Индияның "Акаш" зениттік-ракеталық кешені

Кіріспе

Үндістанның жер-әуе зымыраны сериясы

Акаш (Hunterian: Akash, ) – Қорғаныс ғылыми-зерттеу және даму ұйымы (DRDO) әзірлеген және Bharat Dynamics Limited (BDL) өндірген орта қашықтықтағы жылдамды мобильді жер-әуе зымыраны (SAM) жүйесі. Бақылау және өртке басқару радары, тактикалық басқару және командалық орталық, сондай-ақ зымыран ұшыру құрылғылары Bharat Electronics (BEL), Tata Power Strategic Engineering Division және Larsen & Toubro компанияларымен әзірленген. "Акаш" зымыран жүйесі ұшақтарды шамамен дейін нысанаға ала алады. Ол жойғыш ұшақтар, қанатты зымырандар және әуеден жерге соққы беретін зымырандар сияқты әуе нысандарын жоюға қабілетті. Бұл жүйе Үндістан армиясы мен Әуе күштерінде қолданыста. "Акаш" батареясы бір Rajendra 3D пассивті электронды сканерленген радиолокациялық желісінен және әрқайсысы үш зымыраннан тұратын төрт ұшыру құрылғысынан тұрады, олардың барлығы біріктірілген. Әр батарея 64 нысананы қадағалап, олардың 12-сіне дейін шабуылдай алады. Зымыранда жоғары жарылғыш, алдын ала бөлінген оқ-дәрісі және жанама әсер ететін қорғаныс механизмі бар. "Акаш" жүйесі толыққанды жылдамды және қозғалатын көлік колоннасын қорғауға қабілетті. Ұшыру платформасы дөңгелекті және табанды көлік құралдарымен үйлесімді. "Акаш" жүйесі негізінен әуе шабуылына қарсы қорғаныс ретінде жобаланған, сонымен қатар зымыранға қарсы қорғаныс ретінде де сынақтан өткен. Бұл жүйе белгілі бір аумақтың әуе қорғанысын қамтамасыз етеді. Үндістан әскерінің "Акаш" жүйесіне жасаған біріктірілген тапсырысы, радарлық жүйелерді (WLR және бақылау) қоса алғанда, жалпы құны 28 800 крор рупий (4 миллиард АҚШ доллары) құрайды. Қорғаныс министрлігінің (MoD) 2018 жылғы есебіне сәйкес, қолданыстағы "Акаш" тапсырысы Үндістанның импорт бойынша 34 500 крор рупий (шамамен) шетелдік валютасын үнемдеген.

Жүйе

Әр Акаш батареясы төрт өздігінен жүретін ұшыру құралдарынан (әрқайсысы 3 Акаш зениттік-ракеталық кешені), батарея деңгейіндегі радар – Раджендрадан және командалық пункттен (батарея басқару орталығынан) тұрады. Екі батарея эскадрилья (Әуе күштері) ретінде орналастырылады, ал төртеуі Акаш тобын (Армия конфигурациясы) құрайды. Екі конфигурацияда да эскадрильяның немесе топтың басқару және бақылау штабы ретінде әрекет ететін қосымша Топтық Бақылау Орталығы (GCC) қосылады. Бір мобильді платформаға негізделген GCC батарея басқару орталықтарымен байланыс орнатады және операция аймағындағы әуе қорғанысымен үйлестіріліп, әуе қорғанысын жүзеге асырады. Алдын ала ескерту үшін GCC Орталықтық анықтау радарын пайдаланады. Дегенмен, жеке батареялар 100 км-ден астам қашықтықтағы арзан, 2D BSR (Батареяны бақылау радарын) да қолдануға болады. Акаш кеңейтілген автоматтандырылған жұмысқа қабілетті. 3D CAR автоматты түрде шамамен 150 км қашықтықтағы нысаналарды іздей бастайды, жүйе мен операторларды ерте ескертеді. Нысананың қозғалыс ақпараты GCC-ге жіберіледі. GCC нысананы автоматты түрде жіктейді. BSR шамамен 100 км қашықтықтағы нысаналарды іздей бастайды. Бұл деректер GCC-ге жіберіледі. GCC 200-ге дейін нысананы бірнеше радармен бақылап, деректерді корреляциялап, біріктіреді. Нысананың орналасқан жері туралы ақпарат BLR-ге жіберіледі, ол осы ақпаратты нысананы анықтау үшін пайдаланады. GCC таңдалған тізімнен ең алғашқы уақытта нысананы ұстай алатын БКК-ге нысананы нақты уақытта тағайындайды. Бұл процесте зымырандардың болуы және олардың жай-күйі де ескеріледі. Тағайындалған нысаналармен ұстау аяқталғанда жаңа нысаналар тағайындалады. Сенсорлардың, басқару командасының, зымыранның мүмкіндіктері мен өлтіру аймағының есептеулерін ескере отырып, жүйемен 88% бір рет атудың сәтті болу ықтималдығына қол жеткізілді. Акаш қару жүйесін автономды және топтық режимдерде қолданудың бірнеше мүмкіндігі бар, олар анықталған көп нысаналы қақтығыс сценарийлерімен қауіпті бейтараптандыруға бағытталған. Топтық режимде қауіп-қатердің сипатына және күтілетін қауіп-қатер үлгісіне, қауіп-қатердің ерекшеліктеріне байланысты осал аймақтарды қорғау үшін әртүрлі конфигурациялар жасауға болады. Сол сияқты, автономды режимде бірнеше батареялар осал аймақтарды/нүктелерді қорғау үшін орналастырылуы мүмкін. Топтық құрылымда төрт батареяны қорғалатын осал аймаққа және жаудың әуе шабуылынан тазартылатын қажетті аумаққа сәйкес әртүрлі геометриялық формацияларда орналастыруға болады. Желдірмашина тәрізді орналасу схемасында Акаш тобы 62 км х 62 км аумақты қорғай алады. Сызықтық массивтік конфигурацияда ол 98 км х 44 км аумақты қамтиды. Трапеция тәрізді конфигурация басқа кез келген орналасу схемасына қарағанда ең үлкен аумақты – 5000 шаршы километрді қорғауға мүмкіндік береді. Әр Акаш батареясы бір уақытта төрт нысанаға 24 дайын зымыранмен қарсы тұра алады. Әр батареяда үш зымыраны бар төрт ұшыру құралы бар, ал әр Раджендра барлығы сегіз зымыранды басқара алады, нысанаға ең көп дегенде екі зымыран. Типик батарея бір Rajendra арқылы бір мезгілде ең көп дегенде төрт нысанаға қарсы әрекет ете алады, егер нысанаға бір (немесе екі) зымыран бөлінген болса. Бір Акаш зымыранының өлтіру ықтималдығы 88%. Екі зымыранды 5 секунд аралықпен ату арқылы өлтіру ықтималдығы 98,5%-ға дейін көтеріледі. Көлік құралдары арасындағы байланыс сымды және сымсыз байланыстардың комбинациясынан тұрады. Жүйенің барлық бөлігі жылдам орнатылуы және жоғары өміршеңдік үшін жоғары мобильдікпен жабдықталған. Акаш жүйесі теміржол, автомобиль жолдары немесе әуе арқылы жеткізілуі мүмкін.

Each Akash battery consists of four self propelled Launchers (3 Akash SAMs each), a Battery Level Radar – the Rajendra, and a Command post (Battery Control Centre). Two batteries are deployed as a Squadron (Air Force), while up to four form an Akash Group (Army configuration). In both configurations, an extra Group Control Centre (GCC) is added, which acts as the Command and Control HQ of the Squadron or Group. Based on a single mobile platform, GCC establishes links with Battery Control Centres and conducts air defense operations in coordination with air defense set up in a zone of operations. For early warning, the GCC relies on the Central Acquisition Radar. However, individual batteries can also be deployed with the cheaper, 2 D BSR (Battery Surveillance Radar) with a range of over 100 km. Akash has an advanced automated functioning capability. The 3D CAR automatically starts tracking targets at a distance of around 150 km providing early warning to the system and operators. The target track information is transferred to GCC. GCC automatically classifies the target. BSR starts tracking targets around a range of 100 km. This data is transferred to GCC. The GCC performs multi radar tracking of up to 200 targets and carries out track correlation & data fusion. Target position information is sent to the BLR which uses this information to acquire the targets. The BCC which can engage a target(s) from the selected list at the earliest point of time is assigned the target in real time by the GCC. The availability of missiles and the health of the missiles are also taken into consideration during this process. Fresh targets are assigned as and when intercepts with assigned targets are completed. A single shot kill probability of 88% has been achieved by the system taking into consideration various parametres of the sensors, guidance command, missile capabilities and kill zone computations. There are a number of possibilities for deploying Akash weapon system in autonomous mode and in group mode for neutralizing the threat profiles with defined multi target engagement scenarios. In the Group mode we can have number of configurations to defend vulnerable areas depending upon nature and expected threat pattern, characteristics of threat. Similarly, multiple batteries in autonomous mode can be deployed to defend vulnerable areas/points. In a Group formation, the four Batteries can be deployed in various geometric formations, as suited to the vulnerable area being protected and the extent desired to be sanitized from enemy air threat. In a box deployment pattern, an Akash group can defend an area of 62 km x 62 km. In a linear array configuration, it covers an area of 98 km x 44 km. Trapezoidal configuration gives defense to the largest area as compared to any other pattern of deployment covering an area of size 5,000 square km. Each Akash battery can engage up to four targets simultaneously with 24 ready to fire missiles. Each battery has four launchers with three missiles, while each Rajendra able to guide eight missiles in total, with a maximum of two missiles per target. Up to a maximum of four targets can be engaged simultaneously by a typical battery with a single Rajendra if one (or two) missile is allotted per target. A single Akash missile has an 88% probability of kill. Two missiles can be fired, five seconds apart, to raise the probability of Kill to 98.5%. Communications between the various vehicles are a combination of wireless and wired links. The entire system is designed to be set up quickly and to be highly mobile for high survivability. The Akash system can be deployed by rail, road or air.

Зымыран

"Ақаш" – 25 км жеңілу қашықтығы бар жер-әуе ракетасы. Оның ұшыру салмағы 720 кг, диаметрі 35 см және ұзындығы 5,78 метр. Ақаш дыбыс жылдамдығынан асып, шамамен 2,5 Мах жылдамдыққа жетеді. Ол 20 км биіктікке көтеріледі және іздеу-жол табаны мен дөңгелекті платформалардан атылуы мүмкін. Ракетаның барлық ұшу барысында басқару жүйесі қолданылады. Ракетаның құрылысы 2К12 "Куб" ракетасына едәуір ұқсас. Көлбеу/бұрылуды басқару үшін орталық бөлігіне төрт тікбұрышты қозғалмалы қанаттар орнатылған. Айналуды басқару үшін құйрығының алдына төрт тік кесілген дельта қанаттары орнатылған. Дегенмен, ішкі схемасы бортындағы цифрлық компьютер, жартылай активті іздеу құрылымының болмауы, басқа отын, басқа механизмдер және дерек байланысымен басқару жүйесін көрсетеді. "Ақаш" ракетасында радиолық жақындықтағы қозғалтқыш орнатылған. "Ақаш" үшін композиттік технологияларға радиолокациялық қаптамалар, күшейткіш қаптамалары, абляциялық қаптамалар, тұрақты қаптамалар, қысыммен жасалған қанаттар мен қанатшалар кіреді.

Қозғалтқыш

Акаш, ресейлік 2К12 Куб (SA 6 Gainful) сияқты, біріктірілген ракеталық-тұйық қозғалтқыш жүйесін пайдаланады, ол ракетаның бастапқы қозғалтқышы тоқтағаннан кейін, нысананы жойғанға дейін, ұшу бойына тұрақты итерме күшін қамтамасыз етеді.

Радарлар

Ракета "Ражендра" атты фазалық антенналық отты басқару радарымен басқарылады, ол батарея деңгейіндегі радар (BLR) деп аталады және шамамен 60 км қашықтықта нысананы анықтай алады. Нысананы іздеу және ракетаны басқару радиолокациялық конфигурациясы 4000-нан астам элементі бар фазалық антенналық массивтан, спектрлік таза TWT трансляторынан, үш каналға арналған екі сатылы супергетеродиндік корреляциялық қабылдағыштан, жоғары жылдамдықты цифрлық сигналды өңдеушіден, нақты уақытты басқару компьютерінен және қуатты радарлық дерек өңдеушіден тұрады. Ол қашықтық, азимут және биіктік бойынша 64 нысананы қадағалай алады және бір уақытта сегіз ракетамен төрт нысанаға қарай сериялық ату режимінде басқаруға мүмкіндік береді. Радарда кең таралған ЭККМ мүмкіндіктері бар. Үндістан Әскери-әуе күштері қолданатын және BMP 2 шассиіне орнатылған "Ражендра" радары "Батарея деңгейіндегі радар II" деп аталады, ал Армия қолданатын, T 72 шассиіне орнатылған нұсқасы "Батарея деңгейіндегі радар III" деп аталады. Армиялық нұсқада сонымен қатар Батареяны бақылау радары (BSR) да бар. BSR – бұл BCC-мен байланысқан, көлік құралына орнатылған, ұзақ қашықтықтағы сенсор. Ол 100 км қашықтықта 40 нысананы анықтап, қадағалай алады. Ұзақ қашықтықтағы нысананы анықтау 3D орталық іздеу радары (3D CAR) арқылы жүзеге асырылады, ол 180 км қашықтықта үш өлшемде "Track while Scan" режимінде (анықтау, қадағалау және өңдеу) 200-ге дейін нысананы қадағалай алатын ұзақ қашықтықтағы бақылау радары. Ол нысаналардың азимутын, қашықтығын және биіктігін қамтитын координаттарды қамтитын деректерді қоршалған байланыс арналары арқылы Топтық Бақылау Орталығына (GCC) жібереді. Бұл деректер қаруды басқару радарларын белсендіру үшін қолданылады.

Платформалар

Армияның радары мен ұшыру қондырғылары Армияның жылдам қозғалатын бронетехникалық құралымдарын сүйемелдеу үшін Қару-жарақ фабрикасы Медак құрастырған Т-72 шассиіне негізделген. Әуе күштері нұсқаларында рельстік және дөңгелекті көліктердің үйлесімі қолданылады. Әуе күштерінің "Ақаш" зымыран тасығышы – автономды түрде орналастырылатын, Tata жүк көлігімен сүйрейтін ажыратылатын тіркемеден тұрады. Әуе күштері үшін ұшыру құрылғысын Larsen & Toubro компаниясы DRDO-мен бірлесіп жасады. Армия мен Әуе күштерінің екі ұшыру қондырғысы да әрқайсысы үш "Ақаш" зымыраны дайын күйде ұстайды. Ұшыру қондырғылары биіктік және азимут бойынша бұрылуға қабілетті. Армияның өздігінен жүретін ұшыру аппараты (ASPL) 360 градусқа бұрылуға қабілетті, ал биіктік бұрышы 6-дан 60 градусқа дейін жетеді. "Ақаш" Әуе күштері ұшыру аппараты (AAFL) 360 градусқа бұрылуға қабілетті, биіктікте ол 8-ден 55 градусқа дейін, ұшыру режиміне байланысты барлық бағытта оқ атуға мүмкіндік береді. "Ақаш" ұшыру құрылғысы толық автоматтандырылған және қашықтан басқару үшін толық электрлік сервожетек жүйесімен жабдықталған.

I белгі

"Ақаш" зымыранының алғашқы сынақ ұшуы 1990 жылы өткізілді, ал 1997 жылдың наурызына дейін дамыту ұшулары жалғасты. 2005 жылы екі "Ақаш" зымыраны бір уақытта екі жылдам қозғалатын нысананы сәтті жойды. 3D орталық іздеу радарының (3D CAR) топтық режимде жұмыс істеу қабілеті де толыққанды расталды. "Ақаш" зымыранын дамытуға кеткен шығын 1000 крор рупий (150 миллион евро; 200 миллион доллар) құрады, оның ішінде жобаға 600 крор рупий (90 миллион евро; 120 миллион доллар) бөлінген. Бұл көрсеткіш басқа елдердегі ұқсас жүйелерді дамыту құнынан 8-10 есе арзан. "Ақаш" зымырасының ерекшеліктері – жоғары жылдамдық, нысананы жоюға дейін толық қуатпен ұшу қабілеті, бірнеше нысананы басқару, цифрлық кодталған басқару жүйесі және толық автоматты режимде жұмыс істеуі.

Акаш-1S

Индия қарулы күштерінен кіріп келе жатқан нысаналарды одан да дәл нысаналай алатын ізденгіші бар зымыранға талап болды, осыған байланысты ДРДО "Акаш-1С" деп аталған жергілікті ізденгішпен жаңартылған "Акаш" зымыранын ұсынды. ДРДО 2019 жылдың 25 және 27 мамырында Одиша штатындағы Чандипурдың Біріктірілген сынақ алаңынан (ITR) 30 км қашықтықтағы соққыға қабілетті және 60 кг салмақты жарылғыш бөлігін тасымалдай алатын "Акаш-1S" зымыранын сынақтан өткізді. Сынақтар кезеңінде жергілікті ізденгіш пен басқару жүйесінің жалпы өнімділігі тұрақты түрде расталды. "Акаш-1S" бірнеше нысанаға бес рет атылып, сынақтар сәтті аяқталды. Ол бір рет ату мүмкіндігін арттыру үшін командалық және активті терминалдық ізденгіш басқару жүйесінің үйлесімін қолдайды және 18-30 км қашықтықтағы истребительдер мен дрондарды жоюға қабілетті. Зымыранды із кестесінде және дөңгелекті платформалардан орынды жылғалылық үшін атуға болады.

Акаш Прайм

2021 жылдың 27 қыркүйегінде ДРДО "Акаш Прайм" деп аталатын зымыраның жаңа нұсқасын сынақтан өткізді. Ол алғашқы ұшуында жау ұшағын имитациялаған ұшқышсыз әуе нысанын іске асырып, жойды. "Акаш Прайм" негізінде қолданыстағы "Акаш" зениттік-ракеталық кешені жатыр. Зымыраның дәлдігін одан әрі арттыру үшін жетілдірілген белсенді радиожиілікті (РЖ) іздеу құрылғысымен жабдықталған. "Акаш Прайм" төмен температурада және биік таулы жағдайларда жұмыс істеуге де бейімделген, сонымен қатар жердегі басқару жүйесі де өзгертілген. Жақсартылған РЖ іздеу құрылғысы 360 градусқа айналу мүмкіндігіне ие. "Акаш Прайм" құрамына алысқа дейін бақылайтын радар, нысананы және зымыраны қадағалайтын радар, басқару орталығы және ұшыру құрылғылары кіреді.

Акаш-НГ

Жаңа дизайнды мұрагер зымыран, жаңа буыны Akash NG деп қысқартылған, 2016 жылдың қыркүйек айында Akash және Akash 1S зымырандарын жақсартылған мүмкіндіктермен алмастыру мақсатында қаржыландырылып бекітілді. Akash NG жақсартылған реакция уақытын және қанығу шабуылдарына қарсы жоғары деңгейдегі қорғанысты қамтамасыз етеді. Екінші сатыда ауамен дем алатын қатты рамалық реактивті қозғалтқыш орнына, жалпы қашықтықты қазіргі 25–30 км-ден 70–80 км-ге дейін арттыру үшін жеңіл екі импульсті қатты ракеталық қозғалтқыш, белсенді электрондық сканерленген көп функциялы радар (MFR) және оптикалық жақындық фюзелі қолданылады.

Мәртебе

Әр зымыранның бастапқы құны 500 000 АҚШ долларынан төмен болады деп күтілуде, яғни 2 крор рупийден кем, бұл әдетте әрқайсысы 1,2-1,5 миллион АҚШ доллары (5-6 крор рупий) тұратын батыс зымырандарының бағасынан екі есе арзан. Өндіріс көлемі ұлғайған сайын масштабтық үнемдеуге байланысты бұл құн одан әрі төмендеуі мүмкін. 2012 жылдың 24 мамырында Үндістан технологияны және операциялық тиімділікті қайта растау үшін «Акаш» зымыранын сәтті сынақтан өткізді. 2012 жылдың 1 маусымында 25 км қашықтыққа ұша алатын зымыранның Әскери-әуе күштеріне арналған нұсқасы Чандипурдағы Біріктірілген сынақ полигонынан сәтті сынақтан өтті. 2014 жылдың 3 тамызында Одиша штатының жағалауындағы Чандипурдағы ITR-дың 3-ші кешенінен «Акаш» зымыраны сынақтан өтті. Сынақтарды «толыққанды сәтті» деп бағалаған ITR директоры Әскери-әуе күштерінің нұсқасы қабылданғанын, ал Армия нұсқасы сынақтың соңғы кезеңінде екенін мәлімдеді. Армия нұсқасы 2015 жылдың 5 мамырында қабылданып, бұл туралы Қорғаныс министрлігінің өкілі Twitter-де жариялады. 2016 жылдың 16 наурызында Қорғаныс ғылыми-зерттеу және даму зертханасының директоры (DRDL) Үндістанның зымыран өндірісін айына 50-ден 60-қа дейін екі есеге көбейтіп, 100-ге жеткізуді жоспарлап отырғанын айтты.

Үндістанның Әуе күштері

2007 жылдың желтоқсан айында Үндістанның Әуе күштері осы зымыранның қолдану сынақтарын аяқтады. Он күнге созылған сынақтар сәтті деп танылды, өйткені зымыран бес рет нысананы дәл соқты. "Акаш" қару жүйесінің бірнеше нысананы басқару мүмкіндігі C4I ортасында тікелей атыс арқылы көрсетілді. Он күндік сынақтарды бастамас бұрын, Гвалиор әуе базасында ECCM бағалау сынақтары, ал Покранда жылдамдылық сынақтары жүргізілді. Әуе күштері "Акаш" тұрақтылығын тексеру үшін қолданушы сынақ директивасын жасады. Сынақтар төмен ұшатын жақын мақсатқа, алысқа ұшатын биік мақсатқа, келіп жатқан және өтетін мақсатқа, сондай-ақ бір ұшыру құрылғысынан екі зымыранды төмен биіктіктегі артқа шегінетін мақсатқа қарсы бірден атуды қамтыды. Әуе күштері "Акаш" ұшу сынақтарының нәтижелеріне қанағаттанды және қару жүйесін қабылдауға шешім қабылдады. Бастапқыда екі эскадрильяға тапсырыс берілді, олар 2009 жылы қолданысқа енгізілді. Әуе күштері зымыранның өнімділігіне риза болды және Үндістанның солтүстік-шығыс аймағы үшін тағы екі эскадрилья құру үшін тағы 16 ұшыру құрылғысын тапсырыс беруді күтті. 2008 жылдың мамыр айында Үндістанның Әуе күштері "Акаш" зымыранының екі эскадрильясын (барлығы 4 батарея) қабылдау туралы шешім қабылдады. 2009 жылдың наурызында Tata Power компаниясының Стратегиялық инженерлік бөлімі (Tata Power SED) алдағы 33 айда жеткізілетін 16 "Акаш" ұшыру құрылғысына 182 миллион рупийлік тапсырыс алғанын хабарлады. 2010 жылдың қаңтарында Әуе күштері тағы 6 эскадрильяға тапсырыс бергені белгілі болды. Әр эскадрилья 125 зымыраннан тұрады, бұл 6 эскадрильяға 750 зымыранды жеткізеді. Бірінші екі эскадрильяның әрқайсысында 48 зымыран болады, ал болашақ эскадрильялардың саны Әуе күштеріне байланысты өзгереді. Қосымша зымырандар мемлекеттік қорғаныс өндірушісі Bharat Electronics компаниясынан тапсырыспен жасалды, ол жүйенің интеграторы болады, бұл 4,279 миллиард рупийге (925 миллион доллар) бағаланды. 2012 жылдың 3 наурызында зымыран Хайдарабадта өткен салтанатты шарада Әуе күштеріне ресми түрде қабылданып алынды. IAF тапсырыстары оның Pechoras-ын тоқтату кезінде және IAF үшін MRSAM (орташа қашықтықтағы SAM) әзірлеу жөніндегі Үнді-Израиль бірлескен кәсіпорны тоқтап қалса, көбейеді, ал Үнді теңіз күштері үшін ұқсас бағдарлама кедергісіз жалғасады. 2012 жылдың 6 маусымында Әуе күштері Чандипурдағы Интегралды сынақ полигонынан "Акаш" зымыранының Әуе күштері нұсқасын сәтті сынақтан өткізді. 2014 жылдың 26 сәуірінде Үндістанның Әуе күштері өндіріс желісінен алынған "Акаш" зымыранын алыс қашықтықта маневр жасайтын нысаналарға қарсы сынақтан өткізді. Сынақ сәтті аяқталды. 2010 жылдың ақпан айында Үндістанның Әуе күштері "Акаш" зымыран жүйесін қару-жарағының маңызды бөлігі деп мойындады. 2014 жылдың қараша айында "Акаш" зымыраны бес күн бойы тікелей сынақтан өтіп, Әуе күштерінің барлық міндетті параметрлерін растады. 2015 жылдың 10 шілдесінде "Акаш" жер-әуе зымыраны Гвалиорда Әуе күштеріне ресми түрде қабылданып алынды. 2015 жылдың 1 қыркүйегінде Қорғаныс сатып алу кеңесі (DAC) Үндістанның Әуе күштері үшін "Акаш" зымыранының тағы жеті эскадрильясын сатып алуға келісім берді. 2016 жылдың 28 қаңтарында зымыран Одиша штатының Чандипури қаласындағы Интегралды сынақ полигонының 3-кешенінен сәтті сынақтан өтті. ITR-дегі қолданушы сынағының аясында Үндістанның Әуе күштері (IAF) пара-баррель нысанасын нысанаға алған үш сынақ жүргізді. Сынақтар зымыранның ұшу тұрақтылығы мен тиімділігін бағалауға, сондай-ақ жүйенің әртүрлі жағдайлардағы жұмысқа жарамдылығын анықтауға бағытталған. 2017 жылы Бас бақылаушы мен аудитордың баяндамасында жеткілікті сақтау орындарының болмауы зымырандардың қызмет ету мерзіміне әсер етуі мүмкін екені айтылды. Сонымен қатар, зымырандарды сынақтан өткізу кезінде 30% сәтсіздік тіркелді, 20 зымыранның 6-сы нысананы соқпады. 2017 жылдың 28 және 29 қарашасында Үндістанның Әуе күштері Integrated Test Range (ITR) 3-ші ұшыру кешенінен электронды нысаналарға қарсы зымыранның 3 сынағын жүргізді. 2020 жылдың 3 желтоқсанында Үндістанның Әуе күштері Үнді-қытай шекарасындағы шиеленісті күшейту үшін Сурьяланкада 10 зымыран атып, әртүрлі сценарийлерді растады, соның салдарынан көптеген зымырандар тікелей соқтығыс жасады, бұл "Акаш" зымыранының тиімділігін одан әрі нығайтты. 2023 жылдың 17 желтоқсанында "Астраскати" жаттығуы барысында Үндістанның Әуе күштері бір уақытта 4 зымыранды 2 "Ақаш" зымыранды ұшыру құрылғысынан бірдей атып, командалық басқару арқылы 4 ұшқышсыз ұшақты бірден жойды. Барлық нысаналар анықталып, 30 км қашықтықта түсірілді. Бұл "Акаш" жүйесін бір ұшыру құрылғысымен 4 нысананы сәтті іздеуге және жоюға қол жеткізген әлемдегі алғашқы жүйе ретінде таныстырады. Бұл сынақтар Үндістанның Әуе күштері тапсырыс берген жаңа бөлімдерде жүргізілді.

In December 2007, the Indian Air Force completed user trials for this missile. The trials, which were spread over ten days, were declared successful after the missile hit the target on five occasions. Multiple targets handling capability of Akash weapon system was demonstrated by live firing in C4I environment. Before the ten day trial at Chandipur, ECCM Evaluation tests were carried out at Gwalior Air force base and mobility trials were carried out in Pokhran. The IAF had evolved the user Trial Directive to verify the Akash's consistency. The following trials were conducted: Against low flying near range target, long range high altitude target, crossing and approaching target and ripple firing of two missiles from the same launcher against a low altitude receding target. The Indian Air force was satisfied with the performance of Akash after extensive flight trials and has decided to induct the weapon system. An order for two squadrons were placed initially, with these being inducted in 2009. The IAF found the missile performance to be satisfactory and was expected to place orders for 16 more launchers to form two more squadrons for India's northeast theater. In May 2008, the Indian Air Force decided to induct two squadrons (totaling 4 batteries) of Akash missile. In March 2009, Tata Power's Strategic Engineering Division (Tata Power SED) announced that it had secured the ₹182 crore order for 16 Akash launchers to be delivered in the next 33 months. In January 2010, it was revealed that the Indian Air Force had ordered for 6 more squadrons. Each squadron will consist of 125 missiles, bringing the order to 750 missiles for 6 squadrons. The first two squadrons will consist of 48 missiles each while future squadrons will vary in number depending on the IAF. The additional missiles were ordered from state run defence behemoth Bharat Electronics, who will act as the system integrator, at a cost of 4,279 crore ($925 million). On 3 March 2012, the missile was officially inducted into Indian Air force at function at Hyderabad. IAF orders may also rise as it phases out its Pechoras and if the Indo Israeli JV to develop a MRSAM (Medium Range SAM) for the IAF continues to be put on hold, while a similar program for the Indian Navy proceeds unimpeded. On 6 June 2012, IAF successfully test fired the Air Force version of Akash missile from the Integrated Test Range at Chandipur. Indian Air Force tested Akash missiles taken from the production lot on 26 April 2014 against maneuvering targets at extreme ranges. The test was a success. In February 2010, the Indian Air Force accepted the Akash missile system as a substantial part of its arsenal. In November 2014 Surface to air supersonic missile Akash on Friday completed its training user trials successfully for 5 straight days validating all mission parametres as set by the Indian Air Force (IAF) team. On 10 July 2015, the Akash surface to air missile was formally inducted in the Indian Air Force at Gwalior. On 1 September 2015, the Defence Acquisition Council (DAC) cleared the purchase of seven additional squadrons of the Akash missile for the Indian Air Force. On 28 January 2016, the missile was successfully test fired from complex 3 of the Integrated Test Range (ITR) at Chandipuri in Odisha. As part of a user trial from the ITR, three rounds of test were carried out by the Indian Air Force (IAF) personnel aiming at para barrel target. Tests were aimed at gauging the flight consistency and effectiveness of the missile, besides ascertaining the serviceability of the system in various conditions. A Comptroller and Auditor General report released in 2017 stated that due to lack of adequate storage facilities, the life span of the missiles may be affected. In addition, there was a 30% failure rate during testing of missiles in inventory with 6 out of 20 missiles failing to hit their targets. On 28 and 29 November 2017, the Indian Air Force carried out 3 tests of the missile from Launch Complex 3 of the Integrated Test Range (ITR) against electronic targets. On 3 December 2020, the Indian Air Force carried out 10 missile firing at Suryalanka to bolster its capability among ongoing Indo Sino border tension. The missiles were fired to validate different scenario and majority of the missiles scored a direct kill further establishing the efficacy of Akash missile. On 17 December 2023, during an exercise Astraskati the Indian Air Force fired 4 missile simultaneously from 2 Akash launcher of a single firing unit neautralizing 4 UAV's simultaneously using command guidance. All target were detected and shot down at the maximum range of 30 km. This marks the Akash system as the first system in the world to successfully track and destroy 4 target using a single firing unit in command guidance. These tests were conducted from the new units ordered by Indian Air Force.

Үндістан әскері

2010 жылдың маусым айында Қорғаныс сатып алу кеңесі (ҚҚК) 12 500 крор рупийге (2,8 миллиард доллар) бағаланған «Ақаш» зымыран жүйесіне тапсырыс берді. «Ақаш Армия» нұсқасының жүйелік интеграторы және түйіндік өндіріс агенттігі «Бхарат Дайнамикс» (BDL) болады. Әскерилер екі полкке зымыранды енгізуді жоспарлап отыр. 2011 жылдың наурызында хабарламада Үндістан армиясы 2 «Ақаш» полкіне – шамамен 2000 зымыранға – 14 000 крор рупий (3,1 миллиард доллар) құнмен тапсырыс бергені айтылды. Бұл 1977-1979 жылдар аралығында енгізілген 2 SA 6 тобын (25 жүйе, 1500 зымыранмен) алмастырады. 2015 жылдың 5 мамырында «Ақаш» зымыраны Үндістан армиясына қабылдады. 2015 жылдың 11-13 сәуірінде Үндістан армиясы зымыранның алты рет пайдалану сынағын сәтті өткізді. Сынақтар Одиша штатындағы Чандипуридегі Біріктірілген сынақ полигонының (ITR) 3-кешенінде жүргізілді. Зымырандар «Лакшья» пилотсыз ұшағын, «Банши» әуедегі ұшқышсыз аппаратты (UAV) және парашютпен түсірілген мақсатты екі реттен нысанаға алды. Дереккөздің сенімділігі жоқ: себебі=домен WP:BLACKLIST тізімінде.

2016 жылдың 30 наурызында Үндістан армиясы «Ақаш» аймақтық қорғаныс зымыран жүйелерінің алдыңғы шептегі әскерлік корпустарын қарсылас әуе шабуылынан қорғау үшін қажетті операциялық талаптарға сай келмейтінін және қосымша полктерге тапсырыс бермейтінін мәлімдеді. Армия орнына төрт ізраилдік жедел реакциялық зениттік-ракеталық кешенін (ЗРК) таңдады. Зымыран 2015 жылдың мамыр айында Үндістан армиясына қабылданып алынған. Армия 2017 жылға қарай екі «Ақаш» полкін алуға жоспарлап отыр. 2017 жылдың 30 қарашасында Үндістан армиясы Біріктірілген сынақ полигонында (ITR) бірнеше нысанаға қарсы бес «Ақаш» зымыранын сәтті сынап атты. 2017 жылдың 5 желтоқсанында «Банши» әуе шабуылына қарсы жергілікті радиожиілікті іздеушімен тағы бір сынақ сәтті жүргізілді. 2022 жылдың мамырында Үндістан армиясы 2 «Ақаш Прайм» полкін алуға дайын екені туралы хабарлама жарияланды. 2023 жылдың 30 наурызында Қорғаныс министрлігі БДЛ компаниясымен 2 «Ақаш» жақсартылған қару жүйесі полкін сатып алу бойынша келісімге келді. 2024 жылдың 31 наурызында Армияның Батыс командасының 128-ші зениттік-ракеталық полкі «Ақаш» зымырандарын сәтті сынақтан өткізді.

Пайдалану тарихы

Үндістан Әуе күштері "Акаш" зениттік-ракеталық кешенін Гвалиор (Махараджпур ӘТБ), Жалпайгури (Хасимара ӘТБ), Тезпур, Жорхат және Пуне (Лохегаун ӘТБ) әскери базаларында орналастырды. Үндістан армиясы 2015 жылдың маусым-шілде айларында бір "Акаш" полкін дислокациялады, ал екіншісі 2016 жылдың соңына қарай дайын болады. 2020 жылы Қытай-Үндістан шекарасындағы қақтығыстардың күшеюіне байланысты Үндістан армиясы Ладак аймағындағы нақты бақылау сызығы бойымен "Акаш" әуе қорғаныс жүйесін дислокациялады.

Экспорт

Бұқаралық ақпарат құралдарында Филиппин, Беларусь, Малайзия, Таиланд, БАӘ, Вьетнам және Армения "Ақаш" зымыран жүйесін сатып алуға қызығушылық танытқандығы туралы хабарланды. 2020 жылдың 30 желтоқсанында Премьер-министр төрағалық еткен Қауіпсіздік жөніндегі Министрлер кабинетінің комитеті "Ақаш" зымыран қорғаныс жүйесін экспорттауға рұқсат берді. Филиппин 2021 жылдың наурыз айында Үндістанмен қару-жарақ келісіміне қол қойды, осы келісім бойынша "Ақаш" зениттік-ракета кешені (ЗРК) және басқа да Үндістанның қару-жарағын алу мүмкіндігі қарастырылды. 2022 жылы "Ақаш" ЗРК Суданның әскери көрмесінде көрсетілді, онда Судан Қарулы күштері қолданатын қару-жарақтар таныстырылды. 2023 жылы Үндістанның Қорғаныс министрлігі "Ақаш" ЗРК-ні экспортталған тауарлар тізіміне енгізіп, жүйенің Суданға алғашқы экспорты болуы мүмкін деген болжамдарға орын берді. Арменияның тапсырысынан кейін Бразилия мен Египет те қызығушылық танытты, деді қорғаныс саласының өкілі. Тағы 4 жүйе енгізілу үдерісінде. Әр эскадрильяда 8 зымыран шақыру құрылғысы, 125 зымыран бар. Үндістан армиясы – барлығы 2 полк тапсырыс беріліп, жеткізілді (әр полкке 24 шақыру құрылғысы). Тағы 2 полк тапсырыс бойынша дайындалуда. Армения Қарулы күштері – Армения "Bharat Dynamics Limited" компаниясынан 15 "Ақаш" әуе қорғаныс жүйесін сатып алды, мәміленің құны шамамен .