Қауіпсіздік көрінісі немесе әдемілеу амалдар

Кіріспе

Көбінесе көзге көрсету үшін жасалған қауіпсіздік шаралары

Қауіпсіздік театры – нақты қорғанысқа ешқандай әсер етпей, тек қана қауіпсіздік сезімін тудыратын қауіпсіздік шараларын енгізу тәжірибесі. Бұл термин алғаш рет Брюс Шнайердің «Қорқыныштан тыс» кітабында қолданылған және содан бері бұқаралық ақпарат құралдары мен жұртшылық тарапынан, әсіресе Көлік қауіпсіздігі басқармасы айналасындағы талқылауларда кеңінен қабылданып келеді. Қауіпсіздік театры тактикасын қолдану – белгілі бір деңгейде даулы мәселе, оның ішінде кемсітушілік және ықтимал экономикалық зиян туралы пікірталастар бар. Сондықтан бұл термин теріс коннотацияға ие және сын айту құралы ретінде қолданылады.

Әуежайдың қауіпсіздік шаралары

Көлік қауіпсіздігі басқармасының көптеген процедуралары қауіпсіздік театры ретінде сынға алынды. Қауіпсіздік театры ретінде сынға алынған нақты шаралар "9/11 оқиғасынан кейін әуежай қауіпсіздігінің бір бөлігі ретінде балалардың, қарттардың және тіпті нәрестелердің жамбас аймағын тексеру" және "тиімсіз және оңай бұрмаланатын" толық дене сканерлерін пайдалануды қамтиды. Көптеген шаралар өткен қауіп-қатерлерге жауап ретінде енгізілді және "терроризмді тоқтатуға тиімді емес, себебі шабуылдаушылар тактикасын өзгерте алады". ТҚҚ-ның Тіркелген Саяхатшылар Бағдарламасы мен Сенімді Саяхатшылар Бағдарламасы да ұқсас себептермен сынға ұшырады. 2010 жылғы АҚШ Үкіметтік Есеп беру кеңсесінің (GAO) есебінде ТҚҚ-ның 900 миллион долларлық "Жүргізушілерді байқау арқылы тексеру (SPOT)" бағдарламасы, 2007 жылы енгізілген және террористерді анықтауға бағытталған мінез-құлықтық анықтау бағдарламасы, ешқандай террористі анықтамағанын және бағдарлама қолданылып жатқан әуежайлар арқылы өткен, кейіннен терроризмге қатысы бар болған кем дегенде 16 адамды анықтамағанын көрсетті. 2013 жылғы GAO есебінде "мінез-құлық көрсеткіштері авиациялық қауіпсіздікке қауіп төндіретін адамдарды анықтау үшін қолданылуы мүмкін" деген пікірді қолдайтын ешқандай дәлел жоқ екені анықталды. Ұшуға тыйым салынған тізімдегі адамдардың коммерциялық рейстермен ұшуына жол бермеу мақсатында АҚШ әуежайлары барлық жолаушылардан терминалға кірмес бұрын жарамды фотосуретті жеке куәлік (мысалы, паспорт немесе жүргізуші куәлігі) және билеттерін көрсетуді талап етеді. Бұл бақылау бекетінде куәліктегі аты-жөні билеттегі аты-жөнімен сәйкестіріледі, бірақ тіркелмейді. Бұл шара тиімді болу үшін 1) билет жолаушының нақты атымен сатып алынғаны (сол кезде аты тіркеліп, тыйым салынған тізіммен салыстырылғаны), 2) көрсетілген билеттің нақты болғаны және 3) көрсетілген куәліктің нақты болғаны қажет. Алайда, үйде басып шығарылатын билеттердің, оларды жалғандау оңай болғандықтан, шабуылдаушыға басқа біреудің атымен билет сатып алуға, нақты куәлік пен жалған билетпен терминалға кіруге және басқа біреудің атымен билетпен ұшуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, 2007 жылғы тергеу көрсеткендей, билет алу және терминалға кіру кезінде анық жалған куәліктерді пайдалануға болады, сондықтан тыйым салынған тізімдегі адам жай ғана басқа атымен саяхаттауы мүмкін. Адамның бетін тану технологиясы 2008 жылдың тамызында Манчестер әуежайында енгізілді. "The Register" газетінің журналисі "Манчестердегі қақпалар көптеген жалған нәтижелерді көрсеткендіктен, қызметкерлер оларды өшіріп тастады" деп мәлімдеді. Алдында, жүргізуші куәлігіндегі суреттермен 80% сәйкес болу керек еді, бірақ бұл көрсеткіш тез арада 30% -ға төмендетілді. Глазго университетінің бет-әлпетті тану бойынша сарапашысы Роб Дженкинстің сөзіне göre, ұқсас машиналарды 30% тану деңгейінде сынағанда, олар Осама бен Ладен мен Уинона Райдердің, бен Ладен мен Кевин Спейсидің, сондай-ақ Гордон Браун мен Мел Гибсонның беттерін ажырата алмады.

Many procedures of the Transportation Security Administration have been criticized as security theater. Specific measures critiqued as security theater include the "patting down the crotches of children, the elderly and even infants as part of the post 9/11 airport security show" and the use of full body scanners, which "are ineffective and can be easily manipulated." Many measures are put in place in reaction to past threats and "are ineffective at actually stopping terrorism, as potential attackers can simply change tactics." The TSA's Registered Traveler Program and Trusted Traveler Program have been criticized on similar grounds. A 2010 United States Government Accountability Office (GAO) report found that the TSA's $900 million Screening Passengers by Observation Techniques (SPOT) program, a behavioral detection program introduced in 2007 that is aimed at detecting terrorists, had detected no terrorists and failed to detect at least 16 people who had traveled through airports where the program was in use and were later involved in terrorism cases. In 2013, a GAO report found that no evidence existed to support the idea that "behavioral indicators can be used to identify persons who may pose a risk to aviation security." With the aim of preventing individuals on a No Fly List from flying in commercial airliners, U. S. airports require all passengers to show valid picture ID (e. g. a passport or driver's license) along with their boarding pass before entering the boarding terminal. At this checkpoint, the name on the ID is matched to that on the boarding pass, but is not recorded. In order to be effective, this practice must assume that 1) the ticket was bought under the passenger's real name (at which point the name was recorded and checked against the No Fly List), 2) the boarding pass shown is real, and 3) the ID shown is real. However, the rise of print at home boarding passes, which can be easily forged, allows a potential attacker to buy a ticket under someone else's name, to go into the boarding terminal using a real ID and a fake boarding pass, and then to fly on the ticket that has someone else's name on it. Additionally, a 2007 investigation showed that obviously false IDs could be used when claiming a boarding pass and entering the departures terminal, so a person on the No Fly List can simply travel under a different name. Facial recognition technology was introduced at Manchester Airport in August 2008. A journalist for The Register claimed that "the gates in Manchester were throwing up so many false results that staff effectively turned them off." Previously matches had to be 80% the same to their passport pictures to go through, and this was quickly changed to 30%. According to Rob Jenkins, a facial recognition expert at Glasgow University, when testing similar machines at a 30% recognition level, the machines were unable to distinguish between the faces of Osama bin Laden and Winona Ryder, bin Laden and Kevin Spacey, nor between Gordon Brown and Mel Gibson.

Қоғамдық көліктер мен спорт орындарында кездейсоқ іздеу бағдарламалары

Метро жүйелеріндегі кездейсоқ сөмкелерді тексеру – бұл практика Вашингтон метрополитенінде және Нью-Йорк қаласының жаппай көлік жүйесінде қолданылған – тиімсіздікке ұшыраған қауіпсіздік көрінісі және ресурстарды зейінсіз жұмсау ретінде сынға алынды. Мұндай бағдарламалар жұртшылық өкілдері мен азаматтық құқықтарды қорғаушы ұйымдар тарапынан да сыналып бағаланды. Сонымен қатар, Чикаго көлік полициясының қоғамдық көлік станцияларында жарылғыш заттардың іздерін анықтауға арналған кездейсоқ тексеру бекеттерін орналастыруы қауіпсіздікті қамтамасыз етудің тиімсіз тәсілі ретінде сынға ұшырады. Ұлттық футбол лигасының стадиондарына кіретін жанкүйерлерді тексеру және Бас лига бейсбол ойындарында металл іздеушілерді пайдалану да қауіпсіздік көрінісі ретінде бағаланды. АҚШ-тың көптеген ірі спорт ареналарында қолданылатын таза және үлкен сөмкелерге қатысты ережелердің тиімділігі де бірнеше рет күмәндандырылды. Кредиттік картаға қойылған қолтаңбалар ұзақ жылдар бойы күдік тудырып, көбінесе театрлық шара ретінде қарастырылады, себебі олар кредиттік карта алаяқтығының алдын алуға немесе тоқтатуға ешқандай пайдалы әсер етпейтіні анықталды.

Артықшылықтары

Қауіпсіздік театры әрқашан зиян келтіруі керек сияқты көрінсе де, оның пайдасы болуы мүмкін, әсіресе шектеулі аумақта. Өйткені, кейде қауіпсіздіктің өзінен гөрі, оған сенімділік маңыздырақ. Егер шабуылға ұшырауы мүмкін адамдар қабылданған шаралардың нәтижесінде қорғалғандай және қауіпсіз сезінсе, онда олар бұрын жасамайтын іс-әрекеттерге барады, бұл экономикалық табысқа алып келуі мүмкін.

Кемшіліктер

Қауіпсіздік театрының практикасы, анықтамасы бойынша, өлшенетін қауіпсіздік пайдасын немесе осы практиканың құнынан аспайтын минималды пайданы қамтамасыз етпейді. Қауіпсіздік театры көбінесе адамдардың мінез-құлқының немесе оларды қоршаған ортаның назарға түсетін және өте нақты жолдармен шектелуі немесе өзгеруімен байланысты.

Америкалық азаматтық бостандықтар одағы сияқты сыншылар, қауіпсіздік театрының пайдасы уақытша және көрінеу ғана екенін айтады, себебі мұндай қауіпсіздік шаралары сөзсіз сәтсіз аяқталуымен бірге, қауіпсіздікке деген сезім ғана емес, сонымен қатар қауіпсіздікке жауапты тұлғалардың қабілетіне сенім де жоғалады. 2017 жылы жасалған келесі зерттеу де ұқсас нәтижелер көрсетті, бірақ TSA табысқа жеткенінің немесе сәтсіздікке ұшырағанының нақты көрсеткіштерін жарияламады. Эдвард Фелтен сияқты зерттеушілер 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардың нәтижесінде әуежайлардағы қауіпсіздік шараларын қауіпсіздік театры деп сипаттады.

Қаза тапқандардың саны артуда

2007 жылы Корнелл университетінің зерттеушілері 2002 жылдың соңында TSA қауіпсіздік шараларына енгізілген өзгерістің нақты салдарына қатысты зерттеу жүргізді. Олар бұл өзгеріс әуемен саяхаттайтын жолаушылар санын 6%-ға азайтқанын және салдарынан 2002 жылдың төртінші тоқсанында автокөлік апаттарында 129 адам көбірек қаза тапқанын анықтады. Бұл көрсеткішті ескере отырып, «Нью-Йорк Таймс» газетінің авторы Нейт Сильвер бұл «әр жылы толық жүктелген төрт Boeing 737 ұшағының құлауына» баламалы екенін айтты.

Экономикалық шығындар

2007 жылғы Корнелл университетінің зерттеуінде әуежайлардағы қатаң қауіпсіздік әуе тасымалы саласына зиян келтіретіні айтылды; 2002 жылдың төртінші тоқсанында жолаушылар санының 6%-ға төмендеуі салдарынан сала 1,1 миллиард долларға жуық кіріс жоғалтты деп есептелді. Америкалық азаматтық бостандықтар одағы (АҚБО) мәліметінше, 2008 жылдың қазан айынан 2010 жылдың маусым айына дейін АҚШ-қа келіп-кеткен 6500-ден астам адамның электрондық құрылғылары шекарада тексерілді. Корпоративтік саяхаттарды ұйымдастырушылар қауымдастығы, оның мүшелері 1 миллионнан астам саяхатшыға жауапты және жылдық іссапар шығындары 300 миллиард доллардан асады, 2008 жылдың ақпан айында мүшелерінің 7%-ы ноутбук немесе басқа электрондық құрылғыларын тартып алынғанын хабарлады. Электрондық құрылғыны тәркілеудің экономикалық және мінез-құлыққа қатысты салдары ауыр болуы мүмкін. Ноутбук – жылдам әрекет ететін кеңсесі болып табылатын кәсіпкерлер бизнесінен толығымен айырылып қалуы мүмкін. ACTE жүргізген сауалнамаға қатысушылардың 50 пайызы ноутбук тәркіленсе, саяхатшының компаниядағы кәсіби беделіне нұқсан келтіретінін көрсетті. Корпоративтік саяхаттарды ұйымдастырушылар қауымдастығының атқарушы директоры 2008 жылы Сенаттың Конституциялық құқық жөніндегі тақырыптық комитетінің отырысында куәлік берді, соның нәтижесінде компаниялардың құпия ақпараттарын сақтау үшін жаңа және қымбат ішкі саяхат ережелерін енгізуге мәжбүр болды.

Нысаналы шабуылдар қаупі артады

Қауіпсіздік театрының тікелей шығындары, күрделі қауіпсіздік шараларына қарағанда төмен болуы мүмкін. Дегенмен, бұл тиімді қауіпсіздік шараларына бөлген бюджеттің бір бөлігін қайта бағыттап, қауіпсіздіктің нақты, өлшенетін артуын қамтамасыз етпеуі мүмкін. Қауіпсіздік театры шаралары көбінесе өте нақты болғандықтан (мысалы, аяқ киімдегі жарылғыш заттарға назар аудару), бұл потенциалды шабуылдаушыларға шабуылдың басқа тәсілдеріне көшуге мүмкіндік береді. ACLU ашқан құжаттар, 2012 жылдың соңына дейін АҚШ Көлік қауіпсіздігі басқармасының (TSA) оқу құралдарында араб және мұсылман террористерінің мысалдарына ғана баса назар берілгенін көрсетті. 2022 жылы АҚШ Үкіметтік Есеп беру кеңсесі (GAO) TSA-ның кеңейтілген бейнелеу технологияларының аз ұлттық топтарға жататын жолаушыларды қосымша тексеруге пропорционалды емес таңдағанын анықтады, ал 2023 жылғы келесі есепте де осы мәселе сақталды. ACLU 2017 жылы TSA-ға қарсы сот процесін тоқтатты, бірақ ұйымның, АҚШ GAO-ның және ғылыми кеңесшілер тобының жариялаған есептері SPOT бағдарламасының тиімділігіне ғылыми негіз жоқ екенін көрсетті.