Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су асты кемесінен ұшырылатын баллистикалық зымыран
Submarine launched ballistic missile
M51 – француз су асты кемесінен ұшырылатын баллистикалық зымыран, ArianeGroup компаниясымен жасалған және француз әскер-теңіз күштерінде қолданылады. M45 SLBM-ді (француз терминологиясында MSBS – Mer Sol Balistique Stratégique "Теңіз-құрлық стратегиялық баллистикалық") алмастыру үшін жобаланған, ол алғаш рет 2010 жылы қолданысқа енгізілді. Әрбір зымыранда 6-дан 10-ға дейін жеке-жеке бағытталатын TN 75 термоядролық жарылыс оқ-дәрілері бар. M51-нің үш сатылы қозғалтқышы тікелей Ariane 5 қатты отын күштеткіштерінен алынған. Trident D5 сияқты басқа да SLBM үлгілеріндегідей, M51-де мұрнында кеңейтілетін аэродинамикалық тізгіш пайдаланылған. Зымырандар M5 SLBM жобасына қарағанда ыңғайлырақ шешім болып табылады, ол он жаңа буындық теңіздік ядролық оқ-дәрілермен (tête nucléaire océanique) жабдықталуы керек еді. M5 жобалау жұмыстарын 1980 жылдардың соңында Aérospatiale бастады, ал 1996 жылы бағдарлама M51 деп аталып, даму шығындары 20 пайызға төмендеді. M51 2010 жылы қызметке түсті.
The M51 SLBM is a French submarine launched ballistic missile, built by ArianeGroup, and deployed with the French Navy. Designed to replace the M45 SLBM (In French terminology the MSBS – Mer Sol Balistique Stratégique "Sea ground Strategic ballistic"), it was first deployed in 2010. Each missile carries six to ten independently targetable TN 75 thermonuclear warheads. The three stage engine of the M51 is directly derived from the solid propellant boosters of Ariane 5. Like other blunt nosed SLBM examples, such as the Trident D5, the M51 uses an extensible aerospike in the nose. The missiles are a compromise over the M5 SLBM design, which was to have a range of and carry ten new generation tête nucléaire océanique' ("oceanic nuclear warhead") MIRVs. Design work on the M5 started in the late 1980s by Aérospatiale, before the programme was renamed the M51 in 1996, when development costs decreased by 20 percent. The M51 entered service in 2010.
Даму
Ракетаны әзірлеуге 5 миллиард евро (6,7 миллиард доллар) жұмсағаннан кейін, француз үкіметі 2004 жылдың желтоқсанында EADS SPACE Transportation компаниясына M51 зымыранына 3 миллиард евро (3,9 миллиард доллар) көлемінде тапсырыс берді. Келісім-шарт M51-дің 10 жылдық сериялық өндірісін қамтыды, ал компания зымыранның қызмет ету мерзімі бойы тұрақты дайын күйде болуын қамтамасыз етуге жауапты болды. M51 алғашқы ұшу сынағын (қаруланбаған) 2006 жылдың 9 қарашасында Бискароссадағы (Ландес) француз зымыран ұшу сынақ орталығында өткізді. Мақсатқа 20 минуттан кейін Атлант мұхитының солтүстік-батысында қол жеткізілді. 2007 жылғы 21 маусымда және 2008 жылғы 13 қарашада екінші және үшінші сынақтар сәтті аяқталды. 2010 жылдың 27 қаңтарында сағат 9:25-те француздық "Le Terrible" су асты кемесі Францияның солтүстік-батысындағы Бретань жағалауындағы Аудиерн шығанағынан су астынан зымыран атып ұшты. Зымыран Оңтүстік Каролина жағалауындағы нысанасына жетті, ұшуға 20 минуттан аз уақыт кетті. 2010 жылдың 10 шілдесінде өткізілген сынақ M51-ді операциялық жағдайда ұшыру мүмкіндігін растады. 2013 жылдың 5 мамырында Бретань жағалауында баллистикалық зымыранды су асты кемесінен атып ұшырғаннан кейін M51 ұшу сынақ зымыраны сәтсіз аяқталды. Бұл 2006 жылдан бері бес рет сәтті ұшырылған M51-дің алғашқы сәтсіз ұшырылуы болды. 2014 жылы Airbus компаниясы SNLE 3G-ді жабдықтау үшін M51.3 деп аталатын жаңарту бойынша әзірлеу жұмыстарына француз үкіметімен келісім жасады. 2015 жылдың 30 қыркүйегінде M51 зымыраны Біскароссқа жақын жердегі құрлықтағы зымыран алаңынан Солтүстік Атлант мұхитындағы белгілі бір нысанаға сәтті ұшты. 2016 жылдың 10 мамырында Airbus және Safran компаниялары 2025 жылға қарай пайдалануға беріле бастайтын M51.3 жаңартуын әзірлеу үшін 50/50 серіктестікке қол қойды. 2020 жылдың 12 маусымында Финистердің (Бретань) оңтүстік-батыс шетінен "Le Téméraire" класындағы су асты кемесінен M51.3 зымырасының (деректерге сәйкес) сәтті сынақ ұшырылуы жүргізілді. 2021 жылдың 28 сәуірінде Франция Қарулы Күштер министрлігі M51 баллистикалық зымыранының (SLBM) сынақтан өткізілгенін хабарлады. Сынақ француз әскери-теңіз күштерінің "Триомфант" класындағы су асты кемесінен емес, Францияның оңтүстік-батысында орналасқан құрлықтағы нысанда жүргізілді. 2023 жылдың 19 сәуірінде Франция Қарулы Күштер министрлігі француз теңіз күштерінің "Le Terrible" SSBN-нен ұшырылған тағы бір M51 сынағын жариялады. M51.3 2023 жылдың қарашасында сәтті сынақтан өтті.
After having spent €5 billion ($6.7 billion) developing the missile, the French government placed a €3 billion ($3.9 billion) order with EADS SPACE Transportation for the M51 in December 2004. The contract covered serial production of the M51 for 10 years, with the company to be responsible for sustained readiness support throughout the missile's life. The M51 performed its first flight test (unarmed) on 9 November 2006 from the French missile flight test centre in Biscarrosse (Landes). The target was reached twenty minutes later, in the north west of the Atlantic Ocean. A second and third successful test were carried out on 21 June 2007 and 13 November 2008. On 27 January 2010, at 9h25, a missile was launched underwater by French submarine Le Terrible, from Audierne Bay off the coast of Brittany in north western France. The missile reached its target off South Carolina; the flight took less than 20 minutes. A 10 July 2010 test validated the 's capacity to launch the M51 in operational conditions. On 5 May 2013, an M51 flight test missile failed after being fired by a submerged ballistic missile submarine off the coast of Brittany. This was the first failed launch of the M51 after five successful launches since 2006. In 2014 Airbus signed a deal with the French government for development work on an upgrade designated M51.3 to equip the SNLE 3G. On 30 September 2015, an M51 was successfully test flown from a land based missile site near Biscarrosse to a desolate target in the North Atlantic. On 10 May 2016 Airbus and Safran signed a joint 50 50 partnership to develop the M51.3 upgrade intended to enter service around 2025. On 12 June 2020, a successful test launch of an M51.3 missile (supposedly) was conducted from the Le Téméraire Triomphant class submarine off the south west tip of Finistère (Brittany). On April 28, 2021 French Ministry of Armed Forces announced that it had tested an M51 submarine launched ballistic missile (SLBM). The test was not launched from a French Navy Triomphant class submarine but from a land based facility located in South Western France. On April 19, 2023 the French Ministry of Armed Forces announced another M51 test, launched from the French Navy Le Terrible SSBN. M51.3 was test fired successfully in November 2023.
Операторлар
Француз теңіз күштері – Triomphant классындағы SSBN және болашақ SNLE 3G SSBN атомдық суасты қайықтарының негізгі қаруы.
French Navy – Primary armament for the Triomphant class SSBN and the future SNLE 3G SSBNs.