Кіріспе

19 ғасырда салынған, АҚШ Ұлттық ескерткіші болып табылатын Форт Пуласки Ұлттық ескерткіші Саванна мен Тайби аралының арасында, Джорджия штатындағы Кокспар аралында орналасқан. Ол Форт Пуласкиді сақтайды – 1862 жылы Америка Азамат соғысы кезінде одақ әскері алғаш рет шайқаста ойыстырылған зеңбіректерді сынап, сәтті қолданған орын. Бұл оқиға кірпіштен салынған бекіністердің қажеттілігін жойды. Форт сонымен қатар соғыс тұтқындары лагері ретінде де пайдаланылды. Ұлттық ескерткішке Кокспар аралының көп бөлігі (форт кіретін) және оған жапсарлас Маккуинс аралының толық аумағы кіреді.

Құрылыс

1812 жылғы соғыстан кейін АҚШ президенті Джеймс Мэдисон шетелдік шабуылдан АҚШ-ты қорғау үшін жағалау бойындағы бекіністердің жаңа жүйесін құруға бұйрық берді. Саванна портын қорғау үшін бекініс салу 1829 жылы генерал-майор Бэбкок басшылығымен және кейіннен Вест-Пойнтті бітірген екінші лейтенант Роберт Э. Лидің жетекшілігімен басталды. Жаңа бекініс Саванна өзенінің сағасындағы Кокспур аралында салынуы тиіс болды. 1833 жылы бұл нысанға Джордж Вашингтонның басшылығымен Америка революциясында күш көрген поляк әскері және қолбасшысы Казимир Пуласкинің құрметіне Форт Пуласки деген ат берілді. Пуласки белгілі атты әскер командирі болды, революциялық әскерлерді даярлауда маңызды рөл атқарды және Чарльстон мен Саванна қалаларын қоршауға қатысты. Форт Пуласки жағалау бекіністерінің үшінші жүйесіне жатты, ол бұрынғы бекіністерге қарағанда мықтырақ құрылымдық қасиеттерімен ерекшеленді. 1816 жылдан кейін салынған үшінші жүйедегі шамамен 30 бекіністің көпшілігі бүгінгі күнге дейін Атлант мұхиты мен Мексика шығанағының жағалауында сақталған.

Азаматтық соғыс

1847 жылы аяқталғанымен, Форт-Пуласки 1860 жылға дейін тек екі күзетушінің бақылауында болды, сол кезде Оңтүстік Каролина АҚШ-тан бөлініп, Азамат соғысын бастады. Джорджия губернаторы Джозеф Браун Форт-Пуласкині өз штатының басып алуын бұйырды. Саваннадан 110 сарбазды тасымалдаған бу кеме өзен бойымен төмен жүзіп, форт штаттың бақылауына өтті. 1861 жылдың ақпанында Джорджия да бөлініп, Америка Конфедерациялық Штаттарына қосылды, сосын конфедерат әскерлері фортқа орналасты. 1861 жылдың желтоқсанына қарай Тиби аралы қақтығысқа дайын емес және тым оқшау деп есептелді, сондықтан конфедераттар оны тастап кетті. Бұл Одақ әскерлеріне Форт-Пуласкиге қарсы Саванна өзенінен өтпеуге мүмкіндік берді. Куинси А. Гиллмор басшылығымен Одақ әскерлері Тиби аралының жағалауында бекіністер салуға кірісті.

Форт-Пуласки қоршауы мен қысқарту

1862 жылғы 10 сәуірде таңертең Одақ әскерлері форттың берілуін сұрады, артық өмір шығындарын болдырмау үшін. Конфедерация гарнизонының қолбасшысы полковник Чарльз Х. Олмстед бұл ұсыныстан бас тартты. Форт-Пуласки жаяу әскер шабуылына дайындықпен болды, бірақ тікелей құрлық шабуылына ұшырамады. 36 зеңбірек, соның ішінде жаңа Джеймс Rifled Cannon және Parrott зеңбіректерін пайдалана отырып, Одақ әскерлері Форт-Пуласкиді ұзақ уақыт бойы бомбалауды бастады. Оқталған снарядтарды үлкен және ауыр, тегіс доптардан гөрі әлдеқайда қашыққа (4–5 мильге) дәл атуға болатын. 30 сағат ішінде жаңа оқталған зеңбірек форттың бір бұрышындағы қабырғаны бұзып өтті. Снарядтар енді форттың ішінде, негізгі оқ-дәрі қоймасына қауіпті жақындықпен өтіп жатты. Полковник Олмстед фортты берілуге мәжбүр болды. Шабуыл кезінде бар болғаны екі сарбаз (бір конфедерациялық, бір одақтық) қаза тапты. Олмстедтің берілу туралы шешімі оны ондаған жылдар бойы мазалады: біз Конфедерация билігінен кез келген көмек күте алмайтын жағдайда толық оқшауланғанбыз, мен гарнизонды негізгі қоймамыздың жарылу қаупіне ұшыратуға лайық деп ойламаймын – бұл қауіп енді мүмкіндік шегінде дәлелденді. Кейде сарбаз өзінің позициясын соңғы шегіне дейін, яғни жоюға дейін ұстауы керек, бірақ бұл сондай жағдай емес. Форттың жау күшімен толықтай қиратылуы мүмкін екені нақты факт болды, ал біздің оларға зиян келтіру мүмкіндігіміз ең төменгі деңгейге дейін төмендеді, мен әлі де басқаша ештеңе жасауға болмайтынына сенімдімін. Гиллмордың табысының басты себебі оның оқталған зеңбіректері болды, ол форт қабырғаларына зор зиян келтірді. Гиллмордың жеңісі оған инженер-капитан шенінен бригадир-генерал шеніне көтерілуге мүмкіндік берді. Форт-Пуласки Жерасты теміржолының соңғы бекетіне айналды, өйткені Кокспур аралына келгеннен кейін бүкіл аймақтағы құлдар босатылды. Одақ әскерлерінің гарнизоны бастапқы кезде 600 адамға жетті, бірақ соғыс созылған сайын Оңтүстік күштері фортты қайтарып ала алмайтыны анық болды. Кейін гарнизонның саны шамамен 250 адамға дейін азайтылды. 1864 жылғы қазан айында форт тұтқынға алынған конфедерациялық сарбаздар үшін түрмеге айналды, олардың көпшілігі офицерлер еді, олар "Өлмес алты жүз" деп аталды. Бұл адамдарға "саңырау нан, қышқыл тұршы, және шектеулі су" берілді, нәтижесінде "аштық, сусыздану, дизентерия және скорбут" сияқты көптеген жағдайлар туды. Осы жағдайлардың салдарынан он үш адам фортта қайтыс болып, оның қабырғасының сыртында жерленді. Соғыс аяқталғаннан кейін Форт-Пуласки қысқа уақытқа әскери және саяси түрме ретінде жұмыс істеді. Онда Конфедерацияның Мемлекеттік хатшысы, Қаржы министрі, Соғыс министрі, Соғыс министрінің көмекшісі, сондай-ақ үш штат губернаторы, сенатор және Оңтүстік фортты басып алғаннан кейін оны басқарған адамдар орналасты.

Соғыстан кейінгі

1869 және 1872 жылдар аралығында форттың арт жағындағы жартылай шеңбер оқ-дәрі қоймаларымен жабылды, ал қалған оқ ату позициялары ірі калибрлі қаруларға бейімделу үшін кеңейтілді. 20-шы ғасырдың басында форт тозуға бастады. Ескі фортты сақтап қалу үшін Соғыс министрлігі 1924 жылғы 15 қазанда Кальвин Кулиджтің президенттік жарлығымен Форт-Пуласкиді Ұлттық ескерткіш деп жариялады. 1933 жылғы 10 тамызда ескерткіш Соғыс министрлігінен Ұлттық саябақтар қызметіне берілді. Жөндеу жұмыстары басталды, және Азаматтық консервациялық корпус мүшелері Кокспур аралына келіп фортты қайта жаңғыртуға кірісті. Форт-Пуласки Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін қысқа мерзімге ғана жұртшылыққа ашылды, содан кейін Кокспур аралы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің базалық бөлімшесі ретінде пайдаланылды. Соғыстан кейін Форт-Пуласки қайтадан Саябақтар қызметінің басқаруына өтті және 1966 жылғы 15 қазанда Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. Форт-Пуласки қазір де жұртшылыққа ашық, және 1980-ші жылдары мұражай ашылды. 2009 жылдың қараша айында Форт-Пуласки Роберт Редфордтың «Конспиратор» фильмінің түсіріліміне тартылды, бұл фильм АҚШ президенті Авраам Линкольнге жасалған қастандыққа қатысты құпиялар туралы. Сонымен қатар, ол 2012 жылғы «Авраам Линкольн зомбилерге қарсы» әрекет-комедиялық хоррор фильмінің түсірілімінде, Линкольннің Конфедерация бекінісін басып алған зомбилермен күрескен көріністерін түсіру үшін қайта қолданылды.