania (Transilvania de Nord, Észak Erdély) was the region of the Kingdom of Romania that during World War II, as a consequence of the August 1940 territorial agreement known as the Second Vienna Award, became part of the Kingdom of Hungary. With an area of ,
Far from settling matters, the Vienna Award had exacerbated relations between Romania and Hungary. It did not solve the nationality problem by separating all Magyars from all Romanians. Some 1,150,000 to 1,300,000 Romanians, or 48 percent to over 50 percent of the population of the ceded territory, depending upon whose statistics are used, remained north of the new frontier, while about 500,000 Magyars (other Hungarian estimates go as high as 800,000, Romanian as low as 363,000) continued to reside in the south. The Hungarian population was in the unusual situation of being an overwhelming majority in an area of southeastern Transylvania, deep within Romania and far from the Hungarian border (the area, known as Székely Land, is today mainly in Harghita, Covasna, and Mureș counties), and not simply only in certain areas next to the Hungarian border (as in the case of Czechoslovakia and Bačka or Baranya). The solution decided upon was to gouge a claw shaped corridor through northwestern Romania, including a large Romanian populated area, in order to incorporate this Hungarian majority area within Hungary. Population of Northern Transylvania, as per 1930 Romanian census:
CountyPopulationRomaniansHungariansGermansJewsOthersBihor (only the ceded part)305,548136,351130,1272,10120,42016,549Ciuc145,80620,976 120,6274392,3831,381Cluj (only the ceded part)256,651 141,60785,2842,66916,05711,034Maramureș161,575 93,20711,1743,23933,82820,127Mureș (only the ceded part)269,738 115,773121,28211,2719,84811,564Năsăud145,574 103,8977,48821,2116,4506,528Odorhei (only the ceded part)121,984 5,430112,3754541,2502,475Sălaj343,347192,821 107,66216,01013,38013,474Satu Mare294,875 178,52374,1919,53023,9678,664Someș219,355169,942 33,87035110,5464,646Trei Scaune (only the ceded part)127,769 17,505105,8347607072,963Târnava Mică and Târnava Mare (only the ceded parts)2,931401 1,64265949180Total Northern Transylvania 2,395,1531,176,433911,55668,694138,88599,585Percent 100 %49.11 %38.05 %2.86 %5.79 %4.15 %

1940 жылғы төрелік алдындағы аймақ бойынша румындықтардың бағалауынша, 1,304,903 румындар (50.2%) және 978,074 (37.1%) мажарлар болған. Осыған ұқсас көрсеткіштердің себебі көші-қон, яһудилердің ассимиляциясы және екі тілді сөйлеушілер сияқты күрделі факторлардың бірігуінен туындады. Венгрия тіркелімі бойынша 1941 жылдың қаңтарына дейін Оңтүстік Трансильваниядан Венгрияға 100 000-ға жуық венгр босқыны келген. Сол кезде Солтүстік Трансильваниядан жалпы саны 109 532 румын босқыны келген. Жалпы халықтың төмендеуі тағы 40 000 - 50 000 румынның Солтүстік Трансильваниядан Оңтүстік Трансильванияға көшіп келгенін көрсетеді, оның ішінде түрлі себептермен ресми тіркеуден шығарылған босқындар да бар. Сонымен қатар, мажарлардың ассимиляция арқылы алған пайдасы яһудилер сияқты басқа да тілдер тобының жоғалтуымен теңгерген. Марамуреш және Сатмар округтерінде ондаған елді мекендерде өздерін румындық деп жариялаған, бірақ қазір өздерін венгр деп танытқан адамдар көп болды, бірақ олар 1910 жылы да венгр тілінде сөйлемеген.

Қазалаулар

1940 жылдың күзінде Солтүстік Трансильвания басылып алынғаннан кейін, румын халқы венгр ұлтшылдарының кек алу шараларына ұшырады. Әскери зорлық-зомбылықтар, заңсыз тұтқындаулар, азаптаулар, халық алдында соттаулар, дереу өлім жазаларын орындау және жаңа әкімшілік құрылымдар өкілдерінің қатыгездігі мен мақтандығы орын алды.

Венгрия билігі жасаған заң бұзушылықтар туралы румындық статистика

Румыния мемлекеттік хатшылығының ұлттар жөніндегі статистикалық есебінде, Бухаресттен, Солтүстік Трансильваниядағы жағдай туралы 1940 жылдың 30 тамызынан 1941 жылдың 1 қарашасына дейінгі кезеңде 919 адам өлтірілді, 1126 адам жарақаттанды, 4126 адам ұрып-соқты, 15 893 адам тұтқындалды, 124 қасиетті орын қорланды, 78 және 447 ұжымдық және жеке қирату оқиғасы тіркелді. Оқкупациялық билік орналасқаннан кейінгі бірнеше күн ішінде румындарды лагерьлерге депортациялау басталды. Püspökladány қаласындағы лагерь командирінің есебіне сәйкес, 1940 жылдың қыркүйегінде осы лагерьде ғана 1315 румын тұтқындалды, бұл оның ең жоғары сыйымдылығынан асып түседі. Осыған байланысты сол айда Клуж қаласының жанында Сомешень және Флорештиде қосымша лагерьлер құрылды. Екінші Веналық келісіммен белгіленген жаңа шекарадан румындарды, әсіресе жаңа режимге қауіпті немесе жау деп саналғандарды жаппай қуғынға салу жүргізілді. 1940 жылдан бастап қуғын-сүргін 1944 жылға дейін жалғасты, қыркүйек және қазан айларында кеңес және румын әскері венгр билігін ығыстырды. 1941 жылдың 1 қаңтарына дейін барлығы 109 532 румын босқын тіркелді, олардың 11 957-сі венгр билігімен қуылған Трансильваниялықтар еді (мажарлар ретінде танылмаған этникалық мажарлардың жағдайларын қоса алғанда). 1940 жылдың 1 қыркүйегінен 1943 жылдың 1 желтоқсанына дейінгі кезеңді қамтитын статистика бойынша, барлығы 218 919 адам қуылды. "Джордж Бариțiu" мәдени-ғылыми қоғамы, Румыния тарихы. Трансильвания, II том, VII тарау. Екінші дүниежүзілік соғыстағы Трансильвания, "Джордж Бариțiu" баспасы, Клуж-Напока, 1997 жыл, 24-бет. Бұл жаңа венгр әкімшілігінен қорқып, өздерінің тұратын жерлерін тастап кеткен көптеген босқындарды қамтиды. 1944 жылдың 23 тамызында Михаил патшаның төңкерісі Румынияны Окпанға қарсы бағыттап, Солтүстік Трансильванияны азат ету күресі басталғанда, Румынияда Екінші Веналық келісім бойынша берілген аумақтан 500 000-нан астам адам болды. Осы кезеңде румын мектептері мен шіркеулері де зардап шекті. Трансильванияның берілген бөлігінде (1940 жылдың 30 тамызында) 1666 румын тіліндегі бастауыш мектеп және 67 орта мектеп, кәсіптік және жоғары білім беру мекемесі болды. 1941-1942 оқу жылының басында бастауыш мектептердің саны 792 бірлікке азайды, ал 1940-1941 оқу жылында Насудтағы мектептен басқа, румын тілінде оқытылатын орта мектеп болған жоқ, сондай-ақ басқа тілде оқытылатын орта мектептерде "жеті" румын сыныбы болды. Әскерилермен бірге, румын халқына қарсы жасалған қырғынға көптеген этникалық мажарлар қатысты. Олар румын шіркеулерін қиратып, арамдап, негізін бұзды, әсіресе секелилер қоныстанған жерлерде. Сонымен қатар, олар румындардың үйлерін тонап, өртеп жіберді немесе румындарды азаптап өлтірді. Алайда, кейбір жағдайларда румын отбасыларын құтқаруға жергілікті мажарлар да қатысты. Олардың арасында Трезнея қырғыны кезінде бірнеше румынды өлімнен құтқарган Иосиф Галл да бар. Бұл туралы куәлік береді Гаврил Буткован, Sălaj облысының Іп коммунасындағы оқиғадан аман қалғандардың бірі: Румындарға көмектесуге тырысқан мажар жергілікті тұрғындарының құрбан болған жағдайлары болды. Олардың арасында Мюрешени де Кампидегі қызметші қыз Сарольта Юхас болды, ол қалалық діни қызметкер Буджордың бүкіл отбасымен бірге қаза тапты.

In a statistical report of the State Secretariat for Nationalities, from Bucharest, on the situation in Northern Transylvania from 30 August 1940 to 1 November 1941, 919 murders, 1,126 maimings, 4,126 beatings, 15,893 arrests, 124 desecrations, 78 and 447 collective and individual devastations are mentioned. A few days after the installation, the occupation authorities started deporting the Romanians to the camps. According to a report by the camp commander in the town of Püspökladány, it turns out that 1,315 Romanians were interned in that camp alone in September 1940, well above its maximum capacity. Consequently, that same month, other camps were established at Someșeni and Florești, near Cluj. There were also mass expulsions of ethnic Romanians across the new border imposed by the Second Vienna Award, especially of those considered dangerous or presumably hostile to the new regime. Beginning in 1940, the expulsions were practiced until 1944, when, in September and October, the Hungarian authorities were expelled by the Soviet and Romanian military units. Until 1 January 1941, there were a total of 109,532 Romanian refugees, of which 11,957 were Transylvanians expelled by the Hungarian authorities (including cases of ethnic Hungarians not recognized as Hungarians). A statistical covering the period from 1 September 1940 to 1 December 1943 indicates a total of 218,919 expelled persons. "George Barițiu" Cultural Scientific Society, History of Romania. Transilvania , vol. II, cap. VII Transylvania in the Second World War , George Barițiu Publishing House, Cluj Napoca, 1997, page 24 This included numerous refugees who left their localities of residence out of fear of the new Hungarian administration. On 23 August 1944, when King Michael's Coup turned Romania against the Axis and the struggle for the liberation of Northern Transylvania began, there were over 500,000 people from the ceded territory based on the Second Vienna Award in Romania. During this period, Romanian schools and churches also suffered. On the territory of the ceded part of Transylvania, there were (on 30 August 1940) 1,666 Romanian language elementary schools and 67 high school, vocational and higher education units. At the beginning of the 1941/1942 school year, the number of primary schools decreased by 792 units, and in 1940/1941 there was only one high school with Romanian as the language of instruction – the one in Năsăud – and only "seven" Romanian sections within high schools with another language of instruction. Along with the military, numerous ethnic Hungarians participated in the massacres against the Romanian population. They devastated, desecrated, and demolished the foundations of Romanian churches, especially in the lands inhabited by Székelys. In addition, they robbed and set fire to the homes of Romanians, or tortured and killed Romanians. However, in a few cases, there were also Hungarian locals who were involved in rescuing Romanian families. Among them is the case of Iosif Gáll, who saved several Romanians from death during the Treznea Massacre. A testimony in this regard is that of Gavril Butcovan, one of the survivors of the drama in Ip commune, Sălaj:

There were cases in which Hungarian locals fell victim trying to help the Romanians. Among them was the maid Sarolta Juhász from Mureșenii de Câmpie, who was killed along with the entire family of the town's priest Bujor.

Венгрия билігі

Венгрия 1940 жылдың қыркүйегінен 1944 жылдың қазанына дейін Солтүстік Трансильванияны басып алды. 1940 жылы венгрлер мен румындар арасындағы этникалық шиеленістер венгр армиясының кіргеннен кейін болған бірқатар оқиғалардан соң жалғасты, нәтижесінде Трезнея мен Иптегі жаппай қырғындарға ұласты, алғашқы екі аптада шамамен 1000 румындың қаза болғаны белгілі. 1940 жылдың 5 қыркүйегінде, Екінші Вена шешімінен бес күн өткен соң, алғашқы венгр әскери бөлімі Сигету-Мармациейде шекараны кесіп өтті. Екі венгр армия аннексияланған Трансильвания аумағына енді: бірінші армия (208 000 сарбазды құрады) Трансильванияның солтүстік-шығыс бөлігінде, ал екінші армия (102 000 сарбазды құрады) Орадя-Клуж аймағында әрекет етті. Бірінші күні басып алынған негізгі қалалар Карей, Сату-Маре, Сигету-Мармацией және Окна-Шугатаг болды. Әрқайсысы 40-80 шақырымдық қашықтықтағы тоғыз бағыт белгіленді. 1940 жылдың 13 қыркүйегінде соңғы басып алынған елді мекендер Сфынту-Георге және Тыргу-Секуйеск болды. Венгр бөлімшелерінің ілгерілеуі бейбіт жағдайда өтті, тек румыниялық әскерлердің оңтүстік Трансильванияға шегінуімен бірнеше шашыраңқы оқиғалар болды. Венгр армиясын мажар халқының көпшілігі құлшыныспен қарсы алды, бұл 1940 жылғы фильмдерде егжей-тегжейлі жазылған, әскери бөлімшелердің парадтары, сондай-ақ сұр атта отырған Хортидің Солтүстік Трансильванияның негізгі қалалары арқылы жүріп өтуі көрсетілген. Оңтүстік Трансильваниядан сенімсіз немесе қауіпсіз деп саналған бірқатар этникалық венгр топтары қуылғаннан кейін, венгр шенеуніктері Солтүстік Трансильваниядан да бірқатар румындарды қуғынға салды. Көптеген венгрлер мен румындар қашып кетті немесе екі елдің бірін таңдады. Бұл жерде этникалық және саяси шекараның екі жағында 100 000-нан астам адам қоныс аударды. Бұл 1944 жылға дейін жалғасты. 1944 жылдың 19 наурызында нацистік Германияның Венгрияны басып алуынан кейін Солтүстік Трансильвания неміс әскери оккупациясына түсті. Венгрияда тұратын яһудилер сияқты, Солтүстік Трансильваниядағы яһудилердің көпшілігі (шамамен 150 000 адам) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде концлагерлерге жіберілді, бұл әрекетті жергілікті әскерилер мен азаматтар жеңілдетті. Венгрия үкіметінің бірнеше жарлықтарынан кейін және 26 сәуірде Сату-Мареде (бұрынғы Сзатмарнемети) Ласло Эндремен өткен жоғары деңгейдегі консультациялардан кейін, яһудилерді депортациялау туралы шешім қабылданды. 3 мамырда Деж қаласы (бұрынғы Dés) Бунгар орманында яһудилерді геттоға айналдыру іс-қимылын бастады, онда Дежден 3700 яһуди және аймақтың басқа жерлерінен 4100 яһуди тұтқындалды. Деж геттосының жұмыс істеу кезінде яһудилерге жаман қаралды, азаптап, аштықтан қырылды. Яһудилерді нацистік өлім лагерлеріне тасымалдау үш кезеңмен жүк вагондарымен жүзеге асырылды: бірінші көлік 28 мамырда (3150 яһуди депортацияланды), екіншісі 6 маусымда (3360 яһуди депортацияланды) және үшіншісі 8 маусымда (соңғы 1364 яһуди депортацияланды). Депортацияланғандардың көпшілігі Аушвиц-Биркенау лагерінде өлтірілді, 800-ден астам адам аман қалды. Клуж-Напокадағы (бұрынғы Колозвар) гетто 3 мамырда басталды және жергілікті полиция бастығы Ласло Урбанның басқаруына берілді. Геттода 18 000-ға жуық яһуди болды. Олар Аушвицке алты рет жеткізіліп, бірінші рет 25 мамырда, ал соңғысы 9 маусымда жер аударылды. Осы кезеңде Солтүстік Трансильванияда құрылған басқа геттолар: Орадя геттосы (ең үлкені, 35 000 яһуди), Бая-Маре геттосы, Бистрица геттосы, Чехей геттосы, Регин геттосы, Сату-Маре геттосы және Сфынту-Георге геттосы. 1944 жылдың 23 тамыздағы Михаил патшаның төңкерісінен кейін Румыния Оське кірмей, одақтастарға қосылды. Осылайша, румыниялық армия нацистік Германия мен оның одақтастарына қарсы Румынияда соғысты, Солтүстік Трансильванияны қайтарып алды, содан кейін неміс басып алған Венгрияда, Словакияда және Богемия мен Моравия протекторатында, мысалы, Будапешт шабуылында, Будапешттің қоршауында және Прага шабуылында соғысты. Екінші Вена шешімі 1944 жылғы 12 қыркүйектегі Румыниямен жасалған келісім арқылы Достасқан комиссиясы тарапынан жойылды, оның 19-бабында мынадай ереже жазылған: "Достасқан үкіметтер Трансильванияға қатысты Вена шешімінің күшін жойды және Трансильвания (немесе оның көп бөлігі) бейбіт келісімде расталған жағдайда Румынияға қайтарылуы керек деп келіседі, ал Кеңес үкіметі осы мақсатта Кеңес күштерінің Германия мен Венгрияға қарсы Румыниямен бірлескен әскери операцияларға қатысуы керек деп келіседі". Аймақ 1944 жылдың қазан айының соңына қарай Достасқан күштері тарапынан басып алынды. 25 қазан күні Карей шайқасында генерал Георге Аврамеску басқаратын румыниялық 4-армия бөлімдері аймақтағы соңғы венгр және неміс әскерлерін жеңіп, 1940 жылы Венгрияға берілген аймақтың соңғы бөлігін бақылауға алды. Алайда, румыниялық жартылай әскери күштерінің әрекеті салдарынан кеңес әскерлері 1944 жылдың қараша айында Солтүстік Трансильваниядан румыниялық әкімшілікті қуғынға салып, 1945 жылдың 10 наурызына дейін олардың оралуына жол бермеді. 1947 жылғы Париж бейбіт шарты Румыния мен Венгрия арасындағы шекараны, 27 жыл бұрынғы Трианнон шарттарында белгіленгендей, қайта растады, осылайша Солтүстік Трансильванияның Румынияға қайтарылуын бекітті.

Hungary held Northern Transylvania from September 1940 to October 1944. In 1940, ethnic disturbances between Hungarians and Romanians continued after some incidents following the entrance of the Hungarian Army, culminating in massacres at Treznea and Ip in the first two weeks approximately 1000 Romanians perished. On 5 September 1940, five days after the Second Vienna Award, the first Hungarian military unit crossed the border at Sighetul Marmației. Two Hungarian armies entered the territory of annexed Transylvania: the first army (with a force of 208,000 soldiers) operated in the northeastern part of Transylvania, while the second army (with a staff of 102,000 soldiers) operated in the Oradea Cluj area. On the first day, the main occupied cities were Carei, Satu Mare, Sighetul Marmației, and Ocna Șugatag. Nine stages of progress were established, each over a distance of 40 80 kilometers. The last localities taken over, on 13 September 1940, were Sfântu Gheorghe and Târgu Secuiesc. The advance of Hungarian units took place in peaceful conditions, with only a few scattered incidents with Romanian soldiers retreating to southern Transylvania. The Hungarian army was greeted enthusiastically by the majority of the Hungarian population, which was documented in detail in the 1940 films, with the parade of military units, as well as Horthy riding on a gray horse, marching through the main cities of Northern Transylvania. After some ethnic Hungarian groups considered unreliable or insecure were sacked/expelled from Southern Transylvania, the Hungarian officials also regularly expelled some Romanian groups from Northern Transylvania. Many Hungarians and Romanians either fled or chose to opt between the two countries. There was a mass exodus; over 100,000 people on both sides of the ethnic and political borders relocated. This continued until 1944. Following the occupation of Hungary by Nazi Germany on 19 March 1944, Northern Transylvania came under German military occupation. Like the Jews living in Hungary, most of the Jews in Northern Transylvania (about 150,000) were sent to concentration camps during World War II, a move that was facilitated by local military and civilians. Following several decrees of the Hungarian government and high level consultations at a meeting on 26 April with László Endre in Szatmárnémeti (now Satu Mare), the deportation of the Jews was decided. On 3 May, authorities in Dés (now Dej) launched the action of ghettoization of Jews in the Bungăr forest, where 3,700 Jews from Dej and 4,100 Jews from other localities in the area were imprisoned. During the operation of the Dej ghetto, Jews were mistreated, tortured, and starved. The deportation of the Jews to the Nazi death camps was done with freight wagons, in three stages: the first transport on 28 May (when 3,150 Jews were deported), the second on 6 June (when 3,360 Jews were deported), and the third on 8 June (when the last 1,364 Jews were deported). Most of those deported were exterminated in the Auschwitz–Birkenau camp, with just over 800 deportees surviving. The Kolozsvár Ghetto (in what is now Cluj Napoca) was initiated on 3 May, and was put under the command of László Urbán, the local police chief. The ghetto, comprising about 18,000 Jews, was liquidated in six transports to Auschwitz, with the first deportation occurring on 25 May, and the last one on 9 June. Other ghettoes that were set up in Northern Transylvania during this period were the Oradea ghetto (the largest one, with 35,000 Jews), the Baia Mare ghetto, the Bistrița ghetto, the Cehei ghetto, the Reghin ghetto, the Satu Mare ghetto, and the Sfântu Gheorghe ghetto. After King Michael's Coup of 23 August 1944, Romania left the Axis and joined the Allies. Thus, the Romanian Army fought Nazi Germany and its allies in Romania – regaining Northern Transylvania – and further on, in German occupied Hungary and in Slovakia and Protectorate of Bohemia and Moravia, for instance, in the Budapest Offensive, the Siege of Budapest, and the Prague Offensive. The Second Vienna Award was voided by the Allied Commission through the Armistice Agreement with Romania (12 September 1944) whose Article 19 stipulated the following: "The Allied Governments regard the decision of the Vienna award regarding Transylvania as null and void and are agreed that Transylvania (or the greater part thereof) should be returned to Romania, subject to confirmation at the peace settlement, and the Soviet Government agrees that Soviet forces shall take part for this purpose in joint military operations with Romania against Germany and Hungary." The territory was occupied by the Allied forces by late October 1944. On 25 October, at the Battle of Carei, units of the Romanian 4th Army under the command of General Gheorghe Avramescu defeated the last remaining Hungarian and German troops in the area and took control of the last piece of the territory ceded in 1940 to Hungary. However, due to the activities of Romanian paramilitary forces, the Soviets expelled the Romanian administration from Northern Transylvania in November 1944 and did not allow them to return until 10 March 1945. The 1947 Paris Peace Treaty reaffirmed the borders between Romania and Hungary, as originally defined in the Treaty of Trianon, 27 years earlier, thus confirming the return of Northern Transylvania to Romania.

География

Солтүстік Трансильвания – ландшафты және халқы жағынан әртүрлі аймақ. Онда көбінесе ауылдық жерлер (мысалы, Бистрица-Нэсауд округі) және Клуж-Напока, Орадя, Тыргу-Муреш, Бая-Маре және Сату-Маре сияқты ірі қалалар бар. Миеркуря-Чук және Сфынту-Георге сияқты венгр мәдениетінің орталықтары да осы аймақтың бір бөлігі болып табылады. Марамуреш округі – маңызды туристік орын, ол әдемі ауылдық пейзаждарымен, жергілікті шағын ағаш өңдеу өнеркәсібімен, соның ішінде ағаш шіркеулермен, қолөнер саласымен және ерекше ауылдық сәулетімен танымал.