Румыния ас тағамдарының дәстүрлері

Кіріспе

Румынияның аспаздық дәстүрлері

Румыния асханасы (Bucătăria românească) – бірнеше дәстүрлермен байланысқа түскен әртүрлі тағамдардың алуан құрамы, бірақ ол өзінің ерекше сипатын сақтайды. Оған негізінен түрік асханасы әсер еткен, сондай-ақ Еуропаның, әсіресе Балқан түбегі мен Венгрияның, және Орталық Еуропа асханаларынан алынған аспаздық элементтер де ықпал еткен. Румыния тағамдарына көптеген мерекелік тағамдар кіреді, олар айтылған маусым мен мерекеге сәйкес дайындалады, себебі елдің тамыры Шығыс Православ шіркеуіне тіреледі. Румын тағамдары көкөністерден, дәнді дақылдардан, жемістерден, балдан, сүттен, сүт өнімдерінен, еттен және жабайы аңдардан тұрады. Сондай-ақ, Негруцци "Александру Лăпушнеану" кітабында былай деп жазады: "Молдавияда сол кезде дәмді тағамдар жасалмайтын. Ең үлкен тойда да бірнеше тағам ғана ұсынылатын. Борштан кейін грек тағамдары берілетін, майға салынған шөптермен қайнатылған, соңында әлемдік стейктер". Ірімшік ежелгі заманнан бері румын асханасының бөлігі болып келген. Brânză – румын тіліндегі ірімшіктің жалпы атауы; бұл сөз бастапқыда дак сөзі. Дәстүрлі дак асханасына жоғары тағамдық құндылығы бар көкөністер (бұршақ, безгек, шпинат, сарымсақ) және жемістер (жүзім, алма, бүлдірген) кіретін. Дактар көп мөлшерде шарап өндірген. Дак патшасы Буребиста, өзінің әскерлерінің шарапты көп ішуіне ашуланып, жүзімдіктерді кесіп тастаған. Осылайша, олар шарап ішуден бас тарған. Римдіктер ірімшік қосылған түрлі нан пісіру өнімдерін, соның ішінде аливенци, паска немесе бранзоайс тағамдарын енгізген. Олар сонымен қатар арпа жармасының әртүрлі түрлерін де таныстырған. Еуропаға әкелінгеннен кейін жүгері мен картоп румын асханасының негізгі тағамдарына айналды. Жүгері, әсіресе, 16-17 ғасырларда румындардың денсаулығы мен тамақтануын жақсартты, нәтижесінде халық саны өсті. Шамамен үш ғасыр бойы Валахия мен Молдавия, ортағасырлық Румынияның үш княздығының екеуі, Осман империясы сияқты көрші елдердің ықпалында болды. Осман асханасы румын дастарқанына баклажан мен бұрыш сияқты түрлі көкөністерден жасалған алдын ала дайындалған тағамдарды, сондай-ақ шифтеле (құйма ет бұршақтары, кофтаның бір түрі) сияқты ет тағамдарын әкелді. Әртүрлі түрлері бар чорба және ет пен көкөніс қайнатпалары, мысалы, фасоль қайнатпасы (іахние де фасоле), бұрышпен толтырылған бұрыштар (ардей умплуци) және капустаға оралған тағам (сармале) түрік асханасының ықпалында дамыған.

Romanian cuisine (Bucătăria românească) is a diverse blend of different dishes from several traditions with which it has come into contact, but it also maintains its own character. It has been mainly influenced by Turkish but also a series of European cuisines in particular from the Balkan Peninsula and Hungarian cuisine as well as culinary elements stemming from the cuisines of Central Europe. Romanian cuisine includes numerous holiday dishes arranged according to the mentioned season and holiday since the country has its roots in the Eastern Orthodox Church. Romanian dishes consist of vegetables, cereals, fruits, honey, milk, dairy products, meat and game. Also, Negruzzi writes in "Alexandru Lăpușneanu", "In Moldavia, at this time, fine food wasn't fashioned. The greatest feast only offered a few types of dishes. After the borș, Greek dishes would follow, boiled with herbs floating in butter, and finally cosmopolitan steaks". Cheese has been a part of Romanian cuisine since ancient history. Brânză is the generic term for cheese in Romanian; it is originally a Dacian word. Traditional Dacian cuisine included vegetables (lentils, peas, spinach, garlic) and fruits (grapes, apples, raspberries) with high nutritional values. The Dacians produced wine in massive quantities. Burebista, a Dacian king, angered by the wine abuse of his warriors, cut down the vines. As such, his people gave up drinking wine. Romans helped introduce different pastries made with cheese, including alivenci, pască, or brânzoaice. They also introduced different variations of millet porridge. Maize and potatoes became staples of Romanian cuisine after their introduction to Europe. Maize, in particular, contributed to health and nutrition improvements of Romanians in the 16th and 17th centuries, resulting in a population boom. For about three centuries, Wallachia and Moldavia, two of the three medieval Romanian principalities, were mildly influenced by their various neighbors, like the Ottoman Empire. Ottoman cuisine changed the Romanian table with appetizers made from various vegetables, such as eggplant and bell peppers, as well as various meat preparations, such as chiftele (deep fried meatballs, a variation of kofta). The various kinds of ciorbă and meat and vegetable stews, such as iahnie de fasole (beans), ardei umpluți (stuffed peppers), and sarmale (stuffed cabbage) are influenced by Turkish cuisine.

Вегетариандық және вегандық

Румын православие шіркеуінің жақтастары жылдың көп бөлігін қамтитын діни күнтізбедегі бірнеше кезеңдерде ораза ұстайды. Румын православие дәстүрінде, осы уақытта адалдар жануар тегіндегі өнімдерді мүлдем жемейді. Осының салдарынан дүкендер мен мейрамханаларда веган тағамдары көптеп кездеседі, бірақ румындар вегандық немесе вегетариандық диетаны тұрақты өмір салты ретінде білмейді. Төмендегі көптеген рецепттердің вегандық нұсқалары бар, ал төмендегі көкөніс бөлімінде көптеген оразада жейтін тағамдар бар.