Кіріспе
Намасте (, Деванагари: नमस्ते), кейде намаскар және намаскарам деп аталады, – бұл кез келген уақытта қолданылатын, адамға немесе топқа құрметпен сәлем берудің және құрмет көрсетудің дәстүрлі индуисттік әдісі. Бұл сәлем Үндістан субконтинентінде, сондай-ақ үнді және непалды диаспорасында қолданылады. Намасте әдетте жеңіл иіліп, екі қолды біріктіріп, алақандарын жанастырып, саусақтарымен жоғары қарай бағыттап, бас бармақтарын кеудеге жақын ұстап айтылады. Бұл әрекет аньджали мудра деп аталады; осы әрекетті қамтитын тік дене күйі пранамасана деп аталады.
the Better Call Saul episode
Namaste (, Devanagari: नमस्ते), sometimes called namaskār and namaskāram, is a customary Hindu manner of respectfully greeting and honouring a person or group, used at any time of day. It is used in the Indian subcontinent, and among the Indian and Nepalese diaspora. Namaste is usually spoken with a slight bow and hands pressed together, palms touching and fingers pointing upwards, thumbs close to the chest. This gesture is called añjali mudrā; the standing posture incorporating it is pranāmāsana.
Этимологиясы, мағынасы және шығу тегі
Намасте (Namas + te) – санскрит тілінен шыққан сөз, ол namas сөзі мен екінші жақтың дативтік жалғауының қысқартылған түрі те сөзінің бірігісінен құралған. Намах сөзі те дыбысының алдында намас түріне өтеді. Бұл туралы Веда әдебиетінде кездеседі. Намаскрита және оған байланысты терминдер индуистік Ригведада, мысалы Виваха Суктада 10.85.22 тармақта «ғибадат ету, құрмет көрсету» мағынасында, ал Намаскара Атарваведада, Тайттирия Самхитада және Айтарея Брахманада «қуанышпен құрмет көрсету, сәлемдесу және ғибадат ету» мағынасында айтылады. Бұл Веда әдебиетінде және Ведадан кейінгі Махабхарата сияқты мәтіндерде құрмет, ғибадат, құрмет көрсету, «игілік тілеу» және «құрметпен сәлемдесу» ретінде қолданылады. Намасте тіркесі Ригведа 8.75.10, Атхарваведа 6.13.2, Тайттирия Самхита 2.6.11.2 тармақтарында және көптеген ерте индуистік мәтіндерде осы мағынада кездеседі. Бұл сондай-ақ көптеген ежелгі және орта ғасырлық кезеңдегі мүсіндер мен индуистік храмдардағы мандапа рельефтерінде де кездеседі. Индолог Стивен Филлипстің сөзіне göre, «те» және «твам» терминдері санскрит тілінде «сен» деген сөздің бейресми, жақын түрі болып табылады және әдетте жат ересектерге қолданылмайды. Ол жақын, құрметті, қасиетті немесе балаға арналған. «Намасте» сөзіндегі твамның дативтік түрін қолдану арқылы сөздің қосымша, метафоралық мағынасы бар. Филлипс атап көрсеткендей, бұл «Namas te» сөзінің негізгі мағынасы, яғни «жүрегіңдегі (қасиетті) балаға сәлем». Қазіргі заманда намах «иілу», «бас иіп құрмет көрсету», «құрметпен сәлемдесу» немесе «ғибадат ету» дегенді білдіреді, ал те – «сенің үшін» (твам сөзінің дативтік жалғауы). Сондықтан намасте сөзбе-сөз «сенің алдыңда иілу» дегенді білдіреді. Индуизмде бұл «құдайлық және өзіндік (атман, Өзіндік) сенде де, менде де бірдей» деген сенімді көрсететін рухани мағынаға ие және «Мен сендегі құдайлыққа бас иемін» дегенді білдіреді. Социолог Холли Оксхэндлердің пікірінше, бұл индуистік термин «Мендегі қасиеттілік сендегі қасиеттілікті таниды» дегенді білдіреді. Егер үш немесе одан көп адамға сәлемдесу керек болса, аз қолданылатын Namo vaḥ түрі қолданылады, ол namaḥ және екінші жақтың көпше түрі vaḥ сөздерінің бірігісінен тұрады. Бұл археологиялық тұжырымдар Ежелгі Хараппа мәдениетіне жатады.
Аңжали Мудра
Намасте кезінде қолдарын біріктіру арқасында жасалатын қимыл Аньджали мудра деп аталады. Намастеден өзге, бұл мудра үнді классикалық билерінде, мысалы, Бхаратанатьямда және йога практикасында кездесетін позалардың бірі. Ол үнді храмдарының рельефтерінде және мандапамдағы мүсіндерде, кіреберістерде, иконографияда, мысалы, шайваизмнің Лингбобамуртисінде кеңінен таралған. Аньджали мудрасы сөзсіз жасалатын қимыл арқылы ерекшеленеді, ал намастеге қол қимылымен немесе одан тысқары қолданылуы мүмкін. Бхаумик пен Говилдің сөзіне сүйенсек, Аньджали мудрасы мен Намаскара мудрасы өте ұқсас, бірақ олардың арасында шамалы айырмашылық бар. Аньджали мудрасындағы бас бармақтардың артқы жағы кеудеге қаратылған және қалған саусақтарға перпендикуляр, ал Намаскара мудрасындағы бас бармақтар қалған саусақтармен бір қатарда орналасқан. Аньджали мудрасы Санскрит мәтіндерінде, мысалы, Натья Шастраның 9.127-128 тармақтарында (б.з.д. 200-200 жылдары), біздің заманымыздың VI ғасырынан кейінгі храм архитектурасы туралы мәтіндерде, мысалы, Девата мурти пракараның 5.67 тармағында және «Цитрасутра» деп аталатын сурет салу туралы мәтіндерде сипатталған. Натья Шастра, классикалық үнді биі туралы мәтін, оны екі қолды бірге бүгіп, құрметпен тұру позы ретінде сипаттайды және оның қасиетті тұлғаға дұға ету, құрметтейтін адамды қарсы алу және достармен амалдасу үшін қолданылатынын айтады. Натья Шастрада храм ішінде дұға ету үшін Аньджали мудраны басқа немесе одан жоғары ұстау керек, ал құрметке лайық адамды қарсы алғанда, оны бетке немесе жаққа жақын қою керек, ал достарға келгенде кеудеге жақын ұстау керек.
Қолданылуы
Бұл әрекет Үндістан субконтинентінің барлық аймақтарында, Азияның бір бөлігінде және Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азиядан шыққан адамдар қоныстанған алыс елдерде кеңінен таралған. Кейбір жағдайларда, "намасте" бір адамның ұсынған немесе көрсеткен көмегі үшін алғысын білдіруі және екінші адамның жомарттығы үшін ризашылық танытуы үшін қолданылады. "Намаскара" – храмдарда немесе кез келген ресми құдайға табыну орнында қолданылатын 16 "упачараның" (құрмет көрсету рәсімдерінің) бірі. Ғалымдардың пікірінше, құдайға сыйынған кездегі "намасте" функциясы, қонаққа немесе кез келген адамға сәлем бергендегідей. Ол бір адамның екінші адамға деген сыпайылығын, әдептілігін, құрметін және қонақжайлылығын көрсетеді. Ол қоштасу үшін де қолданылады. Бұл кейде ежелгі индуистік кітаптарда, мысалы, "Тайттирия Упанишадта" "Атити Дево Бхава" (сөзбе-сөз, қонақты құдай сияқты қабылдаңыз) деп айтылады. "Намасте" – "пранаманың" алты түрінің бірі, ал Үндістанның кейбір аймақтарында бұл терминдер мағынасы жақын сөздер ретінде қолданылады. "Намасте" – контактісіз сәлемдесу түрі болғандықтан, 2020 жылғы коронавирус пандемиясы кезінде әлемдік лидерлердің кейбіреуі вирустың таралуын болдырмау үшін қол алысудың орнына осы әрекетті қабылдады.