Су-9: Кеңес Одағында жасалған алғашқы реактивтік ұшақтардың бірі. Неміс технологиясының әсері, нашар жылдамдық және Су-11 модификациясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Эксперименталдық истребитель ұшақ
Experimental fighter aircraft
Су-9 (Самолёт K; USAF/DoD белгілемесі: Type 8) – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кеңес Одағында салынған алғашқы реактивтік истребитель. Жоба 1944 жылы басталды және советтік конструкциядағы турбореактивті қозғалтқыштарды пайдалану көзделіпті. Жобаға неміс реактивтік истребительдерінің тұтқынға алынған үлгілері үлкен әсер етті, содан кейін неміс турбореактивті қозғалтқышының советтік көшірмесін пайдалану үшін қайта жобаланды. Су-9 бәсекелес советтік ұшақтардан баяу болғандықтан жоба тоқтатылды. Су-11 (Самолет КЛ) – басқа қозғалтқыштармен және жаңа қанатпен жаңартылған нұсқа, бірақ ол да өндіріске енгізілген жоқ. Су-13 (Самолет КТ) – ұшақты Rolls Royce Derwent турбореактивті қозғалтқышының советтік көшірмелерімен қайта жабдықтау және түнгі кезде шайқасуға бейімдеу туралы ұсыныс болды, алайда ешқайсысы қабылданбады.
The Sukhoi Su 9 (Самолёт K; USAF/DoD designation: Type 8) was an early jet fighter built in the Soviet Union shortly after World War II. The design began in 1944 and was intended to use Soviet designed turbojet engines. The design was heavily influenced by captured German jet fighters and it was subsequently redesigned to use a Soviet copy of a German turbojet. The Su 9 was slower than competing Soviet aircraft and it was cancelled as a result. A modified version with different engines and a revised wing became the Su 11 (Samolyot KL), but this did not enter production either. The Su 13 (Samolyot KT) was a proposal to re engine the aircraft with Soviet copies of the Rolls Royce Derwent turbojet as well as to modify it for night fighting, but neither proposal was accepted.
Су-9
1944 жылы Сухой жобалау бюросы (ОКБ) екі Люлька ТР 1 турбореактивті қозғалтқышымен жабдықталған қос қозғалтқышты ұшақты жобалай бастады, ол ішкі «Samolyet» немесе «Izdeliye» (бұйым немесе өнім) К деп белгіленді. Соңғы нұсқасына, мүмкін, тұтқынға алынған Messerschmitt Me 262 әсер еткен, бірақ Су-9 неміс ұшағының көшірмесі емес еді. Су-9-дың қимасы сопақ, бір пилоттық кабинасы бар, металл қаңқалы монокок фюзеляжы болды. Ұшқыш алдыңғы жағында орналасқан броньды тақталармен, артқы орындықтың броньды спинкасымен және көпіршікті шатырдың оқтан қорғалған алдыңғы әйнегімен қорғалған. Ол Heinkel He 162 ұшағында қолданылған сияқты катапульттік кресломен жабдықталған. Ұшақта екі отын бакі бар, біреуі ұшқыштың алдында, екіншісі артында орналасқан. Төмен орнатылған, тік қанаты бір тіреуге ие және 4°20' диэдрал бұрышына ие болды. Сыртқы жапсырмалары бөлінген және әуе тежегіштері ретінде жұмыс істеді. Су-9 – гидравликалық басқаруды қолданған алғашқы советтік ұшақ. Junkers Jumo 004B турбореактивті қозғалтқышының советтік көшірмесі, «РД-10» деп аталатын, әр қанаттың астына орнатылған ағымдық гондолаға ілінді. Ұшақта үш дөңгелекті шанақтық шасси болды, ол фюзеляжға жиырылатын. Су-9 өте жоғары қанатты жүктемемен жасалған, бұл ұшақтың жылдамдығын арттырып, габариттерін кішірейтті. Бұл ұшып көтерілу және қону жылдамдықтарын арттырды, сондықтан ол екі JATO (жасыл отынмен жұмыс істейтін реактивті көмекші қозғалтқыш) бөтелкесімен жабдықталды (әрқайсысы 11.27 кН (530 фунт) итермелеу күшімен 8 секунд бойы). Бұл ұшып көтерілу қашықтығын шамамен 50 пайызға қысқартты, ал қону қашықтығын қысқарту үшін тежегіш парашют орнатылды. Мұрын бөлігінде бір Нұдельман Н-37 автокөлігі және екі Нұдельман-Суранов НС-23 автокөлігі орналасқан. Н-37 орнына Нұдельман-Суранов НС-45 орнатуға болады. Ұшақта әр НС-23 үшін 100 оқ және Н-37 үшін 40 оқ тасымалданды. Алдыңғы фюзеляж астына екі FAB-250 жоғары жарылғыш бомбасын орнатуға болады, бірақ бұл үшін Н-37-ні демонтаждау қажет болды. 1945 жылдың соңында Су-9 үшін бастапқыда көзделген ТР-1 қозғалтқыштары ұшу сынақтарына дайын болмағандықтан, Павел Сухой Jumo 004 қозғалтқыштарының жұбын ауыстыруды ұсынды, және бұл 15 желтоқсанда мақұлданды. Толық масштабты макет 16 ақпанда 1946 жылы қабылданды, ал Халық Комиссарлар Кеңесі 26 ақпанда өндірушінің ұшу сынақтарын 1 қарашада бастау туралы бұйрық шығарды. ОКБ басқа жобаларға, мысалы, Туполев Ту-2 бомбалаушысының оқу нұсқасына, JATO құрылғыларымен тәжірибесіздікке және РД-10 қозғалтқыштарының кешіктірілген жеткізіліміне байланысты бұл мақсатқа қол жеткізілмеді. Бірінші прототип қазан айының ортасында аяқталды және 13 қарашада алғашқы ұшуын жасады. Сынақ пилоттары ұшақты басқарудың оңай екенін анықтады, бірақ жоғары жылдамдықтарда басқару күштері өте жоғары болды және бағыттық тұрақтылық жетіспеді. Тік стабилизаторын ұлғайту бұл мәселені шешті, ал басқару жүйесіне гидравликалық күшейткіштер орнатылды. Ұшақ 3 тамыз 1947 жылы Мәскеудегі Тушино әуе алаңында өткен әскери парадта көрсетілді және үш күннен кейін мемлекеттік қабылдау сынақтарын бастады. Ұшу сынақтары 1948 жылдың 25 мамырында 136 ұшудан кейін аяқталды. Ол белгілі бір биіктікте ең жоғары жылдамдық пен бір сағат 44 минуттық төзімділікті көрсетті. Бір қозғалтқышы істен шыққанда, басқару өте жақсы болды. Ұшақ өндіріске ұсынылды, бірақ Микоян-Гуревич МиГ-9 және Яковлев Як-15 ұшақтарынан айтарлықтай баяу болды. Үкімет бұған келіспеді және бағдарлама тоқтатылды. 1946 жылы екі орындық оқу нұсқасы Су-9УТ жоспарланған, бірақ ол да тоқтатылды. Оқушының кабинасы нұсқаушының кабинасының алдында орналастырылып, әрқайсысының жеке шатыры болған. Қару-жарақтар екі Berezin B-20 автокөлігіне дейін қысқартылып, әрқайсысында жүз оқтан астам болған. Салмақты азайту үшін бронь алынып тасталған. Прототип аяқталғаннан кейін Сухой бастапқыда Су-9 үшін көзделген Люлька ТР-1 турбореактивті қозғалтқыштарын пайдалануға бұйрық берілді. Бұл ұшақ Су-11 деп аталды және ОКБ-да «Samolyet KL» деп белгіленді. TR-1 әрқайсысы талап етілген 15 кН (3300 фунт) емес, тек 12,7 кН (2865 фунт) итермелеу күшін берді. Ұшақ 1947 жылдың 28 мамырында алғашқы ұшуын жасады және тамызда Тушинодағы әскери парадқа қатысты. Оның теңіз деңгейінде максималды жылдамдығы болды, бірақ ұшу сынақтары жоғары жылдамдықтарда бойлық тұрақтылығының жетіспейтінін көрсетті. Қанат/гондола филелерін өзгерту және қозғалтқыш гондолаларын ұзарту бұл мәселелерді шешпеді. TR-1 қозғалтқыштарының жетілмегендігімен байланысты бұл мәселелер бағдарламаның тоқтатылуына әкелді.
In 1944, the Sukhoi design bureau (OKB) began designing a twin engined fighter powered by two Lyulka TR 1 turbojets, known internally as the Samolyet or Izdeliye (item or product) K. The ultimate design was very probably influenced by a captured Messerschmitt Me 262, but the Su 9 was not a copy of the German aircraft. The Su 9 had an oval cross section, all metal stressed skin monocoque fuselage that housed a single cockpit. The pilot was protected by armor plates to his front, an armored seat back and a bulletproof windscreen for the bubble canopy. He was provided with an ejection seat, copied from that used in the Heinkel He 162. The aircraft carried a total of of fuel in two bladder tanks, one each ahead and behind the pilot. The low mounted, straight wing had a single spar and a slight dihedral of 4°20'. The outer flaps were split and could act as air brakes. The Su 9 was the first Soviet aircraft to use hydraulic powered controls. A Soviet copy of the Junkers Jumo 004B turbojet, known as the RD 10, was hung under each wing in a streamlined nacelle. The aircraft had a tricycle undercarriage that retracted into the fuselage. The Su 9 was designed with a very high wing loading which increased the aircraft's speed and reduced its dimensions. This consequently increased the take off and landing speeds so it was equipped with a provision for two JATO bottles (11.27 kN (530 lbf) thrust for 8 seconds) mounted on the sides of the fuselage. These reduced the take off distance by nearly 50 percent and a braking parachute was fitted to reduce the landing distance. The nose housed the armament of one Nudelman N 37 autocannon and two Nudelman Suranov NS 23 autocannon. The N 37 could be replaced by a Nudelman Suranov NS 45. The aircraft carried 100 rounds for each NS 23 and 40 rounds for the N 37. Two FAB 250 high explosive bombs could be carried underneath the forward fuselage, but the N 37 had to be dismounted to do so. As the TR 1 engines originally intended for the Su 9 were not yet ready for flight testing in late 1945, Pavel Sukhoi suggested substituting a pair of Jumo 004 engines and this was approved on 15 December. The full scale mockup was found to be acceptable on 16 February 1946 and the Council of People's Commissars issued an order on 26 February that the manufacturer's flight testing was to begin on 1 November. This goal was not met because the OKB was heavily committed to other projects like the trainer version of the Tupolev Tu 2 bomber, inexperience with JATO units, and late delivery of RD 10 engines. The first prototype was completed in mid October and made its first flight on 13 November. The test pilots found the aircraft easy to fly, but the control forces were very high at speed and it lacked enough directional stability. Enlarging the vertical stabilizer cured this last problem and hydraulic boosters were fitted for the control system. The aircraft was revealed to the general public on 3 August 1947 at a flypast at Moscow's Tushino Airfield and the aircraft began its state acceptance trials three days later. Flight testing was completed by 25 May 1948 after 136 flights had been completed. It demonstrated a top speed of at an altitude of and an endurance of one hour and 44 minutes. It had very docile handling qualities with one engine inoperative. The aircraft was recommended for production, but it was significantly slower than the Mikoyan Gurevich MiG 9 and Yakovlev Yak 15. The government declined to do so and the program was terminated. A two seat trainer version, the Su 9UT, was planned during 1946, but it too was cancelled. The cockpit for the student would have been positioned ahead of the instructor's cockpit and each would have had a separate canopy. The armament would have been reduced to a pair of Berezin B 20 autocannon, each with a hundred rounds of ammunition. The armor would have been removed to save weight. Before the prototype was finished, Sukhoi was ordered to use the Lyulka TR 1 turbojets originally intended for the Su 9. This aircraft was designated the Su 11 and was called Samolyet KL by the OKB. Each TR 1 developed only 12.7 kN (2,865 lbf) thrust each, rather than the 15 kN (3300 lbf) required. The aircraft made its first flight on 28 May 1947 and also participated in the flypast at Tushino in August. It had a maximum speed of at sea level, but flight testing revealed that it lacked longitudinal stability at high speeds. Modifications of the wing/nacelle fillets and lengthening the engine nacelles failed to cure these problems. Coupled with the unavailability of mature TR 1 engines, these problems caused the program to be cancelled.