Венадағы Ректоратскирхе – бұл әдемі барокко шіркеуі, қаланың ең ұлы ғимараттарының бірі. Әулие Карл Борромеоға арналған, тарихы мен архитектурасы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венадағы шіркеу
Church in Vienna
Rektoratskirche St. Karl Borromäus, көбінесе, Вена қаласындағы Карлплац алаңының оңтүстік жағында орналасқан барокко стиліндегі шіркеу. Венадағы ең көрнекті барокко шіркеуі және қаланың ең ұлы ғимараттарының бірі саналады. Шіркеу XVI ғасырдың көрнекті контрреформаторларының бірі – Әулие Карл Борромеоға арналған. Видендегі Innere Stadt-тың сыртында, Рингштрасседен шамамен 200 метр қашықтықта орналасқан бұл шіркеуде сопақша келген, ұзынша күмбез бар.
The Rektoratskirche St. Karl Borromäus, commonly called the , is a Baroque church located on the south side of Karlsplatz in Vienna, Austria. Widely considered the most outstanding baroque church in Vienna, as well as one of the city's greatest buildings, the church is dedicated to Saint Charles Borromeo, one of the great counter reformers of the sixteenth century. Located just outside of Innere Stadt in Wieden, approximately 200 metres outside the Ringstraße, the church contains a dome in the form of an elongated ellipsoid.
Тарих
1713 жылы, соңғы үлкен оба эпидемиясынан бір жыл өткен соң, Киелі Рим императоры Карл VI, обадан зардап шеккендерге көмектесуші деп есептелген өзінің атымен аталатын әулие Карл Борромеоға шіркеу салуға уәде берді. Архитектуралық конкурс жарияланды, онда Иоганн Бернхард Фишер фон Эрлах, басқалармен қатар, Фердинандо Галли Бибиена мен Иоганн Лукас фон Хильдебрандттан басым түсті. Құрылыс 1716 жылы Антон Эрхард Мартинеллидің жетекшілігімен басталды. 1723 жылы И.Б. Фишер қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Йозеф Эммануэль Фишер фон Эрлах 1737 жылы құрылысты жартылай өзгертілген жоспарлар бойынша аяқтады. Шіркеу бастапқыда Хофбургқа тікелей көрініс бөлді және 1918 жылға дейін императорлық қамқоршылық шіркеу болып табылды. Тарихи архитектураның шебері ретінде, егде Фишер фон Эрлах ең әртүрлі элементтерді біріктірді. Ортадағы фасады, кіреберіске алып келетін, грек ғибадатханасының портигімен сәйкес келеді. Лоренцо Маттиелли жасаған екі жақын бағана, Римдегі Траян бағанасынан үлгі алды. Олардың қасында екі мұнаралы павильондар орналасқан, олар римдік барокконың (Бернини және Борромини) ықпалын көрсетеді. Кіреберіс үстінде, кіші Ж.Е. Фишер қысқартып, ішінара өзгерткен биік барабанның үстінде күмбез көтеріледі. Шіркеудің жанында "Шпиталер Готесакер" орналасқан. Композитор Антонио Вивальди Венада қайтыс болды және 1741 жылдың 28 шілдесінде сол жерге жерленді, бірақ оның қабірі уақыт өте келе жоғалып кетті. Шіркеуде оның құрметіне Вивальдидің концерттері тұрақты түрде өткізіледі. 19 жасар Хедвиг Кислер, кейіннен американдық киноактриса және өнертапқыш Хеди Ламарр, 1933 жылдың 10 тамызында осы әсем шіркеудің кішкентай капелласында бизнесмен және австрофашист Фридрих Мандлге (32 жаста) үйленді. 200-ден астам атақты қонақтар қатысқан шарада Кислер "қара-ақ принт көйлек" киді және "ақ орхидея гүл шоғырын" ұстады. 1980 жылдардың соңында Карлплац ансамблі ретінде қайта жаңғыртылғаннан бері шіркеу күмбезімен, екі жақтағы барельефтермен және Музикверен мен Вена Техникалық университетінің ғимараттарына архитектуралық қарсы салмақ ретінде танымал болды. Шіркеуді діни орден, Қызыл Жұлдызды Крест ордені күтіп-сақтайды және ұзақ жылдар бойы приходтық шіркеу болып табылады, сонымен қатар Вена Техникалық университетінің католик студенттік миссиясының орталығы болып табылады.
In 1713, one year after the last great plague epidemic, Charles VI, Holy Roman Emperor, pledged to build a church for his namesake patron saint, Charles Borromeo, who was revered as a healer for plague sufferers. An architectural competition was announced, in which Johann Bernhard Fischer von Erlach prevailed over, among others, Ferdinando Galli Bibiena and Johann Lukas von Hildebrandt. Construction began in 1716 under the supervision of Anton Erhard Martinelli. After J. B. Fischer's death in 1723, his son, Joseph Emanuel Fischer von Erlach, completed the construction in 1737 using partially altered plans. The church originally possessed a direct line of sight to the Hofburg and was also, until 1918, the imperial patron parish church. As a creator of historic architecture, the elder Fischer von Erlach united the most diverse of elements. The façade in the centre, which leads to the porch, corresponds to a Greek temple portico. The neighboring two columns, crafted by Lorenzo Mattielli, found a model in Trajan's Column in Rome. Next to those, two tower pavilions extend out and show the influence of the Roman baroque (Bernini and Borromini). Above the entrance, a dome rises up above a high drum, which the younger J. E. Fischer shortened and partly altered. Next to the Church was the Spitaler Gottesacker. The composer Antonio Vivaldi died in Vienna and was buried there on July 28, 1741, but his tomb has been lost over time. The church hosts regular Vivaldi concerts in his honour. Hedwig Kiesler (age 19), later American movie actress and inventor Hedy Lamarr, married Friedrich Mandl (age 32), businessman and Austrofascist, in the tiny chapel of this elaborate church on 10 August 1933. With over 200 prominent guests attending, Kiesler wore "a black and white print dress" and carried "a bouquet of white orchids." Since Karlsplatz was restored as an ensemble in the late 1980s, the church has garnered fame because of its dome and its two flanking columns of bas reliefs, as well as its role as an architectural counterweight to the buildings of the Musikverein and of the Vienna University of Technology. The church is cared for by a religious order, the Knights of the Cross with the Red Star, and has long been the parish church as well as the seat of the Catholic student ministry of the Vienna University of Technology.
Иконография
Ғимараттың иконографиялық бағдарламасы императорлық шенеунік Карл Густав Герайдан бастау алады және Әйіз Карл Борромео мен оның императорлық демеушісін байланыстырады. Кіреберіс үстіндегі фронтондағы бейнелеудегі негізгі қасиеттер мен оның жоғарғы нүктесіндегі әулиенің бейнесі сыйлық берудің себебін көрсетеді. Бұл мүсін тобы мансарда қабатына да жалғасады. Мансарда – кіші Фишер енгізген элементтердің бірі. Бағаналар спиральді бейнелеу арқылы Әйіз Карл Борромеоның өмірінен эпизодтарды көрсетеді және Иерусалим ғибадатханасының алдында тұрған Боаз бен Яким бағаналарын еске түсіруге арналған. Олар сондай-ақ Геркулес бағаналарын еске түсіреді және императорлық биліктің символы болып табылады. Кіреберістің екі жағында Ескі және Жаңа өсиеттерден періштелер орналасқан. Бұл бағдарлама ішкі кеңістікте де жалғасады, ең алдымен, Зальцбургтық Иоганн Михаэль Роттмайр мен Гаэтано Фанти салған күмбез фрескасында, онда Әйіз Карл Борромеоның дұғасын Құдай ана қолдайды. Бұл көріністі негізгі қасиеттер қоршап тұр. Қосалқы шіркеулердегі фрескалардың бір бөлігі Даниэль Гранға жатқызылады. Әйіздің көтерілуін бейнелейтін жоғары алтарь аға Фишердің ойымен жасалған, ал оны Фердинанд Максимилиан Броков орындаған. Жақын шіркеулердегі алтарь суреттерін Даниэль Гран, Себастьяно Риччи, Мартино Алтомонте және Якоб ван Шуппен сияқты әртүрлі суретшілер салған. Сонымен қатар, Иосиф Жозефу жасаған Әйіз Антонийдің ағаштан жасалған мүсіні де қойылған. Жарық пен сәулеттік құралым, әсіресе басты осьтің аркалық ашылуларынан күшті әсер туындайды. Түс схемасы – мәрмәрдің қолданылуы және алтын жапырақтың еңбекпен пайдалануымен сипатталады. Бас алтарь үстіндегі үлкен дөңгелек шыны терезедегі еврей тетраграмматоны/Яхве Құдайдың шексіз күшін бейнелейді, ал оның жылы сары түсі Құдайдың мейірімін көрсетеді. Төменде Әйіз Карл Борромеоның даңқы бейнеленген. Шенбрунн сарайындағы құрылымдармен салыстырғанда, бұл нысан сол форманы сақтайды, бірақ фрагменттелген, бұл шіркеу Фишердің ең маңызды туындысы болып табылады. Бұл сонымен қатар түрік соғыстарының сәтті аяқталуынан туындаған австриялықтардың өмірге деген құштарлығын көрсетеді.
The iconographical program of the church originated from the imperial official Carl Gustav Heraeus and connects Saint Charles Borromeo with his imperial benefactor. The relief on the pediment above the entrance with the cardinal virtues and the figure of the patron on its apex point to the motivation of the donation. This sculpture group continues onto the attic story as well. The attic is also one of the elements which the younger Fischer introduced. The columns display scenes from the life of Charles Borromeo in a spiral relief and are intended to recall the two columns, Boaz and Jachim, that stood in front of the Temple at Jerusalem. They also recall the Pillars of Hercules and act as symbols of imperial power. The entrance is flanked by angels from the Old and New Testaments. This program continues in the interior as well, above all in the dome fresco by Johann Michael Rottmayr of Salzburg and Gaetano Fanti, which displays an intercession of Charles Borromeo, supported by the Virgin Mary. Surrounding this scene are the cardinal virtues. The frescos in a number of side chapels are attributed to Daniel Gran. The high altarpiece portraying the ascension of the saint was conceptualized by the elder Fischer and executed by Ferdinand Maxmilian Brokoff. The altar paintings in the side chapels are by various artists, including Daniel Gran, Sebastiano Ricci, Martino Altomonte and Jakob van Schuppen. A wooden statue of St. Anthony by Josef Josephu is also on display. As strong effect emanates from the directing of light and architectural grouping, in particular the arch openings of the main axis. The color scheme is characterized by marble with sparring and conscious use of gold leaf. The large round glass window high above the main altar with the Hebrew Tetragrammaton/Yahweh symbolizes God's omnipotence and simultaneously, through its warm yellow tone, God's love. Below is a representation of Apotheosis of Saint Charles Borromeo. Next to the structures at Schönbrunn Palace, which maintain this form but are more fragmented, the church is Fischer's greatest work. It is also an expression of the Austrian joie de vivre stemming from the victorious end of the Turkish Wars.
Ауызша сөре
Шіркеудің мінбері Жозеф Эммануэль Фишер фон Эрлахтың жобасымен салынған болуы мүмкін, ал оның жоспарларын 1735 жылы француз жиһаз шебері Клод Ле Форт дю Плесси іске асырған болуы мүмкін, бірақ олардың авторлығын немесе шіркеу жиһазын жасауды куәландыратын ешқандай құжат сақталмаған. Бұл гүлдік, өсімдіктер, розеткалар мен рокайль өрнектерімен безенілген ағаш құрылыс, алтын және қоңыр түстер үйлесімде жасалған, ал ең нәзік ойылған өрнектер қатты жаңғақтан жасалған. Абат-вуасы екі путти крест пен киелі нан (хост) салынған тостаған ұстаған, театралдық шатыр тәрізді. Шатырдың үстінде от тұтанған құмыра орналасқан. 1860 жылдары абат-вуасы кеңейтілді. Оған кең жиек қосылды, ол бастапқы пропорцияларды бұрмалап, әсем, иілген сызықтарды жасырып, құрылымды ауыр қылды. 2006-2007 жылдары ұзақ талқылаулардан кейін бұл жиек алынып тасталды және мінбер қалпына келтірілді. Шатырдың жоғалған ойылған өрнектері қайта жасалды және құрылыстың бастапқы келбеті қайта орнатылды.
The pulpit of the church was probably designed by Joseph Emanuel Fischer von Erlach, and his plans might have been executed by a French furniture maker, Claude Le Fort du Plessy in 1735 although there are no surviving documents attesting their authorship or the manufacturing of the church furniture. It is a wooden structure with rich floral, vegetal, rosette and rocaille ornaments, the finer carvings made of hard walnut, in a gold and brown colour scheme. The abat voix forms a theatrical canopy with two putti holding a cross and a chalice with host; there is a flaming urn on the top. Around 1860 the abat voix was enlarged. A wide rim was added distorting the original proportions, obscuring the elegant, swirling lines and creating a top heavy effect. In 2006 2007 this rim was removed after a long debate and the pulpit was restored. The missing carvings of the canopy decorations were reconstructed and the original appearance of the structure was re established.