Болсон тасбақасы: Солтүстік Американың алып құрлықаяғы
Bolson tortoise
Болсон тасбақасы – Солтүстік Американың ең ірі тасбақасы. Чиуауа шөлінде кездесетін сирек, 1959 ж. ашылған алып безілді жұмырқа бас жануар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бауырымен жүретіңдер түрі
Species of reptile
Болсон тасбақасы (Gopherus flavomarginatus), сондай-ақ мексикалық алып тасбақасы немесе сары жиекті тасбақа деп те аталады, Солтүстік Америкаға тән тасбақалардың бір түрі. Солтүстік Американың алты тасбақа түрінің ішінде ең ірісі болып табылады, оның қабығының ұзындығы шамамен [мәлімет жоқ]. Ол Солтүстік Мексиканың орталық бөлігінде орналасқан Чихуахуа шөлінің Болсон де Мапими деп аталатын аймағында мекендейді.
The Bolson tortoise (Gopherus flavomarginatus), also called the Mexican giant tortoise or yellow margined tortoise, is a species of tortoise from North America. Of the six North American tortoise species, it is the largest, having a carapace length of about It lives in a region of the Chihuahuan Desert known as the Bolsón de Mapimí, which is located in north central Mexico.
Ашылу
Болсон тасбақасы тек 1959 жылы ғана ашылды. Аңыз бойынша, Bolsón de Mapimí аймағында жұмыс істеген биологтар тобы бір шаруа қожалығында тауықтардың үлкен тасбақа қабығынан жеп жатқанын көрген. Олар қабықтың қайдан алынғанын сұрағанда, жергілікті тұрғындар оны "la tortuga grande del desierto" – "шөлдің үлкен тасбақасы" деп айтқан. 1979 жылы Болсон тасбақасын және Bolsón de Mapimí-нің бірегей флорасы мен фаунасын қорғау мақсатында 340 000 гектар аумақты қамтитын Мапими биосфералық қорығы құрылды. Бұл мәртебеге қарамастан, қорықта мал өсіру және кен өндіру әлі де жалғасуда. Бұл тасбақаға зиян келтіре ме, жоқ па, әзірге белгісіз.
The Bolson tortoise was discovered only in 1959. The legend is that a group of biologists working in the Bolsón de Mapimí were at a ranch and saw chickens eating out of a large tortoise shell. They inquired about the origin of the shell and the locals responded by saying that it was, "la tortuga grande del desierto", the big turtle of the desert. In 1979 the 340,000 hectare Mapimi Biosphere Reserve was created to protect the Bolson tortoise and other unique flora and fauna of the Bolsón de Mapimí. Despite this designation, cattle ranching and mining still occur in the reserve. Whether this is detrimental to the tortoise is not known.
Халық санының азаюы
1983 жылы жиналған деректер негізінде 1991 жылы жарияланған соңғы зерттеулерде, жабайы табиғатта 10 000-нан кем тасбақа қалғаны бағаланды. Халық санының төмендеуіне негізгі себеп – тағамдық және үй жануарлары ретінде сату үшін шамадан тыс аулау. Соңғы 40 жылда жолдардың, теміржолдардың және ауыл шаруашылығы дамуының салдарынан түрлердің саны одан да жылдам азайды. Оның ареалының орталық бөлігіндегі жергілікті тұрғындар тасбақаның қорғалатын статусы туралы жақсы біледі және оны сақтауға көмектеседі. Дегенмен, ареалдың солтүстік-шығыс бөлігінде, Ла-Сьерра-Мохаданың жанында, тасбақалардың саны өте аз. Бұл аймақта тасбақаларды әлі де аулап, жейді деген сенім бар. Сонымен қатар, мал жаюға жаңа жерлер ашу үшін кең ауқымды бұта тазарту жұмыстары жүргізілуде. 2008 жылы мемлекеттік субсидиямен салынған этанол зауыттарынан кейін Мапими биосфералық қорығында жүгерінің кең шаруашылықтары басталды. Шаруашылықтар тасбақаның мекен ету ортасында, оның қорғалатын статусына қарамастан, жыртылды. 2018 жылы IUCN Тасбақалар және тұщы су тасбақалары жөніндегі мамандар тобы Gopherus тұқыласының барлық алты түрін қайта қарау және жіктеуді ұсынды. Бұл қайта жіктеу G. flavomarginatus-ты Күмәнді жағдайдағы түрлер (VU) санатынан Қауіпті түрлер (CR) санатына көшіруге әкелер еді.
The most recent research, published in 1991 from data collected in 1983, estimates that fewer than 10,000 tortoises remain in the wild. Populations have declined mostly due to overcollecting for food and the pet trade. Incursion of roads, railroads and agricultural development have accelerated the decline of the species in the last 40 years. In the central portion of its range locals are keenly aware of the tortoise's protected status and aid in its conservation. However, in the northeastern portion of its range, near La Sierra Mojada, populations of the tortoise are low. It is believed that tortoises are still collected and eaten in this area. Additionally, extensive brush clearing operations are being conducted to make way for cattle grazing. In 2008, following the construction of federally subsidized ethanol plants, extensive corn farming operations began within the Mapimi Biosphere Reserve. Farms have been tilled in tortoise habitat, despite its protected status. In 2018, the IUCN Tortoise and Freshwater Turtle Specialist Group recommended a re assessment and re classification of all six Gopherus species. This reclassification would move G. flavomarginatus from Vulnerable (VU) to Critically Endangered (CR)
Эпплтонды торналар
2006 жылдың күзінде 26 Болсон тасбақасы Аризона штатының Эльгин қаласындағы Аудубон Апплтон Уиттелл зерттеу ранчосынан Тед Тернердің Нью-Мексиконың оңтүстік-орталық бөлігіндегі Армендарис ранчосына көшірілді, бұл тасбақаның тарихи ареалындағы Чиуауа шөлінің ортасы. Бұл тасбақалар, Болсон тасбақасын сақтауды қолдаған Ариэль Апплтонның құрметіне "Апплтон тасбақалары" деп аталады, және 1973 жылы доктор Дэвид Морафка оларды Мексиканың Дюранго қаласынан Аризонаға әкелді. Карлсбадтағы (Нью-Мексико) "Тірі шөл" мұражайында Апплтон популяциясынан төрт тасбақа орналастырылды. Екі орында да өрбу бағдарламалары жұмыс істеп тұр.
In the fall of 2006, 26 Bolson tortoises were translocated from the Audubon Appleton Whittell Research Ranch in Elgin, Arizona to Ted Turner's Armendaris Ranch in south central New Mexico, a Chihuahuan desert environment within the prehistoric range of this species. These tortoises, known as the Appleton tortoises in commemoration of Ariel Appleton, a champion of Bolson tortoise conservation, were originally brought to Arizona from Durango, Mexico by Dr. David Morafka in 1973. Four tortoises from the Appleton population were established at the Living Desert Museum in Carlsbad, New Mexico. Both locations have active breeding programs in place.
Қайта құтқару
Болсон тасбақасы 2005 жылдың тамызында Nature журналында Плейстоценді қайта жандандыру туралы мақала жарияланғанда әлем назарына ілікті (Donlan, et al., 2005). Мақалада Плейстоценнің соңында (~12,800 жыл бұрын) Солтүстік Америкада жойылып кеткен мегафаунаны Плейстоцен паркін құру үшін континентке қайта енгізу ұсынылған. Болсон тасбақасы осы қалпына келтіру жұмысы үшін ұсынылған алғашқы түр болды. Тасбақаның ерекшелігі – мамонттар, қылыш тісті мысықтар және алып жалпақ есіктерден айырмашылығы, ол жойылып кетпеген. Жаңа Мексикаға тасбақаны қайта қоныстандырған Тернердің сирек кездесетін түрлер қоры, Оңтүстік-Батысқа тасбақаны қайтару – жойылып бара жатқан түрлерді қалпына келтіру жобасы екенін, бірақ оның ішінде қайта жандандыру элементтері де бар екенін нақтылады.
The Bolson tortoise was recently brought to the world's attention when, in August 2005 an, article on Pleistocene rewilding appeared in the journal Nature (Donlan, et al., 2005) proposing that megafauna that became extinct in North America at the close of the Pleistocene (~12,800 years ago) be reintroduced to the continent to create a Pleistocene Park. The Bolson tortoise was the first species proposed for this restoration effort. The tortoise is unique in that, unlike mammoths, sabre toothed cats and giant ground sloths, it is not extinct. The Turner Endangered Species Fund, who re introduced the tortoise to New Mexico, has made it clear that the restoration of the tortoise to the Southwest is an endangered species recovery project and not a rewilding project, although elements of rewilding exist.