Иван Тургеневтің 1852 жылғы «Аңшының жазбалары» повесі. Орыс реализмінің шебері, шаруалардың қиын өмірі мен әділетсіздік туралы шығарма. Кірмеу үшін тегін алыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спортшының эскиздері (Записки охотника; сонымен қатар Спортшының күнделігі, Аң ауының эскиздері және Аңшы альбомынан эскиздер деп те белгілі) – Иван Тургеневтің 1852 жылғы қысқа әңгімелер циклі. Бұл оған үлкен танымалдық әкелген алғашқы маңызды туындысы болды. Бұл шығарма орыс реалистік дәстүріне жатады, себебі баяндаушы көбінесе кездесетін адамдарды жақтырмай, бейтарап түрде бақылайды.
A Sportsman's Sketches (Записки охотника; also known as A Sportman's Notebook, The Hunting Sketches and Sketches from a Hunter's Album) is an 1852 cycle of short stories by Ivan Turgenev. It was the first major writing that gained him recognition. This work is part of the Russian realist tradition in that the narrator is usually an uncommitted observer of the people he meets.
Жазу және жариялау
Тургенев осы шағын әңгімелердің көптерін өзінің анасының Спасскоедегі имениесінде аң аулағандағы өз бақылауларына негіздеді, онда ол шаруаларды зорлық-зомбылыққа салу мен оларды шектеген орыс жүйесінің теңсіздіктерін білді. Анасының Тургеневті жиі қорлауы осы туындыға әсер еткені даусыз. Әңгімелер алғаш рет 1847 және 1851 жылдар аралығында «The Contemporary» журналында жеке-жеке жарияланды, ал 1852 жылы кітап түрінде жарық көрді. Тургенев жазуды доғаруға айналып келгенде, алғашқы әңгімесі «Хор мен Калинич» жақсы қабылданып, оған үміт сыйлады. Бірқатар себептердің (соның бірі Николай Гогольге арналған некрологы) нәтижесінде, бұл туынды Тургеневтің Спасскоеде үй қамауына алынуына себеп болды.
Turgenev based many of these short stories on his own observations while hunting at his mother's estate at Spasskoye, where he learned of the abuse of the peasants and the injustices of the Russian system that constrained them. The frequent abuse of Turgenev by his mother certainly had an effect on this work. The stories were first published singly in The Contemporary between 1847 and 1851 before appearing in 1852 in book form. Turgenev was about to give up writing when the first story, "Khor and Kalinich", was well received. The work as a whole actually led to Turgenev's house arrest (part of the reason, the other being his epitaph to Nikolai Gogol) at Spasskoye.
Хор және Калинич
Екі шаруаның әңгімесі. Бірі – еңбекқор, екіншісі – арманшыл, екеуі де Полютикин деген шағын жер иесіне жұмыс жасайды. Мұнда баяндаушы бейтарап бақылаушы ретінде таныстырылады. Тургенев бірден жазушы, суретші, сондай-ақ әлеуметтік реформатор және қоғам қайраткері ретінде көзге түседі. Екі шаруаның арадағы қарым-қатынастың айырмашылығы автордың кейінгі туындыларында маңызды орын алады, ол 1860 жылғы сөйлеген сөзінде «Гамлеттей» және «Дон Кихоттай» кейіпкерлерінің қарама-қайшылығы туралы айтқан. Алайда, мұндағы басты ой – шаруалардың зиялылығын және олардың қожайындарының басыбайлылығын көрсету. Бұл, сондай-ақ, Ресейде батыстық үлгіні қолдау бойынша оның ең маңызды аргументтерінің бірі болып табылады.
Story of two peasants one who is extremely thrifty, and the other an idealist, both of whom work for a petty landowner named Polutykin. This introduces the role of the narrator as the uncommitted observer. Turgenev at once appears as a writer and an artist but also a social reformer and activist. The separation of the two peasants plays a big role in later works by the author, as he explained in a speech given in 1860 where he talks about the dichotomy of his "Hamlet like" and "Quixotic" characters. The main idea here though is displaying the intelligence of the peasants and the idiocy of their master. It is also perhaps one of his strongest arguments in favor of Westernization in Russia.
Ермолай мен диірменнің әйелі
Аңшы дос туралы және олардың диірменшінің үйінде өткізген бір түнді қамтитын әңгіме. Ол алғаш рет осы эскизде пайда болады. Зверков деген кісі оқырманға жеке басты құлықтың (крепостнойлықтың) әділетсіздігін анық көрсетеді, осы әңгіменің негізгі ойы осы.
Story of the narrator's hunter friend and a night they spend at a miller's home. This is the first sketch he appears in. The man, Zverkov, gives the reader a clear idea of the injustices of serfdom, this being the main idea of this particular story.
Мамық суы
Аңызда баяндаушы Ресейде болған және әлі де бар "Рассветный су" деп аталатын шағын бұлақта екі шаруамен кездесіп, сөйлеседі. Мұнда баяндаушы өте байсалды, ерте реалист баяндаушыларға ұқсас, ал ескі шаруа Тұманның әңгімелері арқылы шаруалардың өздеріне қиындық тудыруын біледі.
Story of the narrator meeting and talking to two peasants at a little spring called Raspberry Water (which did exist and still exists in Russia). Here the narrator is very distant, akin to early Realist narrators, and learns of the self deprivation peasants take upon themselves through the recollections of the old peasant named Foggy.
Аудандық дәрігер
Кішкентай ауылда қызбаға шалдыққан баяндаушыға аудандық дәрігер келіп, өлім жақын қызға ғашық болған өзінің әңгімесін айтады. Оқиға баяндаушы емес, дәрігердің көзқарасынан баяндалады.
Struck with fever in a small village, the narrator is visited by a district doctor who tells him a story of how he fell in love with a dying girl. It is told from his perspective rather than the narrator's.
Менің көршім Радилов
Ермолай қайтадан баяндаушымен бірге. Олар Радилов есімді жер иесімен танысады. Олар оның үйінде кешкі ас ішіп, оның қалыпты жер иесі емес екенін және ізгі ниетті екенін біледі (оның тағдырына да ренжулі емес). Әйелі қайтыс болғанда, оның көзіне шыбық қонғанда ғана жылағанын айтады. Радилов соңында жоғалып кетеді, ал ол тұрған отбасы оның қайда кеткенін білмейді.
Yermolay is with the narrator again. The story consists of them meeting a landowner named Radilov. They have dinner at his house and learn he is not a typical landowner and shows goodwill (he's not gloomy about his fate either). He mentions when his wife died and how he didn't really shed a tear until he saw a fly crawl over her eye. Radilov disappears at the end and the family he lived with does not know where he went.
Шаруа Овсяников
Айтқыш кедей шаруамен сөйлеседі. Шаруа өзінің және айтушының арғы тегі, аймақтың басқа да беделді адамдары және дербес шаруалардың әлеуметтік кемшіліктері туралы әңгімелейді. Оқиғаның барлығы шаруаның үйінде болады.
The narrator talks with a poor landowner. The landowner tells stories about his and the narrator's ancestors, other nobles of the area, and the social ills of serfdom. The story takes place entirely within the freeholder's home.
Львов
Ермолай мен баяндаушы аң аулауға шығады және жергілікті балықшы, сонымен қатар осы өңірде бірнеше абсурдты лауазымдарды атқарған ескі шаруа Ескі Түйінмен кездеседі. Бұл әңгіме ерекше көзге түсетіні – кейіпкерлердің жарқын бейнеленгендігі. Топ Владимир есімді мақтаншақ аңшымен бірге көлге аң аулауға барады, қайықты батырып, көп қиындықтан кейін лайлы жағаға жетіп шығады.
Yermolay and the narrator go hunting and meet up with Old Knot, an old peasant who is the local fisherman and has held several ridiculous positions in the area. This story is particularly noteworthy for its vivid character descriptions. The group goes hunting in the lake with a pretentious hunter named Vladimir, sink the boat and then wade to shore filthy after great difficulty.
Бежин Леа
Аңызшы орманда жолдан адасып, кең далаға шығады, онда от жанында жылқыларын қарап отырған бес шаруа баласымен кездеседі. Аңызшы ұйықтап жатқандай болып, балалар оны ұмытып, перилер мен сөйлейтін жануарлар туралы, олардың шындыққа жатқан әңгімелерін айта бастайды. Осы әңгіменің сұлулығы көбінесе жас балалардың әдемілігінде жатыр. Мұндағы крепостнойлық (қанағатсыздық) жасырын күйде, ешқашан айтылмайды және басқа әңгімелердегідей пікір таласы тудырмайды.
The narrator gets lost in the woods and comes across a clearing, where he meets up with five peasant boys near a fire who are guarding the horses. The narrator pretends to be asleep and the boys forget he is there and start talking about fairies and talking animals, stories that they believe to be true. The beauty of the story is typically found in the innocence of the young boys. Serfdom here is hidden in the background, never truly mentioned or argued against as in the other stories.
Қасыян - әдемі жерлер
Көлікпен келе жатқанда баяндаушы қабірге қошу рәсіміне кездеседі және өздерінің осі бұзылғанда Юдин ауылына жаңа ось алуға барады. Сол жерде ол ауылда тұратын, елу жастағы Қасян деген аласа бойлы адамды кездестіреді, ол белгілі бір діни сектаға жатады. Ол оларды жаңа ось алуға апарады және баяндаушы оның айналағы ортамен үйлесімділігіне және жомарттығына назар аударады. Қасян халық ауыз әдебиетінің әлемін мақтау арқылы орнаған қоғамға деген өшпенділігін білдіреді.
While in a carriage the narrator comes across a funeral procession and goes to Yudin village to get a new axle when theirs breaks. There he meets Kasyan, a fifty year old dwarf who lives in the village and who belongs to some unnamed religious sect. He takes them to get a new axle and the narrator notices how at one he seems with his environment and incredibly generous. Kasyan establishes his hatred of established society through his glorification of the world of folklore.
Сот орындаушысы
Софрон деген шаруалардың жер иесінен (байдан) алым-салық жинаушы туралы әңгіме, ол әңгімешінің досы. Ол Аркадий Пеночкинге қарағанда жерді жақсырақ басқарады. Ол шаруаларды пайдаланып, олардан қарыз ақшасын жымқырады. Бұл оқиға шаруалардың қанауға ұшырауының ең айқын мысалының бірі.
Story about the bailiff (Sofron) of a landowner friend of the narrator who is more in control of the land than Arkady Penochkin. He uses the peasants and steals their money from loans. This story is one of the most vivid examples of the peasantry's exploitation.
Кеңсе
Аңыздың баяндаушысы кішкентай лашыққа келіп, сол жердегі қарт кісімен сөйлескеннен кейін ауылға сапар шегеді. Ол жергілікті жер иесінің бас кеңсесі болып табылатын, қираған шатырды көреді. Ол онда тұрақтап, бас кеңсе кызметкерінің өкіметін жеміссіз пайдалануын естиді және Лосьнякова арқылы шаруаларды қалай зорлыққа салуды біледі, мысалы, жас жігіттің жарына үйленбеуі үшін жол бермейді. Мұндағы негізгі ой – шаруаларды бақылау үшін жасалған абсурдты бюрократияны көрсету.
The narrator comes upon a small hut and travels to a village after speaking with an old man there. He comes across a run down shack that is the main office of the local landowner. He stays there and overhears the head clerk abusing his powers and learns how he uses Losnyakova to abuse the peasants, for example sending away the lover of a young man so they cannot get married. The main idea here is the presentation of the ridiculous bureaucracy created to control the peasants.
Жалғыздық
Түнде дрошкиде келе жатып, баяндаушы орман ішінде Фома деген адамға кездеседі. Ол жер иесінің мүлкін күзетіп, шаруалардың ағаш ұрламауына бақылайды. Ол Фоманың әйелі оны балаларымен жалғыз қалдырып кеткенін біліп, оның үйінің қатты күйрегендігіне көз жеткізеді. Соңында Фома бір шаруаның ағаш кесіп жатқанын естіп, оны тоқтатуға шығады. Орманшы оны үйіне алып келіп, жер иесіне шағымданумен қорқытады. Баяндаушы шаруаның ағашын сатып алып, оны босатуға тырысады. Бастапқыда олар келіспесе де, Фома ақырында келісіп, сол адамды есіктен сығарып жібереді. Бұл туынды бұрынғы әңгімелерден өзгеше, "Замандас" журналында жарияланбаған, ал 1852 жылы ғана эскиздер жинағына қосылған.
At night in a droshky, the narrator comes across a man, Foma, in the forest who watches over his landowner's property so peasants don't steal wood. He learns the man's wife left him and their children alone and finds his home incredibly depressing. Foma eventually hears a peasant chopping down a tree and they go out to confront him. The forester takes him to his home and threatens to turn him into the landowner. The narrator tries to buy the peasant's wood so he can be set free, and though they fight at first, Foma eventually agrees and pushes the man out the door. Unlike the previous stories, this work was not featured in “The Contemporary” and was only later added to the sketches in 1852.
Екі жер иесі
Баяндаушы білетін екі түрлі шаруашылық иесінің оқиғасы, шаруаларды ұрып-сапалау және олардың өте жағдайсыз баспаналарын сипаттағанда, оларға жасалған зұлымдықтардың мысалдары келтіріледі. Бұл оқырманға шаруаларға қатысты қатыгездіктің тағы бір мысалын көрсетеді.
Story of two different landowners the narrator knows, with descriptions of mistreatment of the peasants including beatings and descriptions of their miserable huts. This again, gives the reader more callous examples of the treatment of the peasantry.
Лебедян
Ауылдағы шаруалар жәрмеңкесіне кездейсоқ соғып қалған бір шаруаның әңгімесі. Көңілді қылып, лейтенант Хлопаков ерекше көзге түседі, ол қандай да бір жағдайға қарамастан, сөздерді дұрыс емес қолданып, достары Жуковты күлдіреді. Шаруа аттарға қарап, біреуін сатып алмақшы болады, бірақ аттың жалаң екенін байқайды. Сатушының алдап-арбап сату әдісін түсінген соң, ақшасын қайтаруға тырыспайды. Тұргеневтің мақсаты – осы ауылдық жәрмеңкедегі әдеттегі оқиғаларды көрсету болған.
Story about a village where the narrator comes across the horse fair. Of particular interest is the lieutenant Khlopakov, who uses catch phrases out of context regardless if they sound strange, which amuses his friend Zhukov. The narrator looks at horses and decides to purchase one, which ends up being lame but he gives up trying to get his money back for it when he realizes the seller's scheme. Turgenev's intentions here were to display the typical events at a local fair.
Татьяна Борисовна мен оның немере інісі
Татьяна деген қарапайым жер иесі туралы әңгіме, оны барлығы жақсы көреді, себебі ол өте жомарт. Ол сауатсыз болғанымен, бәріне жомарт, жер иелерінің уақытын алатын әдеттегі істерге қызығушылық танытпайды және өңіріндегі басқа әйелдермен араласпайды. Оқиғада оның сіңілі баласы Андрюша (жетім) онымен бірге тұра бастайды және сурет салуды ұнатады. Біраз уақыттан соң, Татьянаның танысы, жергілікті коллеж кеңесшісі Петр Беневоленский оған қызығушылық танытып, оны Санкт-Петербургке өнер үйренуге алып кетеді. Ол бірнеше рет пошта арқылы әйесінен ақша сұрап, қайтып келгенде, Беневоленский болып, бұзылып қалғанын көреді. Ол семіз, жағымсыз, уақытын Глинканың әндеріне дұрыс келмейтін сөздерді ән айтумен өткізеді. Оның достары оның жағымсыз мінезіне байланысты оны аралауды тоқтатады.
Story about the modest landowner Tatyana whom everyone loves because she is so generous. In spite of being illiterate she is generous to everyone and does not care for typical dealings that landowners spend their time on and does not care for other women landowners in her area. In the story her nephew Andryusha (an orphan) comes to live with her and loves to draw. He eventually gains the interest of Pyotr Benevolensky, a local collegiate counsellor who is a minor acquaintance of Tatyana, who then takes him to St. Petersburg to be trained in art. When he returns, after asking his aunt for money through the mail several times, she finds he has become Benevolensky and is corrupted. He is fat and annoying and spends his time poorly singing words to songs written by Glinka. Her friends stop visiting her because he is so annoying.
Өлім
Бұл әңгімеде баяндаушы көршісі туралы аңшылық оқиғасымен бастайды. Олар аймақтағы ағаштардың қатты аяздың салдарынан (бұл 1840 жылғы Ресейде болған нақты оқиға) өліп, көптегені жерге құлағанын көреді. Содан кейін ол және досы ағаш құлап өлген шаруаға кездеседі және оның өлімін көрседі. Бұл баяндаушыға өлім туралы есіне түскен бірнеше оқиғаны еске түсіреді, ол оларды орыс мінезінің өлім алдында қалай көрінетінін түсіндіру үшін пайдаланады. Әрбір тұлға қайғы-қасірет көрмей, тіпті алаңдамай, дәстүрлі ритуалды орындағандай әрекет етеді. Бір қарт әйел соңғы демімен жастығының астындағы рубльді алып, соңғы қасиетті дұғасын оқитын дін қызметкеріне төлеуге тырысады. Мұнда Тургенев табиғат күші алдындағы адамның жекелігінің оқшаулануын көрсетуге тырысқан сияқты.
In this story the narrator opens with a hunting story concerning his neighbor. They find the trees in the area dying with many fallen onto the ground because of a terrible frost (this is an actual event from Russia in 1840). After this he and his friend come upon a peasant who they are told has been smashed by a tree and they watch him die. This reminds the narrator of several stories he remembers about dying and he uses them to explain how the Russian character presents itself when dying. Each character continues as if performing a ritual, not lamenting or even caring. One old woman, with her final breath, reaches for a ruble under her pillow to pay the priest who says her last rites. Here Turgenev appears to be commenting on the isolation of human personality in the face of nature.
Әншілер
Айтқыш "қайғылы ауылға" соқтығысады және шатқалдың түбіндегі мейрамханаға барады. Мейрамханада жергілікті тұрғындар ән сайысы өткізіп жатыр екенін көреді. Бірі – Яков, ол техникалық шеберлікке ие. Екіншісі – Яша, ол туа біткен талант иесі. Яков бірінші болып ән салады, топ оның өнерімен жеңіске жеткеніне сенімді, бірақ Яша ән салғанда, ол "орыс халқының бірлескен дауысымен" әдемі ән айтады, бұл баршаны көз жасына бұрып, одан кейін оның шеберлігі туралы ешкім сөз қозғамайды. Яков жеңгенін айтады, олар ішуге дайын тұрады, бірақ баяндаушы бұл жағдайға қынжылады, себебі ол бұл көріністі қорқынышты ортада өте әдемі деп тапты, сондықтан олар ішіп жатқанда сыртқа шығып, ұйықтап қалады. Ол түнде шаруа балаларының бір-біріне шақырып жатқан дауысын естіп, кетеді.
The narrator comes across a “terrible village” and goes to a tavern set at the end of a ravine. In the tavern he finds that some locals are having a singing contest. The one, Yakov, has the gift of technical prowess. The other, Yasha, has natural talent. Yakov goes first and the group believes he's won due to the skill he displays but when Yasha sings, he sings beautifully with the “collective voice of the Russian identity,” leading everyone to cry with no discussion of his skill afterward. Yakov stammers that he won and they are about to drink, but the narrator is disturbed by this since he found the scene so beautiful amongst the horrible surroundings, and he goes outside to sleep while they drink. He leaves while hearing peasant boys calling to each other in the night.
Петр Петрович Каратаев
Бір бекетте әңгімеші қаратай есімді, білімі аз жер иесімен кездеседі. Ол одан бұрын басқа жер иесінің Матрона есімді шаруа қызына ғашық болғанын естіп біледі. Ол оны әйелден сатып алуға тырысады, бірақ ол оған рұқсат бермейді, себебі ол қаламайды және оны басқа ауылға жіберіп қояды. Қаратай оны іздеп тауып, үйіне алып келіп, біраз уақыт жасырып, биліктен жасыру үшін үйінен алыс жасайды. Соңында Матрона өзі табылып, ал Қаратай Мәскеуге кетеді, онда әңгімеші оны кейін достарының арасында қуанышты, бірақ мүлдем қаражаты қалмаған күйде табады.
While at a post, the narrator meets a lower, uneducated landowner named Karataev who has lost his land because of an IOU. He learns from him that he once fell in love with a peasant girl named Matroyna, owned by another landowner. He attempts to buy her from the woman, but she forbids it because she simply does not want to and sends her away to another village. Karataev, in desperation, finds her and brings her home where he hides her for a time, eluding authorities by placing her away from his home. In the end she gives herself up and Karataev goes off to Moscow, where the narrator finds him later happy amongst friends but completely broke.
Жиналыс
Аң аулау кезінде баяндаушы қыздың бір еркекпен ғашық болған көрші қызмен кездесуіне куә болады. Ол келгенде, оған қарапайым қарайды және оған үйленбейтынын хабарлағаннан кейін, кетіп бара жатқанын айтады. Қыз жылап, баяулаушы оған құлап қалуға жақындап келеді, бірақ ол оны байқағанда қашады.
While out hunting, the narrator happens to witness the meeting of a peasant girl who is in love with a pampered, pompous valet. When he comes he treats her disdainfully and leaves her to say he is going away after announcing he cannot marry her. The girl sheds tears and the narrator goes to her when she almost collapses, but she runs away when she notices him.
Шығыров ауданындағы кенті
Бұл әңгімеде баяндаушы кешті Александр Г. атты жер иесінің кешінде өткізеді. Мұнда Тургенев ақсүйектердің керемет сипаттамаларын және пародияларын ұсынады. Ұйықтауға тырысқанда, баяндаушы бөлмедесінің де ұйықтай алмайтынын және жоғарғы топ арасында өзінің ерекше екенін түсінгенін біледі, тіпті оны зиялы деп есептесе де. Ол мәңгілікке терең ойға дамып, өзінде нағыз өмір жоқ, тек қалыптасқан нәрседен басқа ештеңе таба алмайды. Ол таңертең еш қоштаспай кетеді, ал баяндаушы оның есімін білмейді.
In this story the narrator spends the evening at a party of a landowner named Alexander G. Here Turgenev gives excellent descriptions and parodies of the nobility. While attempting to go to sleep, the narrator finds his roommate unable to sleep as well and finds out that he is a man who has realized his uniqueness amongst the upper class, even though he is considered a wit. He is forever cursed to deep introspection and finds in himself nothing save a molded being with no true life. He leaves early in the morning without saying goodbye and the narrator never learns his name.
Чертопханов пен Недопускин
Ермолаймен бірге аң аулап жүргенде, баяндаушы Чертопханов жер иесімен кездеседі. Ол атымен кете бара жатқанда, оның досы Недопускин жақындап келеді. Чертопханов – "Ұйқысыз аңғар" деп аталатын кепілге берілген шағын ауылдың мұрагері. Недопускин оның досы болып, бұрынғысы оны мұрагер болғаны үшін ақсүйектердің масқаралауынан құтқарғанда жақын болды, өйткені ол ешқандай атаққа ие емес еді. Осы екі жалғызбасты достың арасы тығыз болды және олар аймақтың тозығына қарамастан, "Ұйқысыз аңғарда" бейбіт өмір сүреді. Олар Түргеневтің қызығушылығын тудырған, жүйеде тәуелсіз өмір сүре алатын "жеке адам" бейнесін көрсетеді.
While hunting with Yermolay, the narrator comes across the landowner Chertopkhanov. He goes away on his horse and another man comes up, his friend Nedopyuskin. Chertopkhanov is the inheritor of a mortgaged little village called Unsleepy Hollow. His friend, Nedopyuskin, became close to him when the former saved him from a crowd of nobles who were tormenting him for being the inheritor of an estate despite the fact that he was so completely devoid of any bit of notoriety for anything. The two bachelors became the best of friends and live together at Unsleepy Hollow in peaceful tranquility in spite of the disrepair of the area. They embody the “loner” figure Turgenev was so interested in, able to live independently in the system.
Чертопхановтың ақыры
Алдыңғы әңгіменің жалғасы, бірақ 1872 жылы көп уақыт өткен соң жарық көрді. Бұл бастапқыда суреттердің құрамына кірмеген еді. Бұл оқиға бұрынғысына қарағанда тізбектелген, жер иесінің өліміне дейінгі соңғы күндерін баяндайды. Ол үш қайғыға ұшырайды. Біріншісі – оның сүйіктісі Машаның нағыз "цыган" рухымен оны тастап кетуі. Екіншісі – Недопускиннің инсульттан қаза болуы. Үшінші және соңғысы – оның аты Мәлік Адельдің жоғалуы, ол Чертопхановты білетін жергілікті жер иелерінің қызғанышын тудыратын еді. Бір түні оны ұрлап кетеді, ол оны табу үшін бар күшін салады, соңында жәрмеңкеде атын табады. Ол оны қайта сатып алып үйге әкеледі, бірақ оған бір нәрсе түсініксіз болады. Ол аттың шын Мәлік Адель емес, оған ұқсайтын жануар екенін сезіне бастайды, көңілі құлап, ақырында жануардың басын атып, содан кейін төсегіне жатады. Ол енді өзіне ұқсамайды, бірақ оның қызметшісі келгенде, оның соңғы күші оянады және ол абыройлы Чертопхановтың өліп бара жатқанын, ешкімнің оның жолына тосқауыл қоя алмайтынын жариялайды.
Sequel to the previous story, though published much later in 1872. It was originally not part of the sketches. This story is more sequential than the previous, detailing the end of the landowner up to his death. He faces three misfortunes. The first is his love Masha leaving him in true “gypsy” spirit. The second is Nedopyuskin dying of a stroke. The third and final is the loss of his horse Malek Adel, the envy of local landowners who know of Chertopkhanov. One night it is stolen and he does everything in his power to find it, eventually coming across the horse at a fair. He buys it back and brings it home, but something bothers him about it. He begins to realize that the horse is not truly Malek Adel but one that looks like it and in despair he eventually shoots the animal in the head and stays in his bed afterwards. He no longer looks like himself, but when his servant comes up to him the last bit of his being comes forth and he declares that the nobleman Chertopkhanov is dying and no one can stand in his way.
Тірі реликвия
Бұл әңгіме бастапқыда эскиздердің бір бөлігі емес еді және алғаш рет 1874 жылы басқа әңгімелер жинағында жарияланды. Мұнда баяндаушы өз үйіне оралып, Лукерия есімді әдемі қызметшіні қорқынышты жағдайда көреді. Ол тербеден құлағаннан кейін, белгісіз асқазан-ішек бұзылысына шалдығады (нақты айтылмаған, бірақ сезіледі), ол оны қозғалмайтын, сүйектей кейіпке дейін әлсіретеді. Ол жаз айларында сарайда, ал қыс айларында үйдің жанында уақытын өткізеді, үй қызметшілері оны жылжытады. Баяндаушы оның тағдырына, қаншалықты ауыр болса да, мойынсыну қабілетіне қатты қайран қалады. Ол мүлдем қозғала алмайды және күндерін сарайдағы жаңа құстардың дауысымен, иістермен немесе кейде оны аралап өтетін қоянмен өткізеді. Ол соңында тыныштықта қайтыс болады, бұл күн жақындап келе жатқанын сезінеді, себебі ол оны арманда көреді. Бұл әңгіме Лукерияның арман күйіндегі «шындыққа жатпайтын» элементтерінің болуымен басқаларынан сәл ерекшеленеді. Баяндаушы оның жағдайына өте қайғырады, бірақ оның жағдайына қарамастан өмірге қуанышты екенін көріп таңғалады. Оның қозғала алмауы себепті, күнә жасауға да мүмкіндігі болмайды деп есептеледі, сондықтан ол осылай бақытты.
This story was originally not part of the sketches either and appeared in another collection of stories first in 1874. Here, the narrator comes back to his home estate to find a beautiful servant named Lukeria in a horrible state. After falling from a porch she succumbs to an unknown digestive disorder (not explicitly stated, but implied) that reduces her to an unmoving, skeletal figure. She spends her time in the shed in the summer and near the house in the winter, moved about by the house servants who remain. The narrator is shaken by her disturbing ability to accept her fate, regardless of how terrible it may be. She is completely unable to move and finds her days accented only by the occasional sounds of new birds in the shed, smells, or a rabbit that may occasionally come in to visit her. She eventually dies in peace, completely aware that the day was coming because she saw it in her dreams. This story is slightly different from the others because of the inclusion of the “unreal” found in Lukeria's dream states. The narrator is heartbroken by her condition, but is surprised to find her happy with life in spite of her state. Suggestions have been made that she is so happy because in her inability to move she is also unable to sin.
Доңғалақтың шуы
Кейінірек эскиздерге қосылды, бірақ бастапқы топтан кейін 1874 жылы жарияланды. Осы әңгімеде Ермолай мен баяндаушы өздерінің суретке түсірілімінің таусылып бара жатқанын байқайды, сондықтан олар Тулаға барып, көбірек нұсқа алу үшін және Филофей есімді шаруаны әкелуге шешім қабылдайды. Ол баяндаушыны сол жаққа жеткізеді, Ермолай артта қалады, бірақ жолда алыстан арбаның дүркірегенін естиді, ол бұл қарақшылар тобының арбасы деп сенімді, олар оларды жетіп алғанда өлтіретін болады. Олар не істесе де, арба баяу-баяу оларды қуып жетеді және ақырында олардың алдынан шығады. Арбада бірнеше адам отыр, ән шырқап, күліп, толық мас күйде. Филофей оны айналып өтуге тырысады, бірақ әр ретте арба олардың жолына келеді. Олар көпірге келгенде арба тоқтап, ең ірісі жақындап келеді. Баяндаушы олардың өлтірілетініне көз жеткізеді, бірақ мас адамның тек ішімдікке аздап ақша сұрағанын көріп таңғалады, олар жаңа ғана тойдан келгенін және одан әрі тойлауға ақша керек екенін айтады. Баяндаушы мен Филофей жеңілдеп, осы оқиғаға күліседі, бірақ кейін сол түні бір саудагердің жолда өлтірілгенін және оның арбасы ұрланғанын біледі. Олар күмәнмен, әзілдеп, олардан өткен арба шынымен де тойдан болмаған болуы мүмкін-ді деп ойлайды.
Also added later to the sketches, but published after the original group in 1874. In this story Yermolay and the narrator find they are almost out of shot, so they decide to go to Tula to get more and fetch a peasant named Filofey. He takes the narrator there, Yermolay stays behind, but on the way hears a carriage clattering far in the distance that he is sure is a group of bandits who will surely murder them when they catch up. The carriage slowly overcomes them in spite of what they try and eventually comes in front of them. Several men are on it singing and laughing, completely drunk. Filofey tries to steer around but every time he does the head carriage moves into their way. When they come to a bridge the carriage stops and the largest of the men approaches. The narrator is sure they are to be killed but is surprised when he finds the drunk man only asking for a bit of money for drinks, stating they have just come from a wedding and want a bit more to celebrate. The narrator and Filofey are relieved and joke with each other about the event, but learn later on that on that very night a merchant was killed on the road and had his carriage stolen. Though uncertain and still joking, they wonder if the carriage that passed them was not in fact from a wedding at all.
Орман және дала
Скетчтердің дәстүрлі соңы, әр басылымда кездеседі. Мұнда Тургенев оқырмандарға аңшының өмірін толық және көркем суреттеп, жинақты тәмамдайды.
The traditional ending to the sketches, found in every edition. Here, Turgenev gives the readers detailed and beautiful descriptions of the hunter's life, ending the collection.
Ресейлік неміс
1964 жылы алғаш рет жарияланған, түпнұсқа эскиздерге енбеген, аяқталмаған, қысқаша үзінді. Мұнда баяндаушы Ресейдегі неміс помещик кездеседі. Бұл эскизді автор аяқтамаған болуы мүмкін, себебі ол қалыпты "орыс" помещик бейнесін көрсетпеген. Алайда, мұнда автор эскиздердің мақсаты – крепостнойлықтың зұлымдығы мен помещиктердің кемшіліктерін көрсету екенін меңзеп тұрған сияқты.
An incomplete, short fragment first published in 1964 and never part of the original sketches. Here, the narrator comes across a German landowner in Russia. It is likely he kept this sketch out and never finished it because it did not present a picture of the typical, “Russian” landowner. Here though, he seems to be hinting that the “game” of the sketches is in fact the evils of serfdom and the failures of landowners.
Реформатор мен орыс немісі
Тағы бір толық емес, бірақ сәл ұзақ фрагмент. Бұл бұрынғы фрагменттің кейінірек жазылған нұсқасы немесе өзге бір фрагмент болуы мүмкін. Ол мүлдем бөлек, басқа кейіпкерлермен, және оқырмандарға дербес шаруаның (крепостнойдың) қиындықтары мен зұлматының мысалдарын көрсетеді.
Another incomplete, though slightly longer, fragment. This may have been a later version of the previous fragment or another fragment itself. It's completely different, with different characters, and again provides the readers with examples of the failures and cruelties of serfdom.
Мұра
Бұл әңгімелер жинағы Тургеневтің қысқа әңгіме жазудағы ерекше дарынын ашты. Ол, XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Антон Чехов, Иван Бунин, Александр Куприн сияқты көптеген орыс жазушыларына зор ықпал еткені анық. Түргеневтің стиліне әлемдік басқа да жазушылар да жоғары баға берді. Шервуд Андерсонға Түргеневтің әдебиеті ерекше әсер еткен. Ол "Аңшының очерктері" кітабын өзінің әңгімелері үшін үлгі деп санады. Соңғы уақыттарда Түргенев мужиктерді шамадан тыс идеализациялағандығы үшін сынға ілікті. Түргеневтің мужиктері XIX ғасыр әдебиетіндегі басқа да "асыл жабайылармен" (мысалы, Дж. Ф. Купердің туындыларындағы американдық үндістер) салыстырылды.
This series of short stories revealed Turgenev's unique talent as a short story writer. Evidently it greatly influenced all Russian short story writers of the late 19th and early 20th centuries, such as Anton Chekhov, Ivan Bunin, Alexander Kuprin and many others. Other world writers also admired Turgenev's style. Sherwood Anderson was particularly influenced by Turgenev's literature. He considered A Sportsman's Sketches to be a paradigm for his own short stories. More recently, Turgenev has been criticized for his somewhat idealized characterization of muzhiks. Turgenev's muzhiks have been compared to other noble savages in 19th century fiction (such as American Indians in works by J. F. Cooper).