Кіріспе

Порткурно ( , «түбегейлі шығанақ» деген мағынаны білдіреді, төменде қараңыз) – Ұлыбританиядағы Англияның Корнуолл графтығының оңтүстік жағалауындағы шағын аңғар мен жағажайды қамтитын кішкентай ауыл. Бұл – азаматтық және діни приходтың басқа жері, екеуі де Сент-Леван деп аталады және Порткурно, кішкентай Сент-Леван, Третеви және Треенді қамтиды. Ол теміржол, базар және курортты қала Пензанстан батысқа қарай 11 шақырым, ал Англияның ең батыс нүктесі Лэндс-Эндтен 4 шақырым қашықтықта орналасқан. Жолға кіру аңғардың солтүстік жағынан B3283 тас жолынан тар мағыналы тармақтары бар ұзын тупик арқылы жүзеге асырылады, ал ауылмен дәстүрлі түрде байланысты жерлер, оның ішінде жағажайы Оңтүстік-Батыс жағалау жолында орналасқан. Бұл маршрут Лэндс-Эндтен екі сағаттық, ал Пензанстан шамамен төрт сағаттық жаяу жолмен жүруге арналған. Аз жиіліктегі автобус қызметі Пензанс, Лэндс-Энд және жақын маңдағы ауылдар мен шағын елді мекендерді – Ньюлин, Пол, Шеффилд, Ламорна, Сент-Бурян, Треен, Третеви, Полгигга және Сенненді байланыстырады. Порткурно қазіргі кезде көбінесе фермалар немесе балықшылар үйлері емес, оның сызықтық орталығы ішкі аймақта, теміржолдан батысқа қарай 11 шақырым және Лэндс-Эндтен 4 шақырым қашықтықта орналасқан. Көптеген жергілікті ұйымдық және қоғамдық органдарда ол азаматтық және діни приходтарда Сент-Леван деп аталады және әдетте 18-ші ғасырдан бері Сент-Левен деп жазылады.

Кабель станциясы мен инженерлік колледж

Порткурно өзінің тарихи маңызды халықаралық су асты байланыс кабель станциясы ретінде ерекше үлкендігімен танымал. XIX ғасырдың соңында Порткурнодағы шалғайдағы жағажай халықаралық деңгейде танымал болды, өйткені алғашқы су асты телеграф кабельдерінің британдық аяқталуы болды, олардың біріншісі 1870 жылы Ұлыбританиядан Үндістанға созылатын алғашқы халықаралық байланыстың бөлігі болды, ол кезде ол британдық колония болды. Порткурно Фалмут портына қарағанда кемелердің зәкірінен кабельдерге зақым келтіру қаупі азаюы үшін таңдалды. 1872 жылы Шығыс телеграф компаниясы (ETC) Limited құрылды, ол кабельдерді басқаруды өз мойнына алды және Порткурно аңғарында кабель кеңсесін салды. Кабельдің жағалаудағы ұштары тиісті құрлық желілеріне қосылатын бетон кабельдік үйі, мұражайға енгізілген ғимарат болып табылады және әлі күнге дейін жағалаудың жоғарғы жағында тұр. ETC және оның кабельдік операциялары он тоғызыншы ғасырдың соңы мен жиырмасыншы ғасырдың басында кеңейтілді, 1928 жылы Марконидің Wireless Telegraph Company Limited компаниясымен бірігіп, 1934 жылы Cable and Wireless Limited деп аталатын Imperial and International Communications Limited компаниясын құрды. Cable and Wireless Limited компаниясы Cable & Wireless Worldwide және Cable & Wireless Communications компаниясының алдыңғы компаниясы болды. Соғыс аралығы жылдары Порткурно кабельдік кеңсесі 14 кабельді басқарып, бір уақыт үшін әлемдегі ең үлкен су асты кабель станциясы болды, күніне екі миллионға дейін сөзді қабылдап, жібере алады. Порткурно әлі күнге дейін "PK" деген аббревиатурамен танымал, ол Морзе кодында "di dah dah dit" деп, содан кейін "dah di dah" деп, желі операторымен байланыс орнатып, қосылыстарды сынап көреді. Жылдар бойы көптеген шәкірттер Порткурно кабельдік кеңсесінде телеграф және қосымша дағдыларды, алдымен ETC, содан кейін Cable and Wireless арқылы оқытылды. Қауіпсіздікті жақсарту үшін, екі параллель туннель желісі, екі кішірек қиылысқан туннель арқылы байланыстырылған, гранит аңғарының шығыс жағында жергілікті қалайы кеншілері 1940 жылдың маусымынан бастап, қажетті телеграф жабдықтарын орналастыру үшін бұрғылады. Екі негізгі кіреберіс екі қос бомбаға қарсы және газға қарсы есіктермен қорғалған. Қорғаныс жүйесі бұзылған жағдайда, қызметкерлерді эвакуациялау үшін, артқы қиылыстағы туннельден жоғарыдағы далаларға жасырын шығу жолына дейін баратын биік бестенші туннельге кесілген гранит сатылар арқылы жасырын апаттық құтылу жолы қарастырылған. Туннель кіреберістерінің және жақын маңдағы ғимараттардың айналасындағы бетон қорғанулар жергілікті суретшінің көмегімен маскировкаланды: дизайн, әуеден қаралғанда, кейбір қиялымен, қоян мен құстармен толыққанды ағаш белдеуіне ұқсайды. Қауіпсіз, құрғақ және тұрақты температурадағы туннель ортасы сезімтал телеграф жабдықтарына өте қолайлы болып шықты және ол соғыстан кейін 1970 жылы кабельдік кеңсе жабылғанға дейін жаңартылған жабдықтарды жалғастырды. Кейін ол 1993 жылы колледждің өзі жабылғанға дейін Инженерлік колледждің оқу орындары үшін пайдаланылды. Бүгінде туннельде PK Porthcurno компаниясы басқаратын Global Communications мұражайының экспонаттары бар.

Ақ пирамида

Порткурнодан Логан-Рокке дейінгі негізгі жағалау жолының шамамен ортасында Педн-Вундер жағалауының үстіндегі жартастарға бұрылатын тағы бір жол бар. Оның қасында гранит блоктардан салынған және ақ түспен боялған, шамамен бірдей биіктіктегі пирамида тұр. Бұл пирамида 1880 жылы төселген, Париж мен Нью-Йорк арасындағы француз телеграф компаниясына тиесілі Брест портына қосылған тағы бір су асты телеграф кабелінің соңғы нүктесі болған ашық түсті қаптаманы алмастырды. Сигналдар әуе желілері арқылы кабель кеңсесі орналасқан Пензанс қаласына жеткізілді. Жаяу жолдың жанынан кабельді қорғау үшін жартасқа орнатылған тас каналдардың бір бөлігін әлі де көруге болады. Бұл Ұлыбританиядан Америка құрлығына Порткурнодан Брестке, содан кейін Атлантика арқылы Канада жағалауындағы Сент-Пьер және Микелонға, ал одан әрі Массачусетс штатындағы Кейп-Кодқа дейін жалғасқан алғашқы кабельдік байланыстың бір бөлігі еді. 1919 жылы тағы бір Compagnie Française кабелі Порткурноға төселді, бірақ ол жағажайдың үстіңгі жағындағы Cable Hut-те аяқталды, ол батысқа қарай бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан және 1962 жылға дейін пайдаланылды.

Логан тасы

Логан-Рок мүйісі, Порткурно шығанағындағы жағалау жолымен Порткурнодан шығысқа қарай шамамен 30 минуттық жерде орналасқан. Ол кішкентай тасты түбектегі жартастардың ортаңғы бөлігінде тұрған 80 тонналық гранитті шайқалатын тас (Логан-Рок) үшін әйгілі. Мыңдаған жылдар бойындағы эрозия оны соншалықты тепе-теңдікке келтіргендіктен, бір адам оны оңай жылжыта алатын еді. 1824 жылы ақын Оливер Голдсмиттің жүрегі туысы, лейтенант Хью Калвилл Голдсмит бастаған мас теңізшілер тобы Логан-Рокқа дейін өрлеп, темір бұрыштармен тасты құлатты, осылайша оның тік жардан төмен құлауына себепкер болды. Жергілікті халықтың осы ашық вандализмге деген наразылығы соншалықты күшті болды, олар Адмиралтействоға шағымданды және Голдсмитке тасты өз қаражатынан қайта орнатуға бұйрық берілді. Оны қайта орнатуға жеті ай, 60 жұмысшы жұмсалды және Голдсмитке 1824 жылғы бағамен 130 фунт 8 шиллинг тұсты (1824 жылғы 130,4 фунт стерлинг, қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең). Жабдықтар мен еңбекақыға арналған бастапқы шот-фактура қазір жақын маңдағы Треен ауылындағы Логан-Рок пабының қабырғасында ілініп тұр. Түбектің солтүстігінде Темір ғасырындағы Трерин Динас атты жартастан жасалған бекіністің іздері бар, ол бес қамалдан, орлардан және дөңгелек тұрғын үйлердің қалдықтарынан тұратын ескерткіш. Логан-Рок түбегінің жанында Хоррас деп аталатын кішкентай тасты арал және тек төмен су кезінде ғана көрінетін Ұлы Гулар деп аталатын тағы бір кішкентай гранитті арал бар. Аймақтың жергілікті климаты Біріккен Корольдіктегі ең жоғары орташа жылдық ауа температурасын көрсетіп тұр. Оңтүстік Корнуолл жағалауының көп бөлігі сияқты, жазғы күндерігі ең жоғары температура шамамен 25 градустан (77°F) аспайды, ал температураның нөлден төмен түсуі және қырау сирек кездеседі. Төменгі аңғар мен жағажай көбінесе желден қорғалғандықтан ерекше микроклиматқа ие. Көбірек ашық жартас үстіндегі аймақтарда жыл бойы дауылдар жиі болады, бұл жергілікті ғимараттарға орташа зақым келтіруі мүмкін. Жаз айларында Порткурно жағажайда ойнауды және қадағалаумен жүзуді ұнататын кішкентай балалары бар отбасылар үшін танымал, себебі жағажайда күшті ағымдар болады. Тыныш маусымдарда келушілер көбінесе жергілікті тұрғындар мен Корнуоллдың басқа аймақтарынан келген күндізгі саяхатшылар болады. Көптеген туристер Ұлыбританияның басқа бөліктерінен және шетелден келеді және жақын маңдағы өздігінен тамақтану немесе төсек және таңғы ас ұсынатын жатақтарды жалдауы мүмкін. Порткурно телеграф мұражайы мен Минак театры да аймаққа келушілерді тартады.

Порткорноу, Порткорноу

Порткурно атауы 16 ғасырдағы корн тілінде "Porth Cornowe" деп жазылудан туындаған. Корн тілінде "porth kornow / porth cornow" (стандартты жазу түрінде "c" әрпі қолданылады) "қосылған шығанақ / мүйіздер немесе тік жарлы тастардың түсу орны" деген мағынаны білдіреді, бұл жақын жердегі гранитті тас формаларына сілтеме. Аңғардың шығыс жағына қарай көтерілетін тұрақ орнының оңтүстік жағындағы жаяу жолдарының бірінде көрінетін, жылқылармен тасымалданған көліктерге арналған адам жасаған тас жолдардың қалдықтарында ертедегі сауда портының қызметіне қатысты белгілі бір дәлелдер сақталған.

Өнеркәсіптік және соғыс уақытындағы даму

Аймақтың дамуына жүз жылдан астам уақыт бойы Cable and Wireless plc және оның алдыңғы компанияларына тиесілі кабель станциясының жұмысы үстемдік етті. Тұрғындардың 90%-дан астамы Cable and Wireless компаниясының қызметкерлері болған немесе тікелей одан қолдау алған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Порткурно осал нүкте деп белгіленіп, британдықтардың басқыншылыққа қарсы дайындықтарының бір бөлігі ретінде ауыр қорғауға алынып, нығайтылды. Соғыстың басында кабель кеңсесі мен кабель үйіне арнаулы констебльдердің шағын күзеті қойылды, кейіннен бұлар бұрынғы боулинг алаңында орналасқан солдаттар взводымен ауыстырылды. Аймақта жұмыс істеуі керек болған тұрғындар мен келушілерге пропусктер берілді және көптеген жасанды шабуылдар ұйымдастырылды. Қорғау жүйесіне бетондалған ұшақтар мен мұнай соғысы жағажайындағы оттық жарықтар кірді, оларды туннельден қашықтан басқаруға болатын. Олардың әрқайсысы бұрынғы барлық кабельдердің сыйымдылығынан мың есе артық қуатқа ие. Дегенмен, бүгінгі таңда телеграф кабельдерінің барлық мұрагерлері Порткурноны ұлттық телекоммуникациялық желіге қосылу үшін жағалауға қону нүктесі ретінде ғана пайдаланады, Порткурнодан шамамен 3 км қашықтықтағы Скевжак станциясына жергілікті жолдардың астына жасырылған телефон желілері арқылы тікелей өтеді. Жағажайдың көп бөлігі және оған жақын жағалаулар, бұрын Cable and Wireless компаниясына тиесілі болған, 1993 жылы Ұлттық сенім қорына (National Trust) тапсырылды. Бұл жер Марконидің, радионы дамытушының, Порткурноға шамамен 27 км қашықтықтағы Полдху үстіндегі жартастан алғашқы сымсыз хабарларын тыңдау үшін пайдаланған деп есептеледі.

Порт-Чэпл жағажай

Педн мен ан Мэр батысқа қарай Порт-Чапелдің кішкентай, усақ-түйек жағажайына көрінеді. Порт-Чапел жағажайы жағажайдың үстіндегі жаяу жолының жанында көрінетін христиандық орынның қалдықтары және ортағасырлық шапкіш шіркеуінің құрметіне аталған.