Кіріспе

Кеміргіштердің түрі

Мексикалық дала иттері (Cynomys mexicanus) – Мексиканың солтүстік-орталық аймағында табиғи ортада өсетін күндізгі, жер қазғыш кеміргіштер. Шаруашылық зиянкес ретінде қарау олардың жойылуға жақын түр ретінде тіркелуіне себеп болды. Олар үйсін, суыртық және мармоттармен жақын туыс. Cynomys mexicanus шамамен 230 000 жыл бұрын, кеңінен таралған Cynomys ludovicianus-тың шеткерлік, оқшауланған популяциясынан пайда болған.

Экология

Бұл дала иттері тау-кенсіз топыраққа, жазықтарға, биіктігі белгілі бір деңгейге дейін мекендейді. Олар Мексиканың солтүстігіндегі оңтүстік Коахуила және солтүстік Сан-Луис-Потоси аймақтарында кездеседі, онда олар мекендейтін жазықтарға тән шөптер мен шөптерді жейді. Олар судың бәрін осы өсімдіктерден алады. Олар негізінен өсімдікпен қоректенсе де, кейде жәндіктерді жейді. Олардың жауы – койоттар, мысықтар, бүркіттер, қашарлар, барс, жыландар және қарақұйрықтар. Солтүстік дала иттері қысқы ұйқыға кетеді және олардың жұптасу кезеңі салыстырмалы түрде қысқа, әдетте қаңтардан сәуірге дейін созылады. Бір ай бойы жүктілікке тұрған аналықтары жылына бір рет, орта есеппен төрт түксіз бала туады. Олар көздері жабық күйінде туады және туғаннан кейін шамамен 40 күн өткен соң көру қабілетіне ие болғанша, құйрықтарын бағдаршамыр ретінде пайдаланады. Балалар мамыр және маусымның басында анасынан бөлінеді, ал бір жасар жануарлар қысқа уақыттан соң қоныстан шығып кетеді. Өскен сайын, жастар бір-бірін тістесіп, сызылдап, күресіп ойнайтын соғыс ойындарын ойнайды. Олар бір жылға толған соң жыныстық жағынан жетіледі, өмір сүру ұзақтығы 3–5 жылды құрайды; ересек дала иттерінің салмағы шамамен және ұзындығы болады, аталықтары аналықтарынан ірілеу келеді. Олардың түсі сарғыш, құлақтары қараңғырақ, ал құрсақтары ашық түсті. Дала иттері жануарлар әлеміндегі ең күрделі тілдердің біріне ие – жоғары дыбысты шырылдау және қағу жүйесіне ие. Олардың жылдамдығына байланысты, қорғану механизмі – дабыл қағып, дереу қашу.

Тіршілік ету ортасы

Мексикалық дала иттері "қалалар" деп аталатын, олар баспана мен қорғаныс үшін қазған қазылған колонияларда өмір сүреді. Типик қалада 30,48 метрге дейін созылатын дәлізбен төмен қарай еңкейген, түтік тәрізді кіреберіс болады, ал оның бүйірлерінде сақтау және ұя салуға арналған камералар орналасқан. Осы қуыстардың кейбір бөлмелері жаңа аналықтары мен балапандары үшін балабақша ретінде арнайы мақсаттарға қызмет ететіні анықталды. Дала иттерінің қолдарындағы бұлшық еттері күшті болғандықтан, олар тіршілік ортасының көбінесе тығыз топырағын қазуға қабілетті. Олар тістерін де қазу үшін пайдаланады, бірақ бұл сирек кездеседі. Қазу арқасында егістіктерді жиі жеп қоюлары мен мал шаруашылығына кедергі келтірулеріне байланысты зиянкес және ауыл шаруашылығына кедергі келтіретін жануарлар ретінде қарастырылып, олар жиі уландырылды және 1994 жылы жоғалу қаупі төнді. Мексикалық дала иттері қазіргі уақытта бұрынғы аумағының 4% -ынан кем жерді мекендейді және 1996 мен 1999 жылдар аралығында олардың ареалы 33% -ға қысқарды. Мексикалық дала иттерінің қазіргі мекені Эль-Токио деп аталатын аймақта орналасқан. Бұл Сан-Луис-Потоси, Нуэво-Леон және Коахуила штаттарының қиылысында орналасқан жайылымдар. Көптеген дала иттерінің жер астындағы құрылымдарда өмір сүруіне байланысты популяцияны дәл бағалау қиын. Спутниктік суреттерді пайдалану дала иттерінің мекендейтін аймақтарын анықтауда тиімді болып табылды. Pronatura Noreste және Profauna сияқты қорықтар, донорлардың көмегімен, дала иттерін және олармен байланысты түрлерді, мысалы, жағалаудағы құстар мен жыртқыш құстарды қорғау жұмыстарын жүргізеді. 2007 жылдың ақпан айынан бастап Pronatura Noreste мексикалық дала иттерінің жайылымдарын қорғау үшін ejidos және жеке меншік иелерімен консервациялық келісімдерге қол қойды.