Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық аулау торларының қалқыма түрлері
Type of float for fishing nets
Бұрын әлемнің көптеген аймақтарында балықшылар балық аулау торларын, сондай-ақ ұзын немесе тік сызықты ауларды су бетінде ұстап тұру үшін шыны шарларды пайдаланған. Кейде 80 шақырымға дейін созылатын үлкен аулар теңізге жіберіліп, ішінде ауа бар қуыс шыны шарлар немесе цилиндрлердің көмегімен су бетіне жақын ұсталып тұрған. Балықшылар енді бұл шыны шарларды қолданбайды, бірақ олардың көптеген бөліктері әлі де әлемдік мұхиттарда, әсіресе Тынық мұхитында қалқып жүреді. Олар жағалаудағы іздеушілер мен декораторлар үшін жиналатын танымал заттарға айналды. Қазір олардың көшірмелері де жасалуда.
Glass floats were once used by fishermen in many parts of the world to keep their fishing nets, as well as longlines or droplines, afloat. Large groups of fishnets strung together, sometimes 50 mile (80 km) long, were set adrift in the ocean and supported near the surface by hollow glass balls or cylinders containing air to give them buoyancy. These glass floats are no longer used by fishermen, but many of them are still afloat in the world's oceans, primarily the Pacific. They have become a popular collectors' item for beachcombers and decorators. Replicas are now manufactured.
Тарих
Норвегия 1840 жылдары алғаш рет шыныдан жасалған балық аулауға арналған жүзу құралдарын өндіріп, пайдаланған. Олардың көптеген түрлері бүгінге дейін жергілікті қайықжайларда кездеседі. Берген қаласынан шыққан норвегиялық саудагер Кристофер Фей осы құралдың ойлап табушысы деп есептеледі. Шыны жүзу құралы Норвегиядағы Hadeland Glassverk зауытының иелерінің бірі Хр. Бергпен бірлесіп жасалған. Осы "заманауи" шыны балық аулау жүзу құралдары туралы ең алғашқы жазба 1842 жылғы Hadelands Glassverk өндіріс тізілімінде кездеседі. Тізілімде бұл өндірістің жаңа түрі екені көрсетілген. Балықшылардың шыны жүзу құралдарын қолданғаны туралы алғашқы дәлел 1844 жылғы Норвегиядан алынған, онда Лофотен аймағындағы шапан балық аулауда олар торларға орнатылған. 1940 жылдарға қарай шыны Еуропаның көп бөлігінде, Ресейде, Солтүстік Америкада және Жапонияда ағаш немесе пробканың орнын басты. Жапония 1910 жылдан бастап шыны жүзу құралдарын пайдалана бастады. Бүгінгі күні қалған шыны жүзу құралдарының көп бөлігі Жапониядан шыққан, себебі ол елде терең теңізде балық аулау өте дамыған және олар осы жүзу құралдарын кеңінен қолданды; ал кейбіреулері Тайвань, Корея және Қытайда жасалған. Жапон тілінде осы жүзу құралдары "үкі шарлары" (浮き玉) немесе "шыны шарлар" (ビン玉) деп аталады. Содан бері шыны жүзу құралдары алюминий, пластик немесе пенопластпен алмастырылды.
Norway, around 1840, was the first country to produce and use glass fishing floats. Many of them can still be found in local boathouses. Christopher Faye, a Norwegian merchant from Bergen, is credited with their invention. The glass float was developed through cooperation with one of the owners of the Hadeland Glassverk in Norway, Chr. Berg. The earliest mention of these "modern" glass fishing floats is in the production registry for Hadelands Glassverk in 1842. The registry shows that this was a new type of production. The earliest evidence of glass floats being used by fishermen comes from Norway in 1844 where glass floats were on gill nets in the great cod fisheries in Lofoten. By the 1940s, glass had replaced wood or cork throughout much of Europe, Russia, North America, and Japan. Japan started using the glass floats as early as 1910. Today, most of the remaining glass floats originated in Japan because it had a large deep sea fishing industry which made extensive use of the floats; some made by Taiwan, Korea and China. In Japanese, the floats are variably known as buoy balls (浮き玉) or glass balls (ビン玉). Glass floats have since been replaced by aluminum, plastic, or Styrofoam.
Өңдеу
Алғашқы жүзбектер, оның ішінде көптеген жапондық шыны балық аулау жүзбектері, шыны үрлеуші адамдар қолмен жасаған. Көбінесе қайта өңделген шыны, әсіресе Жапониядағы ескі саке бөтелкелері қолданылды, ал шыныдағы ауа көпіршіктері/кемшіліктер – жылдам қайта өңдеу процесінің нәтижесі. Үрленгеннен кейін, жүзбектер үрлеу құбырынан алынып, салқындату пешіне қойылмас бұрын, балқытылған шыныдан жасалған "түйме" арқылы жабылды. [Бұл түйме кейде қателікпен "понтиль" белгісі деп қабылданады. Бірақ шыны жүзбектерді үрлеу процесінде понтиль (немесе пунти) қолданылмаған.] Жүзбектер әлі де ыстық және жұмсақ болғанда, таңбалар көбінесе түймеге немесе оның жанына, жүзбектің тауарлық белгісі ретінде анықтау үшін басылған. Бұл таңбалардың арасында кейде кандзи таңбалары да болған. Кейінірек, жүзбектерді жасау процесін жылдамдату үшін ағаштан жасалған қалыптар пайдаланылды. Шыны жүзбектер бір текті өлшем мен пішінге оңай қол жеткізу үшін қалыпқа үрленді. Жүзбектердің сыртындағы тігістер осы процестің нәтижесі. Кейде шыны бетінде ағаш қалыптарда ойылған пышақ іздері де көрінеді.
The earliest floats, including most Japanese glass fishing floats, were handmade by a glassblower. Recycled glass, especially old sake bottles in Japan, was typically used and air bubbles/imperfections in the glass are a result of the rapid recycling process. After being blown, floats were removed from the blowpipe and sealed with a 'button' of melted glass before being placed in a cooling oven. [This sealing button is sometimes mistakenly identified as a pontil mark. However, no pontil (or punty) was used in the process of blowing glass floats.] While floats were still hot and soft, marks were often embossed on or near the sealing button to identify the float for trademark. These marks sometimes included kanji symbols. A later manufacturing method used wooden molds to speed up the float making process. Glass floats were blown into a mold to more easily achieve a uniform size and shape. Seams on the outside of floats are a result of this process. Sometimes knife markings where the wooden molds were carved are also visible on the surface of the glass.
Дисперсия
Қазіргі кезде мұхитта қалған шыны шарлардың көпшілігі Солтүстік Тынық мұхитындағы айналма океан ағындарының шеңберінде тұрып қалды. Тайваньдың шығыс жағалауында Куросио ағыны батысқа қарай ағып жатқан Солтүстік Экваторлық ағымның солтүстік тармағы ретінде басталады. Ол Жапониядан өтіп, Оясио ағысының арктикалық суларымен қосылады. Осы қосылған жерде Солтүстік Тынық мұхиты ағысы (немесе Дрейф) пайда болады, ол Тынық мұхиты арқылы шығысқа қарай Аляска шығанасында баяулайды. Оңтүстікке бұрылатын Калифорния ағыны суды қайтадан Солтүстік Экваторлық ағымға итеріп жібереді, және цикл жалғаса береді. Шыны шарлардың саны үнемі азайып бара жатқанмен, көптеген шарлар әлі де осы океан ағындарымен иықтап жүзеді. Кейде дауылдар немесе белгілі бір толқын жағдайлары кейбір шарларды осы айналма үлгіден бөліп, жағаға жеткізеді. Олар көбінесе АҚШ-тың батыс жағалауларына, әсіресе Аляска, Вашингтон немесе Орегон, Тайвань немесе Канадаға шығады. Дегенмен, көптеген шарлар Тынық мұхиты аралдарындағы жағалауларда және коралл рифтерінде табылды, ең бастысы Гуамның жел соғатын жағында. Аляска жағажайларына шығу үшін шарлардың кем дегенде 7-10 жылдық болуы керек деп есептеледі. Алайда, жағаға шыққан көптеген шарлар 10 жылдан астам уақыт бойы суда жүзіп келген. Сонымен қатар, шағын саны Арктика мұздықтарының ішінде тұрып қалады, онда Солтүстік полюс үстінен және Атлант мұхитына қарай қозғалыс бар.
Today most of the glass floats remaining in the ocean are stuck in a circular pattern of ocean currents in the North Pacific. Off the east coast of Taiwan, the Kuroshio Current starts as a northern branch of the western flowing North Equatorial Current. It flows past Japan and meets the arctic waters of the Oyashio Current. At this junction, the North Pacific Current (or Drift) is formed which travels east across the Pacific before slowing down in the Gulf of Alaska. As it turns south, the California Current pushes the water into the North Equatorial Current once again, and the cycle continues. Although the number of glass floats is decreasing steadily, many floats are still drifting on these ocean currents. Occasionally storms or certain tidal conditions will break some floats from this circular pattern and bring them ashore. They most often end up on the beaches of the Western United States especially Alaska, Washington, or Oregon Taiwan, or Canada. However, many floats have been found on beaches and along coral reefs on Pacific islands, most notably the windward side of Guam. It is estimated that floats must be a minimum of 7 10 years old before washing up on beaches in Alaska. Most floats that wash up, however, would have been afloat for 10 years. A small number of floats are also trapped in the Arctic ice pack where there is movement over the North Pole and into the Atlantic Ocean.
Сыртқы келбеті
Жағаға түскенде, ол толқындармен айналып, құммен сырғып, іздер қалдыруы мүмкін. Көптеген шыны шарлар құмның, күннің және тұзды судың әсерінен пайда болатын ерекше тозу белгілерін көрсетеді. Ескі тордан бөлініп кеткен кезде, оның пішіні көбінесе шыны бетінде қалады, себебі шыны тордың астында қорғалған болатын. Басқа шарлардың ішінде аз мөлшерде су тұтқындалып қалуы мүмкін. Бұл су, шарлар Арктика мұзында немесе торлармен су астында ұсталып тұрғанда, шыныдағы көзге көрінбейтін ұсақ жарықтар арқылы кіреді. Жапондықтар әртүрлі балық аулау тәсілдері мен торларға бейімделу үшін 2-ден 5 сантиметрге дейінгі диаметрі бар әртүрлі өлшемдегі және пішіндегі шарларды сынап көрді. Көбінесе олар шар тәрізді болды, бірақ кейбіреулері цилиндр немесе "елуге арналған таяқша" пішіндес болды. Көбінесе шарлар жасыл түсті болады, себебі олар қайта өңделген саке бөтелкелерінен жасалған шыныдан жасалған. Дегенмен, мөлдір, аққызыл, аквамарин, аметист, көк және басқа да түстер де өндірілді. Ең бағалы және сирек кездесетін түс – қызыл немесе клюква түсі. Оларды жасау қымбатқа түсетін, себебі түс жасау үшін алтын қолданылған. Зүлпыра көк, кобальт көк, күлгін, сары және қызғылт сары сияқты басқа жарқын түстер негізінен 1920 және 30-шы жылдары жасалды. Бүгін сатылымдағы түрлі-түсті шарлардың көпшілігі – көшірмелер.
Once a float lands on a beach, it may roll in the surf and become etched by sand. Many glass floats show distinctive wear patterns from the corrosive forces of sand, sun, and salt water. When old netting breaks off of a float, its pattern often remains on the surface of the glass where the glass was protected under the netting. Other floats have small amounts of water trapped inside of them. This water apparently enters the floats through microscopic imperfections in the glass while the floats are suspended in Arctic ice or held under water by netting. To accommodate different fishing styles and nets, the Japanese experimented with many different sizes and shapes of floats, ranging from 2 to in diameter. Most were rough spheres, but some were cylindrical or "rolling pin" shaped. Most floats are shades of green because that is the color of glass from recycled sake bottles. However, clear, amber, aquamarine, amethyst, blue and other colors were also produced. The most prized and rare color is a red or cranberry hue. These were expensive to make because gold was used to produce the color. Other brilliant tones such as emerald green, cobalt blue, purple, yellow and orange were primarily made in the 1920s and 30s. The majority of the colored floats available for sale today are replicas.