Кіріспе

Шатск шайқасы – 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Польша армиясы мен Қызыл Армия арасында болған шайқастардың бірі.

Соғыс қарсаңы

Польшаға шабуыл кезінде Польшаның шекара қорғаныс корпусы (KOP) барлық резервтерінен және ауыр қару-жарақтан күрт айырылды. Польшаның барлық қолдағы күштері неміс шабуылына қарсы тұратын бөлімшелерді нығайту үшін батысқа жіберілді. 17 қыркүйекте Қызыл Армия Польшаға шабуыл жасағанда, оларға қарсы тұруға тіпті жеткілікті поляк күштері болмады. KOP гарнизондарының күші жеткіліксіз болды және шекаралық бекіністер үшін болған алғашқы шайқастар мен ұрыстардан кейін поляк бөлімшелері кері шегінуге мәжбүр болды. KOP қолбасшысының орынбасары, генерал Вильгельм Орлик Рюкеман, өзінің басқаруындағы мүмкіндігінше көп әскерді біріктіріп, батыстағы қалған поляк күштеріне қосылуға шешім қабылдады. Ол Полесье аймағындағы барлық KOP күштеріне кері шегінуді бұйырды. Бірнеше күн ішінде ол Польша-Совет шекарасының 300 шақырымдық бойында орналасқан түрлі бөлімшелерден шамамен 9000 саяқты әскерді жинады. 19 қыркүйекте ол барлық бөлімшелеріне Ковельге қарай жорықтап, генерал Франциск Клеберг басқаратын Polesie жеке операциялық тобымен күштерін біріктіруді бұйырды. Алайда, қиын жағдай және Бжесць пен Кобрын шайқастарының нәтижесі Рюкеман тобын жоспарларын өзгертуге мәжбүр етті. Поляк бөлімшелері бағытты өзгертіп, орман арқылы Влодава және Камень-Коширскийге қарай жорықтап кетті. Топ Кеңес әскерлері мен Вермахт арасындағы бейтарап аймақта қалды және еркін қимылдай алды, бірақ әскерлердің рухы төмен еді. 27 қыркүйекте генерал Орлик Рюкеман жеңіске жетіп, әскерлердің рухын көтеру үшін Кеңес күштеріне шабуыл жасауға шешім қабылдады.

Шайқас

Польша әскері екі колоннамен жүріп бара жатты. 28 қыркүйек күні таңертең солтүстік колонна Миелники ауылының жанындағы ормандарға, ал оңтүстік колонна Сзактың (қазіргі Шатск) шығысындағы ормандарға жетті. Польша барлауы Шатск қаласын совет әскері мен танктері басып алғанын хабарлады. Орлик Руэкман екі колоннаға орман шебінде қорғаныс құруға бұйрық берді және Қызыл Армияны шабуылға шақырды. Таңғы сағат 8-де совет танк бөлімі (көбінесе Т-26 танктерінен тұратын) поляк позицияларына тікелей шабуыл жасады. Польша әскері танктер жақындағанша атып көрмеді. Танктер поляк шебінен шамамен 500 метр қашықтықта болғанда, поляк Bofors wz. 36 танкке қарсы пушкалары атыс ашты. Ұзақ өтпей, жаяу әскер мен 75 мм-лік артиллерия да қосылды. Барлық совет танктері жойылды, ал майор Балчерзак батальонына Шатск қаласына шабуыл жасауға бұйрық берілді. Совет әскерлері дайындықсыз ұсталды және қысқа қолма-қол шайқастан кейін жеңіліске ұшырады. Моторландырылған жаяу әскердің шағын бөлігі ғана шегіне алды, бірақ барлық жүк көліктерін, артиллериясын және 9 Т-26 танкін қалдыруға мәжбүр болды. Поляктар штабты да басып алды. Штабтан табылған совет 52-ші атқыштар дивизиясының бұйрығында, Кобрин аймағынан операция жүргізіп жатқан совет бөлімшелері "Буг өзенінің шығысындағы аймақты поляк офицерлерінің бандыларынан тазалау" керек екені көрсетілген. Түстен кейін сағат 2-де сол аймақта совет резервтік бөлімшелері пайда болды және Орлик Руэкман әскерлерін ормандарға қайтаруға шешім қабылдады.

Салдары

Польша әскерлері қарсылықсыз кері шегінді және Буг өзеніне қарай жорығын бастады. Қызыл Армия тарапынан жойылған жалғыз поляк бөлімшесі – КОП "Полесье" бригадасының таборы болды. Олар Миелник ауылының жанында генерал Василий Чуйков басқаратын Кеңес 4-армиясының броньды әскерлері тарапынан күтпеген шабуылға ұшырады. Ұзаққа соқпаған шайқастан кейін поляк бөлімшесі қарсылық көрсетпей берілді. Қарсылық көрсеткеннен кейін барлық поляк офицерлері мен сержанттары атып тасталды (шамамен 500 адам). Қалған поляк күштері тұтқындалудан құтылып, Буг өзенінен өтіп, Витычн шайқасына қатысты.