Кіріспе

Томас Корьеттің (кейде "Кориат" немесе "Кориат" деп те жазылады), Одкомбтен шыққан ағылшын саяхатшысы және шамалы ерекшеліктері бар адамның 1611 жылы жарық көрген саяхат жазбалары.

Тарих

Бұл кітап 1608 жылы Францияда, Италияда, Германияда және басқа да Еуропа елдерінде жасалған, көбінесе жаяу жүріп өткен саяхат туралы баяндама. Кориат Венецияға және кері 1975 мильдік (3175 км) саяхатты Уэльс ханзадасы Генриге арналған саяхатнама жазу үшін жоспарлаған, оның сарайында ол өзін зиялы және ойшыл санағанына қарамастан, әзілкеш пен клоун ретінде қарастырылды. Кориаттың қамқорлық пен сарайдың ықыласын алу үшін осындай қысымға ұшырауының дәрежесі белгісіз. Кориат саяхатын жасаған 1608 жыл Франциядағы діни соғыстардың (1562–1598) және солтүстік Франциядағы франко-испан соғысының (1595–1598) аяқталуынан кейінгі салыстырмалы бейбітшілік кезеңі болды. Кориаттың 1596 жылы испандықтардың Каледі, ал 1597 жылы Амиенді жаңғақ қаппен басып алғаны туралы әңгімелері 1608 жылы жақында болған оқиғалар еді. Басқа нәрселермен қатар, Кориаттың кітабы Англияға шанышқыны (вилканы) енгізді және континенттік саяхатты қолдап, ғасыр соңында танымал болған Ұлы саяхат (Grand Tour) идеясын танымал етуге көмектесті. Сондай-ақ, кітапта Вильгельм Телл туралы аңыздың ағылшын тіліндегі ең ерте нұсқасы бар. Бұл еңбек музыка тарихшылары үшін ерекше маңызды, өйткені ол Еуропадағы ең белгілі және прогрессивті музыкалық ағымдардың бірі – Венеция мектебінің қызметі туралы егжей-тегжейлі мәліметтер береді. Кітапта Джованни Габриели, Бартоломео Барбарино және басқалардың көп дауысты және аспаптық музыкасымен Венециядағы Сан-Рокко шіркеуіндегі мерекелердің жанды сипаттамасы бар. Кітап Уильям Хоулдың гравираларымен жарық көрді, ал автор зейнетақы алды. "Crudities" сол кезде тек екі рет қайта басылды, сондықтан бүгінде оның бірінші басылымы өте сирек. Кейінірек, 1776 және 1905 жылдары «заманауи» факсимилелер шығарылды, оларға Парсы және Үндістанға жасаған кешіккен сапар да кірді.

"Мақтаныш" өлеңдері

Қайта өрлеу дәуіріндегі гуманистердің әдеті – достарының еңбектеріне мадақтау өлеңдері жазу болатын. Осы кітапта бұл әдеттің керісінше қолданылуы поэзиялық жинақтың тууына әкелді, ол алдымен авторды жеңіл-жеңіл қабылдады, содан кейін өздігінен дамыды. Принц Генри Кориаттың меценаты ретінде жағдайды бақылады, сондықтан Кориат қаламаса да, қабылдауға мәжбүр болды: Джон Донн, Бен Джонсон, Иниго Джонс және Томас Роу сияқты 55 замандас зиялылары мен ақындарынан келген бірқатар әжуан немесе тапқыр жалған мадақтаулармен бірге кітабын жариялауға. Бұған қоса, кітап Генри Пичэмнің «Англияның көрікті жерлері мен көрмелері» атты тағы бір еңбегімен толықтырылды, онда Корнелис Дреббелдің мәңгілік қозғалыс машинасының сипаттамасы да бар еді. Жеті тілде өлеңдер жазылған. Донн ағылшын, француз, итальян, латын және испан тілдерінен құрылған макарондық тілде жазды. Пичэм «утопиялық» деп атаған тілдің бір бөлігі түсініксіз болды, ал Гларэан Вадиан (шамамен Джон Санфорд) псевдонимді автор әдеби мағынасы жоқ нәрсе жазды. Джон Хоскинстің еңбегін Ноэл Малколм «он жетінші ғасырдағы ағылшын әдеби ақымақтық поэзиясының алғашқы үлгісі» деп атады. Кітап жарық көрген жылдың өзінде Томас Торп «Одкомб банкеті» (1611) деген атпен өлеңдердің пираттық нұсқасын жариялады.

Қазіргі аналогтары

Британдық саяхат жазушысы және юморист Тим Мур Корьяттың Еуропа сапарының жолын, оның 2001 жылы жарық көрген "Континентальдық адас" кітабында айтылғандай, қайта басып өтті.