Колумбиялық жазушы Луис Андрес Кайседо: Өмір және шығармашылық жолы
Andrés Caicedo
Луис Андрес Кайседо: Колумбиялық жазушы, өлеңдері мен мәдени қозғалыстарға қатысуы. "Қызыл Жартылайдың тістері" туындысымен танылды. Өмірі мен шығармашылығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбиялық жазушы
Колумбиялық ауыр атлет
Colombian writer
the Colombian weightlifter
Луис Андрес Кайседо Эстела (29 қыркүйек 1951 – 4 наурыз 1977) – Колумбиялық жазушы, өмірінің көп бөлігін өткізген Кали қаласында дүниеге келген. Оның ерте қайтыс болуына қарамастан, оның шығармалары Колумбиядағы ең өзгеше туындылардың бірі саналады. Кайседо қаладағы "Los Dialogantes" (Сөйлеушілер) әдеби тобы, Кали кино клубы және "Ojo al Cine" (Киноға көңіл бөлу) журналы сияқты түрлі мәдени қозғалыстарға жетекшілік етті. 1970 жылы ол "Los dientes de caperucita" (Қызыл қалпақтың тістері) туындысымен Каракастағы бірінші әдеби сайыста жеңіске жетіп, оған ұлттық деңгейде танымалдыққа жол ашты. Кейбір деректерге сәйкес, ол 25 жастан артық өмір сүру – ұят деп санаған және 1977 жылғы 4 наурызда осы жасындағы өзіне қол жұмсауының басты себебі осы болған. Кайседоның шығармалары қалалық өмір мен оның әлеуметтік қайшылықтарын, әсіресе жастардың проблемаларын көрсетеді. Сиқырлық реализм мектебінен өзгеше, Кайседоның туындылары толығымен әлеуметтік шындыққа негізделген. Сондықтан кейбір ғалымдар оның еңбегін Латын Америкасында Габриэль Гарсия Маркес сияқты көрнекті тұлғаларға балама ретінде бағалайды, әсіресе Чилилік журналист, жазушы және киносыншы Альберто Фугеттің зерттеулері арқасында, ол Кайседоны "Макондоның бірінші жауы" деп атады. Колумбияда кең танымал болғанына қарамастан, Кайседо Латын Америкасында көпшілікке беймәлім, мүмкін оның ерте қайтыс болуына байланысты. Дегенмен, оның шығармалары Рафаэль Чапарро, Эфраим Медина Рейес, Мануэль Жиральдо, Октавио Эскобар және Рикардо Абдалла сияқты жаңа буын жазушыларға әсер еткенінің арқасында таныла бастады.
Luis Andrés Caicedo Estela (29 September 1951 – 4 March 1977) was a Colombian writer born in Cali, the city where he would spend most of his life. Despite his premature death, his works are considered to be some of the most original produced in Colombia. Caicedo led different cultural movements in the city like the literary group "Los Dialogantes" (Those who speak), the Cinema Club of Cali and the "Ojo al Cine" Magazine (Attention to the Cinema). In 1970 he won the First Literary Contest of Caracas with his work "Los dientes de caperucita" (The Teeth of Little Red Riding Hood) that opened the doors of national recognition for him. Some sources say that he used to say that to live more than 25 years was a shame and it is seen as the main reason of his suicide on March 4, 1977, when he was that age. Caicedo's work has as its context the urban world and its social conflicts, especially those of young people. Contrary to the school of magic realism, the work of Caicedo is grounded completely in social reality. Therefore, some scholars give importance to his work as an alternative in Latin America to prominent figures such as Gabriel García Márquez, especially through the research of the Chilean journalist, writer and movie critic Alberto Fuguet who called Caicedo "The first enemy of Macondo". Despite his fame in Colombia, Caicedo is little known in Latin America, maybe for his early death. However his work is becoming known thanks to the influence of his works in new writer generations such as Rafael Chaparro, Efraim Medina Reyes, Manuel Giraldo, Octavio Escobar and Ricardo Abdahllah.
Алғашқы жылдары
Андрес Кайседо Карлос Альберто Кайседо мен Нелли Эстелланың ең кіші, тірі қалған баласы және жалғыз ұлы болды. Оның інісі Франсиско Хосе 1958 жылы дүниеге келді, бірақ үш жылдан кейін қайтыс болды. Осы кезде Андрес Colegio del Pilar-да оқыды, ал бұрын Colegio Pio XII-де оқыған, кейін жылдар өткен соң ол "өте нашар францискандық мекеме" деп айтқан. Калидегі мектептегі нашар мінез-құлқы себепті 1964 жылы Медельиндегі Каласанц колледжіне ауыстырылды, сонда ол өзінің алғашқы әңгімесін жазды: "El Silencio" ("Сытырау"). Бірақ, оның оқу үлгерімі мен тәртібі сол күйінде қалды, осыдан Калиге, бұл жолы оның туындыларына әсер еткен Берчманс колледжіне қайта оқуға жіберілді. Берчманстан 1966 жылы Сан-Луис колледжіне шығарылып, тағы да шығарылды, соңында 1968 жылы Камачо Перея колледжінде орта мектепті аяқтады.
Andrés Caicedo was the youngest surviving child and only surviving son of Carlos Alberto Caicedo and Nellie Estella. His brother Francisco José was born in 1958, but died three years later. By that time Andrés was studying in Colegio del Pilar, after he was in Colegio Pio XII, a "very bad Franciscan establishment" as he said years after. Because of his bad behavior in the school in Cali, he was transferred to the Colegio Calasanz in Medellín in 1964 and this was the year of his first story: "El Silencio" (The Silence). However, his academic and discipline was rather the same, a reason to be transferred again to Cali, this time to Colegio Berchmans, an institution that would influence his works. From Berchmans he was expelled to go to Colegio San Luis in 1966, again expelled and finally he could finish his high school in Colegio Camacho Perea in 1968.
Сахналар мен кинолар арасында
Әдебиетке деген құштарлығымен қатар, Каичедо кино мен сахнаны ұнататын. 1966 жылы ол өзінің алғашқы пьесасын – "Las curiosas conciencias" ("Қызықты саналар") және алғашқы әңгімесін – "Инфекция" жазды. Бір жыл өткен соң ол Эжен Ионесконың "Балдақ сопрано" пьесасын қойып, "Демалыстың соңы", "Жаңа студентті қарсы алу", "Теңіз", "Ақымақтар да куәгер", және "Басқа батырдың терісі" атты туындыларын жазды. Оның соңғы жұмысы Валле университетінің Театр факультетінің Бірінші студенттік театр фестивалінде жеңіске жеткізді. 1971 жылы ол Кали театр компаниясына (Teatro Experimental de Cali) актер ретінде қосылу үшін университетті тастап кетті, сол жерде ол атақты колумбиялық режиссер Энрике Буэнавентурамен танысты. 1969 жылы ол газеттерде, мысалы, Калидің "El País", "Occidente" және "El Pueblo" газеттерінде кино туралы рецензиялар жаза бастады. Ол "Береница" әңгімесімен Валле университетінің әңгімелер конкурсында тағы бір жүлде алды, ал "Қызыл қалпақтың тістері" әңгімесі Каракас имидж журналы ұйымдастырған Латын Америкасы әңгімелер конкурсында екінші орынды иеленді. Ол Эжен Ионесконың "Орындықтар" шығармасын бейімдеп, режиссерлік етті. Ол "Осы себепті мен қалама оралдым", "Бос", "Хабаршылар", "Бесакалдар", "Жоғарыдан төмен, солдан оңға", "Көрермен", "Шын достық" және "Люлита, есікті ашқың келмей ме?" әңгімелерін жазды.
Along with his passion for literature, Caicedo liked cinema and stage. In 1966, he wrote his first play, "Las curiosas conciencias" (Curious Minds) and his first story, "Infection". A year later he directed the play "The Bald Soprano" by Eugène Ionesco and he wrote "The End of the Vacations", "Welcoming the New Student", "The Sea", "The Imbeciles are also Witnesses" and "The Skin of the Other Hero". His last work would make him win the First Students' Theatre Festival of the Theatre Department of University of Valle. He abandoned the university in 1971 to join the Cali Theatre Company (Teatro Experimental de Cali) as an actor, and there he met the famous Colombian director Enrique Buenaventura. In 1969 he also started to write cinema reviews for newspapers, for example in the Cali newspaper El País, in Occidente and El Pueblo. He got another award with his story "Berenice" in the Story Contest of the University of Valle, while his story "The Teeth of Little Red Riding Hood" won the second place of the Latin American Story Contest organized by the Caracas Image Magazine. He adapted and directed the work of Eugène Ionesco: "The Chairs". He wrote the story "For this reason I am back to my city", "Empty", "The Messengers", "Besacalles", "From Up to Down, From Left to Right", "The Spectator", "Happy Friendships" and "Lulita, that you do not want to open the door? ".
Калидің кино клубы
Киноға деген сүйіспеншілігі 1969 жылы достары Рамиро Арбелаэз, Эрнандо Герреро және Луис Оспинамен бірге Кали кино клубын ашуға себеп болды. Олар кездесулерін Кали Театр Компаниясының (Кали Эксперименталды Театры) штаб-пәтерінде бастады, бірақ кейін Аламида кинотеатрына, содан кейін Сан-Фернандо кинотеатрына көшті. Кино клуб көптеген студенттерді, зиялыларды және сыншыларды қызықтырды, олар фильмдерді тамашалап, кейін Caicedo-мен бірге фильмдерді талқылап, талдау үшін жиналатын. 1970 жылы ол Хосе Триананың "Ассасиндер түні" атты туындысын бейімдеп, режиссерлік етті, ал сол жылы "Антигона" атты жаңа әңгіме жазды. 1971 жылы "Патрициаллинда", "Каннибализм", "Құнжырлы кішкентай тағдырлар", "Анжелита мен Мигель Анхель" және "Эль-Атрусадо" сияқты әңгімелерді жазды. Ол сонымен қатар бірнеше эссе жазды: Марио Варгас Льосаның шығармашылығына арналған "Бастапқы батырлар", "Батырдың уақыты" және Гарольд Пинтердің шығармашылығына арналған "Теңіз" эсселері. Оның досы Карлос Майоло 1972 жылы "Анжелита мен Мигель Анхель" сценарийін киноға әкелуге тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Сол жылы ол "Жақсы адамды табу өте қиын" сценарийін және "Құдалыққа барушы" мен "Батпақтың уақыты" әңгімелерін жазды, соңғысы Колумбияның Экстернадо университетінің әңгімелер конкурсының ұлттық марапатымен марапатталды.
His love for cinema was the motive for opening the Cinema Club of Cali with his friends Ramiro Arbeláez, Hernando Guerrero and Luis Ospina :es:Luis Ospina in 1969. It started its meetings in the headquarters of the Company of Theatre of Cali (Teatro Experimental de Cali), but later moved to the Alameda Cinema and finally to the San Fernando Cinema. The Cinema Club attracted many students, intellectuals and critics who used to watch the movies and meet afterwards to discuss and analyze the films with Caicedo. In 1970 he adapted and directed The Night of the Assassins of José Triana and in that same year he wrote a new story, "Antígona". In 1971 he wrote stories like "Patricialinda", "Cannibalism", "Fatal Little Destinies", "Angelita and Miguel Ángel" and "El atravesado". He wrote also some essays: "The Heroes of the Beginning", an essay about the work of Mario Vargas Llosa, "The Time of the Hero" and "The Sea", an essay on the work of Harold Pinter. His friend Carlos Mayolo tried unsuccessfully to bring to cinema his screenplay "Angelita and Miguel Angel" in 1972. In that year he wrote the screenplay "A Good Man is Very Difficult to Find" and the stories "The Suitor" and "The Time of the Swamp", which was awarded by the National Contents of Story of the Universidad Externado de Colombia.
Голливудты іздеу
1973 жылы Кайседо Лос-Анджелес пен Нью-Йоркке барды. Ол жеткілікті ағылшын тілін білді және абысыны ағылшын тіліне аударған төрт пьесасын сату үшін, аңызға айналған Роджер Корманмен кездесуді армандаған. Голливуд оны құшақ жайып қарсы алады деп ойлаған. Бірақ, бұл әрекет сәтті болмады және Корман оның кітаптарына қол жеткізе алмады. Голливуд туралы ол былай деді:
In 1973 Caicedo went to Los Angeles and New York. He knew sufficient English and had dreamed of meeting the legendary Roger Corman in order to sell to him four of his play scripts that his sister had translated into English. He had come thinking that Hollywood would welcome him with open hands. However, the venture was unsuccessful and Corman never got ahold of his books. About Hollywood he said:
Бұл өте қиын және күрделі әлем, ал ондағылар бәсекеден қорқып, қолдау көрсетпейді. 1960-шы жылдары Голливудта "рок жұлдызындай келбеті бар жазушыға" ешкім назар аудармағандықтан, Кайседо кино көруге, блюз бен рок музыкасын, әсіресе Rolling Stones тобын зерттеуге және жаңа әңгіме – ¡Que viva la música! жазуға берілді. Бұл оның әзірге ең танымал туындысы болды. Ол сондай-ақ "Кино сүйгіштің естеліктері" атты күнделікті романына айналдыруды жоспарлады. Алайда, ол Серхио Леонемен сұхбаттасып, Колумбияға қайтып келді.
It is a very difficult and labyrinthine world and those over there do not give support, fearing competition. As nobody in Hollywood paid attention to the "writer with the face of a rockstar" in the 1960s, Caicedo dedicated himself to watching movies, studying blues and rock, especially the Rolling Stones and writing a new story, ¡Que viva la música!, a work that was to become the most internationally recognized title of Caicedo so far. He also began work on "Memories of a Cinema Lover", a diary he intended to make into a novel. However, he could have an interview with Sergio Leone and returned to Colombia.
Соңғы жылдар
Кейседо өзінің ең жақсы туындысы 1974 жылы жазылған "Аналық" деп санайтын. Сол жылы ол "Ojo al cine" ("Киноға назар") журналын жариялады, ол Колумбиядағы осы тақырыптағы ең маңызды журналдардың біріне айналды. Ол АҚШ-қа қайта оралды, бірақ бұл жолы Халықаралық кино көрмесіне қатысу үшін, ал бір жылдан кейін "Pirata de Calidad" баспасы анасының қаржылық көмегімен және оның ұлттық танылуының нәтижесінде "El Atravesado" әңгімесін шығарды.
Caicedo considered that his best work was "Maternity", a story written in 1974. In that year, he also published "Ojo al cine" (Attention to the Cinema), which would become one of the most important magazines on the topic in Colombia. He returned to the U. S., but this time to participate in the International Exposition of Cinema and a year later the publishing house "Pirata de Calidad" published his story "El Atravesado" thanks to the economic support of his mother, and his national recognition.
Өзін-өзі өлтіру
Кейседо 25 жасқа толғаннан кейін өмір сүрудің ақымақтық екенін айтқан еді және ол 1977 жылдың 4 наурызында 25 жасында өз-өзіне қол жұмсады. Өлген күні түстен кейін ол жақында жарық көрген "Que viva la música!" кітабының бір данасын алды. Ол 60 таблетка секкобарбитал ішкен. Оның өлімін талдаған Альберто Фуге былай дейді:
Caicedo had mentioned that to live past the age of 25 was madness and he died by suicide at age 25 on March 4, 1977. On the afternoon he died, he received a volume of his recently published book "Que viva la música!. He took 60 pills of secobarbital. Analyzing his death, Alberto Fuguet says:
"Кейседо – жоғалған өркеннің үзілген буыны. Ол – Макондоның бірінші қарсыласы. Ол өзін-өзі өлтіргені ме, әлде Гарсия Маркес пен сол заманғы үстем мәдениет өлтіргені ме, менің ойымша. Ол колумбиялықтар қалаған рок-музыкант емес, көбінесе зиялы болған. [Ол] Өте мазасыз, гениалды ақылды адам еді. Оның денсаулығында теңсіздіктер болды, өмір салтынан туған алаңдаушылық. Ол өмірмен үйлесе алмады. Өзінің күшімен тұруы қиын болды. Ол тірі қалу үшін жазуға мәжбүр болды. Ол тым көп нәрсені көргендіктен өзін-өзі өлтірді."
"Caicedo is the missing link of the lost boom. He is the first enemy of Macondo. I do not know if he committed suicide or maybe was killed by García Márquez and the dominant culture of the times. He was less the rocker that Colombians want and more of an intellectual. [He was] A super tormented, genial nerd. He had imbalances, life induced anxiety. He was not comfortable with life. He had problems standing on his own two feet. And he had to write in order to survive. He killed himself because he saw too much."
Ықпал
Кейседоның ықпалын алғаш көрсеткен колумбиялық автор Ибаге қаласынан Мануэль Жиральдо Магиль болса керек, оның "Санның сасқаны" ("Conciertos del desconcierto") атты еңбегінде. 1990 жылдары Рафаэль Чапарро Мадиедоның "Бұлттағы опиум" ("Opio en las nubes") шығармасы Кейседолық туынды ретінде қарастырылды. Октавио Эскобар Жиральдо, Эфраим Медина және Рикардо Абдалла сияқты басқа авторлар да нағыз әдеби мектепке айналып келе жатқан құбылыспен байланысты. Медельин қаласының "Матакэнделас" театр труппасы он жылдан бері "Батқан періштелер" ("Angelitos empantanados") спектаклін қойып келеді.
The first Colombian author to evince Caicedo's influence may be Manuel Giraldo Magil from the city of Ibagué, in his work "Concerts of Bewilderment" ("Conciertos del desconcierto"). In the 1990s the work of Rafael Chaparro Madiedo, "Opio en las nubes" (Opium in the Clouds), was viewed as a Caicedian piece of work. Other authors like Octavio Escobar Giraldo, Efraím Medina, and Ricardo Abdahllah are related to what is becoming a real literary school. The Theatre Company of the city of Medellín, Matacandelas, has played "Angelitos empantanados" for over a decade.
Шығармалары
Кейседоның еңбектерінің көп бөлігі оның өлімінен кейін, достарының ықыласы арқасында жарық көрді. Оның шығармаларына әңгімелер, сахна мен киноға арналған пьесалар және эсселер кіреді. Оның анасына, қарындастарына және достарына жазған жеке хаттары да жарияланды. Хаттардың маңыздылығы – олар оның жан күйзелісін көрсетеді. "Өмірімнің әңгімесі" (2007). Богота: Норма. "Noche sin fortuna / Antígona" (2002). Богота: Норма. "Ojo al cine" (1999). Богота: Норма. "Angelitos empantanados o historias para jovencitos / Андрес Кейседо және оның шығармалары туралы" (1995). Богота: Норма. "Жаңа оқушыны қабылдау" (1995). Кали: Гуманитарлық факультеттің баспасы. Валье университеті. "Destinitos fatales" (1984). Богота: Oveja Negra. "Berenice / El atravesado / Maternidad / El Tiempo de la ciénaga" (1978). Кали: Andes баспасы.
Most of Caicedo's works were published after his death, thanks to the commitment of some of his friends. The works include in stories, playwrights for stage and cinema, and essays. Some of his personal letters to his mother, sisters and friends, were also published. The importance of the letters is that they show the turbulence of his soul. El cuento de mi vida (2007). Bogotá: Norma. Noche sin fortuna / Antígona (2002). Bogotá: Norma. Ojo al cine (1999). Bogotá: Norma. Angelitos empantanados o historias para jovencitos / A propósito de Andrés Caicedo y su obra (1995). Bogotá: Norma. Recibiendo al nuevo alumno (1995). Cali: Editorial de la Facultad de Humanidades. Universidad del Valle. Destinitos fatales (1984). Bogotá: Oveja Negra. Berenice / El atravesado / Maternidad / El Tiempo de la ciénaga (1978). Cali: Editorial Andes.