16 ғасырдағы неміс музыкасы: хорал мотеттер – протестанттық ән шығармалары, хорал мелодиясын және мәтінін мотет ретінде пайдалану. Полифония, фуга стилі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Хор мотеті – Еуропаның, әсіресе Германияның протестант аймақтарында, негізінен 16 ғасырда кең таралған музыкалық композиция түрі. Ол хор әуені мен мәтінін мотет ретінде беруді қамтиды. Стильдік тұрғыдан хор мотеттері алғашқыда католик елдерінде жазылған мотеттерге ұқсас болды және франко-фламандтық полифонияның толық спектрін пайдаланды. Бастапқы кезеңде хор әдетте *кантус фирмус* ретінде қолданылды, оны естіп түсіну оңай болды, ал басқа дауыстар оның айналасында контрапункттік өрнектермен өріліп, немесе толықтай гомофониялық стильде бірдей ритммен ілеседі. Ғасырдың соңына қарай, әсіресе 1600 жыл шамасында, хор өлеңдерінің бірінен соң бірі келуі фугалық стильдегі имитациялық бөлімдерді бастау үшін пайдаланылды. 1600 жылдан кейін бұл форма бірте-бірте жоғалып, итальяндық (әсіресе венециандық) үлгілерге негізделген жаңа формалармен ығыстырылды: хорлық концерт және кейінірек хорлық кантата. Хорлық кантата хор мотетінің ең маңызды мұрагеріне айналды және ақырында И.С. Бахтың шығармаларында толыққанды дамыды. Ертедегі хор мотеттерінің авторларының қатарында Йоханн Вальтер болды, ол көбінесе *кантус фирмус* түрінде мотеттер жазды; Бальтазар Резинарий, күрделі полифониялық стильде шығармалар жазды; белгілі бір автор, қарапайым гомофониялық стильді таңдады; сондай-ақ Людвиг Зенфль, Лупус Хелинк, Томас Стольцер және басқалар да бар. Бұл композиторлардың кейбіреулері католик болды: Отыз жылдық соғыс Германияны әлі де бөліп тастамағандықтан, христиандықтың екі тармағының композиторлары әлі де еркін қарым-қатынаста болды. 1560-шы жылдардың соңы мен 1580-шы жылдардың басында Мюнхенде жұмыс істеген танымал композитор Орландо ди Лассо өзінің бірнеше томдық хор мотеттерін жариялады: *Newe Teütsche Liedlein mit fünf Stimmen* (1- және 2-кітаптар) және *Newe teutsche Lieder*. Бұл мотеттерде дауыстар Палестрина стиліндегідей теңдестірілген. 1600 жылға таяу жаңа композиторлар тобы, олардың көпшілігі Италияда білім алған, хор мотетіне жаңа идеялар әкелді. Бұл композиторлардың арасында Еуропаның ең танымал және талантты композиторлары болды, оларға Мелхиор Франк, Ханс Лео Хасслер және өте өнімді Михаэль Преториус кірді. Преториус авторлығындағы *Musae Sioniae* (1605–1610) – шамамен 1200 туындыдан тұратын үлкен жинақ, онда бұл форманың ең жақсы және ең жетілген үлгілері бар; алайда, сол кезде хорлық концерт және хорлық шығармалардың басқа түрлері неміс хорының негізгі өрнек құралы ретінде хор мотетіне басымдық берді. Бахтың ұлы Иоганн Кристоф Фридрих Бах 18 ғасырдың екінші жартысында үш бөлімнен тұратын мотет жазды – *Wachet auf, ruft uns die Stimme*, онда Николойдың *Wachet auf, ruft uns die Stimme* әуеніне негізделген хорлық фантазия және әкесінің шығармаларының элементтері бар.
The chorale motet was a type of musical composition in mostly Protestant parts of Europe, principally Germany, and mainly during the 16th century. It involved setting a chorale melody and text as a motet. Stylistically chorale motets were similar at first to motets composed in Catholic countries, and made use of the full range of techniques of Franco Flemish polyphony. In the earlier period, the chorale was typically used as a cantus firmus, fairly easy to hear, with other lines either weaving in and out contrapuntally around it, or following along in the same rhythm in an entirely homophonic style. Later in the century, especially around 1600, the successive verses of the chorale were used to begin imitative sections in a fugal style. Shortly after 1600 the form began to disappear, overtaken by newer forms based on Italian (especially Venetian) models: the chorale concerto, and later the chorale cantata. The chorale cantata was to become the most substantial of the descendants of the chorale motet, and eventually culminated in the work of J. S. Bach. Composers of early chorale motets included Johann Walter, who typically used a cantus firmus type of motet setting; Balthasar Resinarius, who wrote in the complex polyphonic style; de, who chose the simpler homophonic style; and Ludwig Senfl, Lupus Hellinck, Thomas Stoltzer, and others. Some of these composers were Roman Catholic: the Thirty Years' War had not yet torn Germany apart, and composers from both branches of Christianity were still mixing freely. Between the late 1560s and the early 1580s, the renowned composer Orlande de Lassus, who was working in Munich, contributed several volumes of chorale motets of his own: Newe Teütsche Liedlein mit fünf Stimmen (books 1 and 2) and Newe teutsche Lieder. In these motets the voices are equally balanced, as in the style of Palestrina. Around 1600 a new group of composers, many of whom had studied in Italy, brought new ideas to the chorale motet. Some of these composers were among the most famous and talented in Europe, including Melchior Franck, Hans Leo Hassler, and the spectacularly prolific Michael Praetorius. Praetorius's Musae Sioniae (1605 1610), an enormous collection of approximately 1200 pieces, includes some of the finest and most advanced examples of the form; however, by this time the chorale concerto and other types of chorale settings were beginning to eclipse the chorale motet as a primary means of expression for the German chorale. Bach's son Johann Christoph Friedrich Bach composed a motet in three movements in the second half of the 18th century, Wachet auf, ruft uns die Stimme, still using Baroques techniques such as a chorale fantasia on Nicolai's "Wachet auf, ruft uns die Stimme" and the inclusion of a setting by his father.
Анықтамалар және қосымша оқу
"Хораль мотеті", "Хоральдық өңдеулер", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ред. Стенли Сейди. 20 томдық. Лондон, Macmillan Publishers Ltd., 1980 жыл. Густав Риз, "Ренессанс кезеңіндегі музыка". Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1954 жыл. Манфред Букофцер, "Барокко кезеңіндегі музыка". Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1947 жыл.
Articles "Chorale motet," "Chorale settings," in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. Gustave Reese, Music in the Renaissance. New York, W. W. Norton & Co., 1954. Manfred Bukofzer, Music in the Baroque Era. New York, W. W. Norton & Co., 1947.