Аляска-Юкон мұз үстіндегі шана тегіс бәйгесі

Кіріспе

Аляскадан Юконға жүзуші иттер жарысы – Юкон Куест, ресми түрде Юкон Куест 1000 мильдік халықаралық жүзуші иттер жарысы, 1984 жылдан бері әр ақпанда Фэрбенкс, Аляска мен Уайтхорс, Юкон қалалары арасында өткізіледі, бағыты жыл сайын өзгеріп тұрады. Қыстың қатал жағдайы, қиын жол және бәсекелестерге берілетін шектеулі көмек салдарынан бұл жарыс "дүниедегі ең қиын жүзуші иттер жарысы" деп есептеледі. Оны ұйымдастырушылар "тек таза ниеттілер ғана қатыса алатын жарыс" деп ойлаған. Алғашқы төрт адам Фэрбенкс, Аляскадан Уайтхорс, Юконға дейін 1000 мильдік жүзуші иттер жарысын ұсынды, бұл екі қала арасындағы Клондайк алтын асыру дәуіріндегі пошта және тасымал маршруттарын еске түсіру мақсатында болды. Олар Идитарод жарысының көптеген бақылау пункттері мен кезеңдерін қабылдамай, жарысқа қатысушылардың тек өздеріне сенетін, жылдамдықтан гөрі тірі қалудың маңыздырақ болатын төзімділік жарысын көздеді. Одан кейін екі ай бойы жоспарлау жұмыстары жүргізілді, сондай-ақ бақылау пункттерін қамтамасыз ету және жол белгілерін орнату үшін еріктілер тобы ұйымдастырылды.

Бірінші онжылдық

Алғашқы жарыстан кейін ұйымдастырушылар Whitehorse–Fairbanks бағытында өткен алғашқы жарыстың жол белгісін жақсартты. Мушер Билл Коттер: "Жол өте жақсы болғандықтан, тым жылдам бармау қиын болды", - деді. Келесі бірнеше жылда жарыстың танымалдылығы артты. 1988 және 1989 жылдары 47 мушер қатысты. 1989 жылы 31 мушер жарысты аяқтады – бұл ең көп көрсеткіш. 1991 жылғы жарыста "Healy вирусы" деп аталатын ит ауруының басталуына байланысты бірінші тоқсанда сегіз команда кері қайтты. Вирустың таралуы жарыстың ортасында суық ауа райының көмегімен тоқтатылды, бірақ оған дейін тағы 35 ит ауырды. 1992 жылы жарыстың бірінші жартысындағы тым жылы ауа райы қиындықтар тудырды, ал екінші жартысында суық болып тұрды. Бұл жарыстың бас ветеринары Джинни Олсон бірнеше мушерлерге ине шаншу жасағаннан кейін қызметтен алынды. Бұл кез келген ережемен тыйым салынбағанымен, теңдік принципін бұзды, өйткені ол барлық мушерлерге осы емді ұсынбады. Жарыс аяқталғанда Джордж Кук 1984 жылдан бері Уайтхорстен бұрын аяқтаған алғашқы мушер болды, себебі Юкон өзеніндегі ашық су оны жалғастыруға кедергі келтірді. Ол жарыстан шықпағаны үшін жарыс төрешілері оған "Қызыл Фонарь" сыйлығын берді. 1992 жылғы жарыстан кейін Аляскадағы Yukon Quest International директорлар кеңесі Юкондық чиновниктер қаржы жинау мақсаттарына жетпегендіктен, Yukon бөлігін жарыстан шығаруды қарастырып жатқанын Юкондық директорлар кеңесіне хабарлады. Аляскалық чиновниктер Аляскада ғана жарыс өткізу оңайырақ болады деп ойлады. Дағдарыстың алдын алу үшін Юкондық директорлар кеңесі көбірек ақша жинауға келісті және екі тарап бірлескен директорлар кеңесін құрды. 1993 жылғы жарыс әдеттегідей өтті, бірақ Джефф Манннің жарысы ерекше оқиғаларға толы болды. Оның иттер тобына қасқыр шабуыл жасағанда, ол оны балтамен өлтіруге мәжбүр болды, содан кейін Quest ережелеріне сәйкес сойып тастады. Кейіннен ол журналистің фарасын алғаны үшін 90 минутқа жазаланды. Жарыс аяқталғаннан кейін, оның иттерінде ибупрофен табылды, сондықтан ол жеңісінің жартысын айыппұл ретінде төледі. 1994 жылғы жарыста Аляскалық Брюс Косгроувқа Канадалық кеден қызметкерлері жарысқа тіркелу кезінде кіруге рұқсат бермеді – мушердің Канадаға немесе Аляскаға кіруіне тыйым салынған жалғыз жағдай. Косгроув жарысты бастады, бірақ шекараға жетпей тоқтады. Жарыс аяқталғаннан кейін, Аляска Юкон Квест чиновниктері Уайтхорсты Юкон Квесттен алып тастап, Фэрбенкстен Доусон Ситиге дейінгі арзан жарыс өткізетіндерін жариялағанда қайтадан дау туды. Юкон Квест ұйымының мүшелері бұған қарсы шығып, осы ұсынысты жасаған директорлар кеңесінің мүшелерін қызметтен шеттету үшін дауыс берді. Бюджеттік мәселелер бірінші жүлде көлемін 25%-ға төмендетіп, 15 000 долларға дейін жеткізді, бұл қатысушылардың азаюына себеп болды. Бұл мәселе 1996 жылғы жарыста шешілді, бірінші орынға 25 000 доллар сыйлық берілді. 1997 жылғы жарыстан кейін қаржылық қиындықтар қайтадан туындады, бұл жолы Аляска тарапында. 1998 жылғы жарысты ұйымдастырушылар Канададан халықаралық демеушілік алды, бірақ олар демеушілік ақшаны Аляскадағы қарыздарды төлеуге рұқсат бермеген кезде, Алясканың директорлар кеңесінің мүшелері жеке жарыс өткізумен қорқытты. Ақырында Алясканың директорлар кеңесінің мүшелері отставкаға кетті және екі тарап арасында келісімге қол жеткізілді. 1998 жылғы жарыс жоспар бойынша өтті және 38 қатысушы болды. 1999 жылғы жарысты Алясканың тумасы Рами Брукс жеңді, ол ветеринар Марк Мейді 10 минутқа еңсерді. 2000 жылы Алай Циркль 10 күн, 22 сағат және 57 минутта 1000 мильді (1609 км) басып өткен Юкон Квестте жеңіске жеткен алғашқы әйел болды. Сондай-ақ 2000 жылы Yukon Quest International екі жарыс қосты: Quest 250 (қазіргі Quest 300) және Junior Quest.

After the inaugural race, organizers improved the marking of the trail for the first contest held in the Whitehorse–Fairbanks direction. Musher Bill Cotter said, "The trail was so nice that it was difficult to keep from going too fast." The race grew in popularity over the next few years. In 1988 and again in 1989, 47 mushers entered. In 1989, 31 completed the race—the most that have ever finished it. The 1991 race saw eight teams withdraw in the first quarter because of an outbreak of a canine disease called the "Healy Virus". Thirty five more dogs were sickened before the spread of the virus was halted by colder weather halfway through the race. In 1992, unseasonable warmth caused problems in the first half of the race, and the second was affected by bitter cold. The head veterinarian of that race, Jeannie Olson, was replaced after she offered canine acupuncture to several mushers. Though not then forbidden by any rule, this violated equal treatment guidelines because she did not offer the treatment to every musher. At the end of that race, George Cook became the first musher since 1984 to finish short of Whitehorse when open water on the Yukon River prevented him from continuing. Because he did not quit, race officials gave him the Red Lantern Award. Following the 1992 race, controversy erupted when the Alaska board of directors of Yukon Quest International informed the Yukon board that they were considering dropping the Yukon half of the Quest because Yukon officials did not meet fundraising goals. Alaska officials also believed it would be easier to manage an Alaska only race. A crisis was averted when the Yukon board of directors agreed to raise more money and the two sides formed a joint board of directors. The 1993 race was run as usual, but Jeff Mann had a more eventful race than most. When a moose attacked his dog team, he was forced to kill it with an axe, then butcher it according to Quest rules. Later, he was penalized 90 minutes for borrowing a reporter's head lantern. Finally, after the conclusion of the race, he was fined half his winnings when his dogs tested positive for ibuprofen. In the 1994 race, Alaskan Bruce Cosgrove was denied entry by Canadian customs officials in the pre race verification process, the only time a musher has been denied entry into either Canada or Alaska. Cosgrove started the race, but quit before the border. Following the race, controversy again erupted when Alaska Yukon Quest officials announced they would unilaterally eliminate Whitehorse from the Yukon Quest and run a cheaper Fairbanks to Dawson City race. Members of the Yukon Quest organization revolted against this and voted to evict the board members who had proposed it. Budget problems caused the first prize to drop by 25% to $15,000, contributing to the low participation. This problem was fixed for the 1996 race, with a first place prize of $25,000. Following the 1997 race, financial troubles again arose, this time on the Alaska side. Canadian organizers secured international sponsorship for the 1998 race, and when they refused to let this sponsorship money be used to pay debts accumulated in Alaska, members of the Alaska board threatened to host a separate competition. In the end, the Alaska board members were forced to resign, and a deal was worked out between the two sides. The 1998 race was run on schedule and had 38 entrants. The 1999 race was won by Alaska Native Ramy Brooks, who defeated veterinarian Mark May by 10 minutes. In 2000, Aliy Zirkle became the first woman to win the Yukon Quest after taking 10 days, 22 hours, and 57 minutes to trek the 1000 mile (1609 km). Also in 2000, Yukon Quest International added two races: the Quest 250 (today the Quest 300) and the Junior Quest

2002 жылы Yukon Quest-ті Ханс Гатт жеңді, ол Британдық Колумбияда тұратын австриялық және жеңіске жеткен алғашқы еуропалық. Бұл оның үш рет жеңіске жеткенінің біріншісі болды. 2003 жылы Гатттың екінші жеңісі Уайтхорс маңында қардың жетіспеуінен қысқартылды. Тым жылы ауа райы ұйымдастырушыларды мушерлер мен иттер тобын Брейбернге жеткізуге мәжбүр етті, содан кейін 921 мильді (1482 км) құрайтын жарыс жалғасты. Алғашқы 24 жылда 776 қатысушы болды, ал 513-і финиш сызығын кесті. Бұл жеңіс Маккидің төрт рет қатарынан жеңіске жеткенінің біріншісі болды, ол ең көп қатарынан жеңіс тіркеген рекордты иеленеді және төрт рет жеңген жалғыз мушер. Маккидің екінші жеңісі кезінде Eagle Summit-тің үстіндегі қатал дауыл ақ көшпенде тудырды, нәтижесінде жеті мушер мен иттер тобы тікұшақпен эвакуацияланды. Дауылға байланысты 2006 жылғы жарысты 11 адам ғана аяқтады – бұл ең аз көрсеткіш. Финиш сызығына жеткендер де ерекше жолға шықты: Уайтхорс маңында қар аз болғандықтан, олар 1000 мильді (1609 км) жарысқаннан кейін Доусон Ситиде аяқтады. 2007 жылы екі түрлі жағдайда үш ит қаза болды, бірақ Макки Гатттың үш рет қатарынан жеңіске жеткен рекордын теңеді. Бір айдан кейін Макки Юкон Квест пен Iditarod жарыстарын бір жылда жеңген алғашқы адам болды. Маккидің төртінші жеңісі 2008 жылғы жарыста болды, ол 2003 жылдан бері Уайтхорста аяқталған алғашқы Юкон Квест болды. Осыған байланысты Макки жарысқа қатыспады, бұл жаңадан келгендерге жеңіске жетуді жеңілдетті. Ең жақын екі мушердің арасындағы айырмашылықта неміс Себастьян Шнулле бұрынғы ешкімнен жылдамырақ жарысты аяқтады, осы жылғы 1016 мильді (1635 км) сапарды 9 күн, 23 сағат және 20 минутта аяқтады. Ол Хью Неффтен бар болғаны төрт минутқа озып кетті. Ал ерте бастау күні 2011 жылғы жарысқа сақталды. Ханс Гатт 2010 жылғы жарысты Юкон Квест тарихындағы ең жылдам финишпен жеңді: 9 күн және 26 минут. Бұл жарыс жақсы ауа райымен және аз мушерлердің шығуымен еректелді. 2011 жылы жағдай қалыпқа келді, себебі екінші жартысында дауылдар жолға және мушерлерге шабуыл жасады. 25 қатысушының тек 13-і жарысты аяқтады, бұл ең аз финиш сызығын кескендердің рекордымен теңесті. 2013 жылы American Summit-тегі нашар жол жағдайларына байланысты Доусоннан Eagle бөлігі Юкон өзені арқылы қайта бағытталды. Брент Сасс 2020 жылы жарыстың үшінші рет жеңіске жеткен мушері болды, жарыс COVID-19 пандемиясының өсуіне қарамастан жоспар бойынша аяқталды. 2021 жылға қатысты, жарыс төрешілері шекараның екі жағында жеке-жеке жарыс өткізуді ұйымдастырды – Канада шекарасында және Аляска шекарасында, халықаралық карантин талаптарын сақтау үшін. Бұл жоспар 2020 жылдың қыркүйегінде Канадалық ұйымдастырушылар өз жарысын жойған кезде тоқтатылды. 2021 жылғы жарыстың Американдық бөлігі ақпан айында өтеді деп жоспарланған.

In 2002, the Yukon Quest was won by Hans Gatt, an Austrian born resident of British Columbia and the first European to win. This was the first of three consecutive wins, making him the first three time winner. In 2003, Gatt's second win was truncated by a lack of snow near Whitehorse. Unseasonable warmth forced organizers to truck mushers and their dog teams to Braeburn before continuing what became a 921 mile (1482 km) competition. During the first 24 years of the competition, there were 776 starters and 513 finishers. The victory was the first of four straight wins by Mackey, who holds the record for most consecutive wins and is also the only four time winner. During Mackey's second win, a fierce storm atop Eagle Summit caused a whiteout that forced seven mushers and dog teams to be evacuated by helicopter. Partly because of the storm, only 11 finished the 2006 race—the fewest ever. The finishers also endured an unusual course: because snow was scarce near Whitehorse, they doubled back and finished in Dawson City after racing the 1000 mile (1609 km). In 2007, three dogs were killed in unrelated incidents, but Mackey tied Gatt's record of three consecutive wins. One month later, Mackey became the first person to win both the Yukon Quest and the Iditarod in the same year. Mackey's fourth win came during the 2008 race, the first Yukon Quest to end in Whitehorse since 2003. Partly because of this, Mackey withdrew before the race, making it easier for a newcomer to win. In the closest one–two finish, German Sebastian Schnuelle completed the race faster than anyone before, finishing that year's 1016 mile (1635 km) trip in 9 days, 23 hours, and 20 minutes. He was just four minutes ahead of Hugh Neff. and the early start date was kept for the 2011 competition. Hans Gatt won the 2010 race with the fastest finish in Yukon Quest history: 9 days and 26 minutes. That race was marked by good weather, and few mushers dropped out. In 2011, conditions returned to normal, as violent storms blasted the trail and mushers during the second half of the race. Only 13 of the 25 competitors completed the race, tying the record for fewest finishers. In 2013, poor trail conditions over American Summit forced the Dawson to Eagle section of the course to be rerouted over the Yukon River. Brent Sass became the race's third three time winner in 2020, as the race finished on schedule despite the growing COVID 19 pandemic. For 2021, race officials arranged to hold two separate races—one on the Canadian side of the border and the other on the Alaska side of the border—to abide by international quarantine. This plan was abandoned in September 2020 when the Canadian organizers canceled their race. The American half of the 2021 race is still scheduled for February.

Бағыт

Жарыстың бағыты жыл сайын мұздың жағдайына, қар-жайлауға және басқа да факторларға байланысты шамалы өзгеріп отырады. Маршруттың ұзындығы да ауысып отырады, 2003 жылы ауа райының салдарынан қысқартылған жарыста 921 миль (1482 км) болса, 1998 жылы 1023 миль (1646 км) құрады. Жұп жылдары жарыс Фэрбенкстен басталып, Уайтхорсте аяқталады. Тақ жылдары старт пен финиш сызықтары ауыстырылады. Маршруттың көп бөлігі Юкон өзенінің бойымен өтеді және төрт таудан өтеді: Соломон патшасының күмбезі, Игл Саммит, Америка Саммиті және Роузбуд Саммиті. Оның ұзындығы Англия мен Африка арасындағы қашықтыққа тең, ал кейбір бақылау пункттерінің арасындағы қашықтық Ирландияның енімен шамалас. Жарысқа қатысушылар мұз, қар және қатал суыққа шыдауға мәжбүр. Жол бойында жабайы жануарлар жиі кездеседі, кейде қатысушылар моос және қасқырлардың шабуылына тап болады. Ауыр жағдайларына байланысты Юкон Квест жарысы "дүниедегі ең қиын күндізгі шана иті жарысы" және "дүниедегі ең қатал жарыс" деп аталады.

Жарысқа дайындық

Жарыстың өте қиындығына байланысты дайындықтың бірнеше кезеңі қажет. Біріншісі – азық-түлік қоймаларын орналастыру, онда жүгірушілер мен жарыс төрешілері жарыс бақылау пункттерінде азық-түлік пен қажетті жабдықтарды жасырып қояды. Бұл қажет, себебі жүгірушілер жол бойында тек өздерімен алып келген заттарды ғана пайдалана алады, бұл алтын іздеу дәуірін еске түсіреді, сол кезде ит-жегулі көліктер жол бойындағы белгілі бір жерлерде қайта жабдықталады. Азық-түлік қоймаларын орналастырғаннан кейін бір апта өткен соң, жарысқа қатысатын барлық иттер алдын ала ветеринарлық тексеруден өтеді, олардың субарктикалық жағдайда 1000 мильді жүгіруге жеткілікті сау екендігі анықталады. Ресми дайындықтардың соңғы кезеңі жарысқа екі күн қалғанда жүгірушілер шапқыдан басталу ретін таңдайды.

Уайтхорс - Брейберн

Уайтхорстегі қазіргі заманғы старт/финиш Кемежайлар паркінде, бірақ дәстүрлі старт бұрынғы Уайт-Пасс және Юкон теміржолы вокзалының жанында өтті, қазір онда Юкон Квест Интернешнлдің канадалық кеңселері орналасқан. Жарыс басталар сызықтан кейін, жүгірушілер қаладан солтүстікке қарай мұзқатып қалған Юкон өзенімен жол тартады. Тахини өзеніне көшіп, мушерлер солтүстікке Клондайк дәуіріндегі құрлық үсті жолына дейін барады. Жарысқа қатысушылар бірінші бақылау пункі – Брейберн лоджасына жетеді. Бұл жол бөлігінің ұзындығы шамамен 161 шақырымды құрайды. Жарыс Фэрбенкстен Уайтхорсқа қарай өткенде, Брейберн бақылау пункі соңғы кезеңге дейін мушерлердің итттерінің денсаулығын сақтау үшін міндетті сегіз сағаттық тоқтау орны болып табылады. Жып жылдары мушерлер мұнда немесе Кармакста төрт сағат демалуға міндетті. Басталу уақытының үш минуттық айырмасы осы жерде түзетіледі. Жұп жылдары мушерлер жарыстың соңғы 161 шақырымын бастамас бұрын мұнда сегіз сағат демалуға тиіс.

Брейберн - Пелли өткелге дейін

Бірінші кезеңде мушерлер Бареберннен Кармаксқа дейін 63 шақырым (39 миль) жол жүруге тиіс. Жылдар жұп болмағанда, мушерлер төрт сағаттық демалыс уақытын осы жерде немесе Баребернде алуға мүмкіндік алады. Мушер осы жерде төрт сағат демалуды таңсаса, үш минуттық басталу уақыты да сәйкес реттеледі. Содан кейін олар "Пинбол аллеясы" деп аталатын, орманды төбелерге кіреді – бұл аймақ тасты, ағаштарға соқтығып, шаңғыны қиын жағдайға түсіретіндіктен осылай аталған. Ағаштардың бір жағы қайталап соққыға ұшырағандықтан қабығынан айырылған. 1998 жылы жарысқа қатысқан Бренда Макки жолдың қиындығынан соншалықты шайқалды ki, шаңғысы екі ағаш арасында қалды да, ол жолын жалғастыру үшін біреуін кесіп тастауға мәжбүр болды. "Пинбол аллеясынан" кейін жарыскерлер Юкон өзенінің бойымен қысқа ғана уақыт жүріп, өзен жағалауына көтеріліп, Кармакс бақылау бекетіне жетеді. Содан кейін олар шамамен 24 шақырым (15 миль) жол жүріп, өртке қарсы жолға бұрылады. Бұл жолдан шыққаннан кейін, олар Юкон өзенінің жанынан және арқылы өтіп, Уайтхорс–Фейрбанкс бағытындағы алғашқы иттерді түсіретін МакКейб сағасына жетеді. МакКейб сағасынан кейін жарыс жолы бірнеше шақырым бойы Клондайк тас жолына және бір көлік жолына параллель жүріп, солтүстікке бұрылып, 1995 жылы орман өртінен зардап шеккен Пелли Берн аймағынан өтеді. Өрт аймақтағы орманның көп бөлігін жойғандықтан, жолдың бұл бөлігінде кедергілер азырақ және жылдам жүруге қолайлы.

Пеллиден Доусон қаласына өту

Пелли Кроссинг пен Доусон қаласы арасындағы қашықтық – әлемдегі шана итті жарысының бақылау пункттері арасындағы ең ұзын қашықтық. Екі орналасқан жердің арасында 323 километрлік ашық жол бар, ол тек Скрогги Криктегі иттерді түсіру орнымен белгіленген, бұл тасталған алтын кен орны тек Юкон квесті кезінде ғана қолданылады. Степпинг Стоуннан Скрогги Крикке дейінгі жол тау-кен жолынан немесе «мысық» жолынан тұрады, оны пайдаланатын Caterpillar гусеницалық тау-кен машиналарын атайды. Ұйымдастырушылар тау-кен жабдықтарын пайдаланушылармен кестелерін үйлестірмей тұрып, жарысқа қатысушылар көбінесе жолды жауып тұрған немесе оны лайлы жолға айналдырған ауыр техникамен күресуге мәжбүр болды. Скрогги Криктегі иттерді түсіру орны Стюарт өзені мен Скрогги Крик сағасының қосылған жерінде орналасқан. Скрогги Криктен кейін жол батыс бағытынан дерлік тікелей солтүстікке бұрылады. Осы сәтте мушерлер Доусон қаласын қоршаған алтын кен ауданына кіреді. Скроггиге жақын орналасқан Стюарт өзенінен жол Юкон территориясының Қара Жыраларын кесіп өтеді. Доусон қаласынан 80 километр және Скрогги Крик сағасынан 89 километр қашықтықта, ол Индиан өзенін кесіп өтеді, ал мушерлер жолдың ең биік нүктесіне – Сүлейменнің күмбезіне (4002 фут (1220 метр)) көтеріле бастайды. Мушерлер Уайтхорстан старт алғанда, олар Қара Жыраларға көтерілу кезінде бірнеше мың футқа көтеріледі, соның ішінде 1082 метрден астам биіктіктегі Эврика күмбезіне дейін. Басты қиындықтар Клондайк алтын іздеу ошағы Бонанза Крикке қарай Сүлейменнің күмбезінен түсетін кезде туындайды. Крикке жеткеннен кейін мушерлер кен қалдықтарының арасымен өтіп, Клондайк өзені арқылы жарыстың ортасы – Доусон қаласына жетеді. Олар Доусон қаласында жарты жол демалысы ретінде 36 сағат демалуға міндетті.

Доусон Ситиден Иглға

Доусон Ситиден Аляскадағы Уайтхорс-Фейрбанкс бағытындағы алғашқы бақылау пункты Иглге дейінгі қашықтық 144 миль (232 км) құрайды. Мушерлер Иглде төрт сағат демалуға міндетті. Жарысқа қатысушылар Доусон Ситиден Юкон өзенімен жолға шығып, оны шамамен 80 км (50 миль) бойымен жүріп, Фортимил өзенінің қонақжайлылық аялдамасына жетеді. Қонақжайлылық аялдамасынан бастап, мушерлер Фортимил өзенімен оңтүстік-батысқа қарай саяхаттайды, бұл жарыстың ең суық бөліктерінің бірі, себебі суық ауа өзен аңғарының түбіне жиналады. Өзен арқылы өтетін жол АҚШ-Канада шекарасын кесіп өтеді, ол тек шекаралық көрініс арқылы ғана байқалады – бұл барлық жапырақтарынан тазартылған жер тілігі. Шекарадан сәл өткеннен кейін өзен солтүстік-батысқа бұрылады, ал мушерлер оның мұздан жабылып қалған бетінен Тейлор тас жолымен кездескенде түсіп қалады. Бұл АҚШ-тағы алғашқы аялдама болғандықтан, Иглде бәсекелестерді АҚШ Ішкі қауіпсіздік департаментінің өкілі қарсы алады, ол паспорттар мен кіру құжаттарын тексеріп тұрады. Иглден шыққаннан кейін мушерлер Юкон өзенімен солтүстік-батысқа қарай 256 км (159 миль) саяхаттайды. Алдағы пункт – Чарли Бидерманның бұрынғы үйі, шана итімен пошта жеткізген соңғы адамдардың бірі. (Шана итімен пошта тасымалы 1963 жылы тоқтатылды, ал Бидерманның шанасы Ұлттық пошта мұражайында сақталады.) Иттерді түсіру орны Бидерманның үйінен 29 км (18 миль) қашықтықтағы Славэнс үйінде орналасқан, ол Ұлттық саябақтар қызметі басқаратын тарихи орын. Славэнс үйінен шамамен 97 км (60 миль) жол жүргеннен кейін мушерлер Circle қаласына жетеді, оның негізін қалаушылар оны Арктикалық аймақ шеңберінде деп есептеген. (Бірақ Circle шындығында сол сызықтан оңтүстікке қарай 80 км қашықтықта орналасқан.) Circle қаласынан Central қаласындағы бақылау пунктына дейін 119 км (74 миль) қашықтық. Central қаласында жұп жылдары мушерлер төрт сағаттық демалысты осы жерде немесе 101-ші мильде алуға мүмкіндігі бар. Егер олар осыны таңдаса, үш минуттық уақыт айырмасы олардың демалыс уақытынан шегеріледі.

Екі өзенге дейінгі орталық

Орталықтан соңғы (немесе бірінші, Фэрбенкс-Уайтхорс бағытында) бақылау пунктіне дейін Екі өзенге дейін 114 миль (183 км). Осы тұста, шаңғышылар жолдың ең тік және ең қиын екі тауына – Бүркіт шыңы мен Роузбуд шыңына – көтерілуі керек. Көтерілістің соңғы бірнеше жүз ярды 30 градусқа иілген беткейден тұрады, оны қатты жел жиі жалаңаш тас пен тундраға дейін сыпырып тастайды. Шыңға өту нүктесі симметриялық еңіс, екі шамамен бірдей биіктіктегі шыңы бөліп тұрады. Mile 101 бақылау пункті – Стиз тас жолындағы 101 мильдік белгідегі (Фэрбенкстен қашықтығы) кабина. 101 шақырымда шаңғышылар жұп жылдары төрт сағаттық демалысқа тоқтауға мүмкіндік алады. Олар тіпті жылдары да Орталықта демалуға болады. Егер шаңғышы осы жерде демалуды қаласа, жарыстан үш минуттық айырмасы алынып тасталады. Кабина шаңғышыларға Бүркіт шыңы мен Роузбуд шыңы арасында қысқа демалыс жасауға мүмкіндік береді. Роузбуд шыңына көтерілу иттерді тастап кету орнынан оңтүстікке қарай 10 миль (16 км) жерде басталады. Ол 5 мильдік (8 км) біртіндеп көтерілуден және содан кейін Шена өзенінің солтүстік саласын қамтитын аңғарға тік құлаудан тұрады. Құлау шаңғышыларды қайтадан орманды жерге жеткізеді. Содан кейін жол шамамен 27 мильге (43 км) дейін тас жолмен қатар жүреді, содан кейін Екі өзенге жақын жердегі Твин-Биарс кемпингінің соңғы бақылау пунктіне кіреді. Екі өзен аймағындағы жарыскерлер үшін ең үлкен қиындық – Юкон Квест жолын басқа шаңғы жолдарынан ажырату, олардың көпшілігі ұқсас белгілерге ие. Шаңғышылар кейде осы белгілерге адасып, қате бағытқа бұрылып алады. Екі өзеннен кейін жол Фэрбенкстің солтүстік-батысына қарай Чена өзеніне жетеді. Бұл соңғы кезең, шаңғышылар өзен арқылы Фэрбенкске кіріп, финиш сызығына жетеді, ол Фэрбенкс қаласының ортасындағы өзеннің үстінде орналасқан. Финиш уақытына қарамастан, әдетте бірнеше мың көрермен бірінші шаңғышының финиш сызығын кесіп өтуін көру үшін жиналады. Бұрынғы жарыстарда Америка шыңы, Пелли қиылысы және Брейберн арқылы өтілді. Брейберн арқылы өтудің орнына, шаңғышылар Уайтхорс пен Минто арасында Лаберж көлінен 60 мильге (97 км) жүрді. Алғашқы жарыста Фэрбенкс маңындағы Чена Хот Спрингс курортындағы бақылау пункті де болды. Бұл орын шаңғышылар ыстық бұлақтардың жақын маңдағы қарды ерітіп, иттерін ылғалдандырғаны туралы шағымдардан кейін жақын жердегі Энджел Крикке көшірілді – мұзды температурадағы қауіпті жағдай. 1994 жылғы жарысқа екі қосымша иттерді тастау орны қосылды: Бидерманның кабинасы (кейіннен Славеннің кабинасымен ауыстырылды) және МакКейб Крик. Сол жылы жасалған қосымша өзгерістерге Даусон қаласының оңтүстігіндегі Соломон патшасының күмбезінің оңтүстік және шығыс жақтарына бағыттың өзгертілуі және Стюарт өзенінің жағалауындағы Скрогги Крик иттерді тастау орнының енгізілуі кірді. Солтүстік полюс шеңбері 2009 жылғы жарыстан бұрын алынып тасталды, ал шаңғышылар оның орнына Екі өзен арқылы бағытталды. 2010 жылғы жарыстан бастап, 101 мильдік орын иттерді тастау орнынан толыққанды бақылау пунктіне дейін жаңартылды. Соңғы бірнеше жарыста Екі өзеннің бақылау пункті жыл сайын орнын ауыстырды: қонақ үйден кемпингке, содан кейін 2011 жылы шағыл шұңқырына.

From Central to the final (or first, in the Fairbanks–Whitehorse direction) checkpoint in Two Rivers is 114 mile (183 km). At this point, mushers must climb the two steepest and most difficult mountains on the trail: Eagle Summit and Rosebud Summit. The final few hundred yards of the climb consists of a 30 degree slope often scoured to bare rock and tundra by the fierce wind. The crossing point itself is a symmetrical saddle, with two peaks of similar height separated by The south side of Eagle Summit is not as steep, and mushers generally have an easier time reaching the checkpoint at Mile 101. The Mile 101 checkpoint is a cabin at mile marker 101 (the distance from Fairbanks) on the Steese Highway. At Mile 101, mushers have the option of taking their four hour rest during even years. They can also take the rest at Central during even years. Again, the three minute start difference will be subtracted from the race if the musher desires to take their rest here. The cabin gives mushers the opportunity for a short rest between Eagle Summit and Rosebud Summit. The ascent of Rosebud Summit begins about 10 mile (16 km) south of the dog drop. It consists of a gradual climb of 5 mile (8 km) followed by a steep descent into the valley that contains the north fork of the Chena River. The descent also brings mushers back into forested terrain. The trail then parallels a road for about 27 mile (43 km) before entering the final checkpoint at Twin Bears Campground near Two Rivers. The greatest challenge for racers in the Two Rivers area is distinguishing the Yukon Quest trail from other sled dog trails, many of which have similar markings. Mushers have occasionally been deceived by these markings and taken wrong turns. Beyond Two Rivers, the trail reaches the Chena River northwest of Fairbanks. This is the final stretch, and mushers use the river to enter Fairbanks and reach the finish line, which is on the river itself in the middle of downtown Fairbanks. Regardless of the timing of the finish, several thousand spectators typically gather to watch the first musher cross the finish line. and bypassed American Summit, Pelly Junction, and Braeburn. Instead of running through Braeburn, mushers traveled across Lake Laberge for 60 mile (97 km) between Whitehorse and Minto. The inaugural race also included a checkpoint at Chena Hot Springs Resort near Fairbanks. This site was moved to nearby Angel Creek after mushers complained that the hot springs melted nearby snow, causing their dogs to become wet—an extreme hazard in sub freezing temperatures. Two additional dog drops were added for the 1994 race: Biederman's Cabin (since replaced by Slaven's Cabin) and McCabe Creek. Additional changes that year included the rerouting of the trail around the southern and eastern sides of King Solomon's Dome south of Dawson City and the introduction of the Scroggie Creek dog drop site on the shore of the Stewart River. The North Pole loop was removed before the 2009 race, and mushers were directed through Two Rivers instead. Starting in the 2010 race, the Mile 101 location was upgraded from a dog drop to a full fledged checkpoint. In the past several races, the Two Rivers checkpoint has changed locations annually: from a lodge to a campground, and then to a gravel pit in 2011.

Ауа райы

Юкон Квест жолы субарктикалық климат аймағында орналасқан. Фэрбенкс қаласында ақпан айының орташа температурасы -0,7 градусқа жетеді, бірақ -40 градусқа дейін төмендеуі де сирек емес, ал температура -50 градусқа дейін түсуі мүмкін. Ақпан айында орташа 25 см қар жапады, қар қалыңдығының орташа тереңдігі 60 см-ге жетеді. Биік орналасқан жерлерде, мысалы, Роузбад және Игл жоталарын кесіп өту кезінде, қарлы борандар жиі кездеседі. 2006 жылғы жарыста 12 команданы күшті дауыл қамтыды, нәтижесінде жеті команда тікұшақпен эвакуацияланды. 2009 жылы мушерлер Игл жотасының үстінде сағатына 80 км/сағ жылдамдықпен соққан желге, қар жауынға және нөлден төмен температураға шыдады, ал 1988 жылғы жарыстағы дауыл кезінде жағдай одан да нашар болған, онда желдің салқыны -50 градусқа төмендеді.

Қатты суық денсаулыққа қауіпті. Мұздану және гипотермия жиі кездеседі. 1988 жылғы Юкон Квестте Джефф Кинг бұрынғы жарақаттан кейін жүйке зақымдануына байланысты суықты сезіне алмағандықтан, толығымен мұздаған қолынан зардап шекті. Кинг оның қолы "мұздаған мәйіттен шыққандай" болғанын айтты. 1989 жылы Кинг және оның командасы -40 градус температурада Юкон өзеніндегі мұздың қалыңдығын тесіп өтті. Күшті суықтан қатып қалған Кинг бір шатырға жетіп, мұздан құтылды. Басқа жарыскерлер де суықтан салдарынан зардап шекті: Ланс Макки 2008 жылғы Юкон Квест кезінде аяқтарын мұздатты, ал Хью Нефф 2004 жылғы жарыста бірнеше саусақтарының ұштарын жоғалтты.

Қатысушылар

1984 жылы жарыс басталғаннан бері 11 елден 353 адам, олардың кейбіреулері бірнеше рет, "Юкон Квест" жарысына қатысқан. Жарысқа жыл сайын 21 (1996 жылы) мен 47 (1988 және 1989 жылдары) аралығында қатысушылар тіркеледі. 1984 жылдан 2007 жылға дейінгі 776 қатысушының ішінде 263-і (34%) жарысты аяқтамады. Келесі сыйлық – "Ветеринарлардың таңдауы" сыйлығы, оны жарыстың ветеринарлары дауыс беру арқылы жарыс барысында иттеріне ең жақсы күтім жасаған мушерге табыс етеді. Галибуртон, Онтариодан шыққан мушер Хэнк ДеБруин 13 күн, 10 сағат және 54 минутта жарысты аяқтағандығы үшін 2011 жылғы "Қызыл Фонарь" сыйлығын жеңіп алды. "Юкон Квест" тарихында алғаш рет бірнеше мушер спорттық мінез-құлқы үшін марапатталды. 2011 жылғы жарыстан кейін Ален Мур, Брент Сасс және Майк Эллис осы құрметті бөлісті. Доусон-Ситиге үшінші болып жеткен Кен Андерсон сол кездегі үштікке кірген жалғыз қатысушы болып, "Доусон" сыйлығын алды. Василладан келген мушер Келли Гриффин "Солтүстік Рухы" сыйлығын алды, ал "Ветеринарлардың таңдауы" сыйлығы Майк Эллис пен оның әйелі/басқарушысы Сью Эллиске берілді.

Иттер

Юкон Квестіндегі иттер әртүрлі өлшемде және тұқымдарда кездеседі, бірақ ең көп таралғандары – Аляска және Сібір хаскилері. Аляска хаскиі ресми түрде танылған тұқым емес, ол жылдамдық, төзімділік және күш үшін селекцияланған бірнеше түрдің қоспасы. Сібір хаскилері – Америка Кеннел клубы таныған тұқым. Олардың қалың жүні, тік құлақтары, түлкіге ұқсас құйрығы және орташа дене бітімі болады. Сібір хаскилері әдетте Аляска хаскилерінен ірілеу және баяурақ, сондықтан мушерлер оларды "Слоубериан" деп лақаптайды, бірақ олардың тарту күші жоғары. Осы айырмашылық 1998 жылғы Юкон Квест жарысында байқалды, онда Брюс Лидің Аляска хаскилерінің командасы Андре Надоның Сібір хаскилерінің командасымен бәсекелесті. Лидің командасы қысқа қашықтықта Надодан жылдам болды, бірақ Ли жиі тоқтауға мәжбүр болды. Надо соңғы бақылау пунктинен алға шықты, бірақ Ли оны оқсып өтті.

Ережелер

Юкон Квест қатысушылардың өзіне жете білуін ынталандырады, және оның мақсаттарының бірі – "Арктикада тіршілік етудің негізін құрайтын ең көптеген дағдылар мен тәжірибелерді білуді және қолдануды қолдау және жеңілдету". Жарыс барысында қатысушылар сырттан көмекке жүгінбеуі керек, сондай-ақ командалары мен шаналарына енгізе алатын өзгерістер де шектеулі. 10 бақылау пункты және ауру немесе жарақат алған иттерді командадан шығаруға болатын 4 қосымша орын бар. Міндетті түрде тоқтау жасалатын төрт бақылау пункты бар: Доусон қаласында 36 сағаттық тоқтау; Аляскадағы Игл қаласында төрт сағаттық тоқтау; бірінші бақылау пунктында екі сағаттық тоқтау; және соңғы бақылау пунктында сегіз сағаттық тоқтау. Тамақтан, кемпингтік жабдықтардан және иттерді күтуге арналған құралдардан басқа, mushers балта, суық ауа райына арналған ұйқы қапшығы, қарға бату, ветеринариялық құжаттар, Юкон Квест туралы жарнамалық материалдар, плита және әрбір итке сегіз жұдырық алып жүруі керек. Міндетті жарнамалық материалдарға Юкон Квесттің бұрынғы пошта маршруты екенін көрсететін көптеген іс-шаралардың обложкалары кіреді. Бір ерекше ереже бойынша, жарыс кезінде өлтірілген жануарды дереу сойып алу керек. Бұл ереже 1993 жылы қолданылды, сол кезде бір mushersтің өзін қорғау үшін моос өлтіруіне тура келді. Әрбір қатысушы Юкон Квест Халықаралық ұйымы санкциялаған кемінде екі шанамен жүретін ит жарысын аяқтауы керек: біреуі 200 мильдік (322 км), екіншісі 300 мильдік (483 км). Санкцияланған жарыстарға Copper Basin 300 және Tustumena 200 кіреді, бұл жарыстар Юкон Квесттен бұрын Аляскада өткізіледі. Кемінде 500 миль (805 км) Юкон Квест санкциялаған жарысты аяқтағандар қатысуға өтініш бере алады. Бұл үшін қатысушылар 18 жастан асық екенін, Iditarod Trail Sled Dog Race жарысында айыптама алған жоқ екенін және жануарларды зорлық-зомбылыққа немесе немқұрайлылыққа ұшыратқандығы үшін сотталмағанын растауы керек. Жарысқа қатысатын иттерге жарыс барысында инъекция жасауға немесе стероидтер сияқты өнімділікті арттыратын заттар қолдануға рұқсат етілмейді. Жарыс төрешісі осы ережелерді бұзғаны немесе иттерді нашар күткені үшін кез келген команданы жарыстан шығаруға құқылы.

The Yukon Quest encourages participants' self sufficiency, and one of its objectives is "[to] encourage and facilitate knowledge and application of the widest variety of bush skills and practices that form the foundation of Arctic survival." On the trail, racers may not accept outside assistance and are limited in the changes they may make to their teams and sled. There are 10 checkpoints and four additional locations where sick or injured dogs may be dropped from a team. Only four checkpoint stops are mandated: a 36 hour stop at Dawson City; a four hour stop in Eagle, Alaska; a two hour stop at the first checkpoint; and an eight hour stop at the last. As well as food, camping equipment, and dog care gear, mushers must carry an axe, a cold weather sleeping bag, a pair of snowshoes, veterinary records, Quest promotional material, a cooker, and eight booties per dog. Included in the required promotional material are numerous event covers intended to reflect the Quest's ancestry as a mail route. One unusual rule requires mushers to immediately butcher any game animal killed during the race. This rule was applied in 1993, when a musher was attacked by a moose and killed it to protect himself. Each competitor must have completed at least two sled dog races sanctioned by Yukon Quest International: one of 200 mile (322 km) and one of 300 mile (483 km). Sanctioned races include the Copper Basin 300 and the Tustumena 200, Alaska races held before the Quest. Those who have completed at least 500 mile (805 km) of Quest sanctioned racing are eligible to send in an entry form. This requires entrants to certify that they are older than 18, have not been censured by the Iditarod Trail Sled Dog Race, and have never been convicted of animal abuse or neglect. Participating dogs may not receive injections during the race or be under the influence of performance enhancing substances such as steroids. The race marshal may remove any team from the race for violations of these rules or substandard dog care.

Жазалар

Юкон Квест ережелері жарыс төрешілеріне бір немесе бірнеше ережені бұзған мушерлерге уақыт қосып жазалауды немесе ақшалай айыппұл салуды қалауға мүмкіндік береді. Иттерге қатыгездікпен қарау үшін ең ауыр жазалар салынды. Жарысқа қатысушылар иттерді тиісінше күтімсіз қалдырғаны үшін жарыстан күштеп шығарылған; соңғы рет 2008 жылы Дональд Смидт шығарылды. Көбінесе, шағын уақыттық және ақшалай айыппұлдар салынады. Мысалы, 2007 жылы міндетті жиналысқа келмегені үшін Дэн Кадус 9 000 долларлық жүлдесінен 500 доллар айыппұл төледі. Фиништік банкетке қатыспағаны, қоқыс тастағаны, старт және финиш нөмірлерін тақпағаны немесе ветеринарлық құжаттарды жоғалтқаны үшін де 500 доллар айыппұл салынды. Осының салдарынан ол жеңімпаз Себастьян Шнуелден төрт минутқа қалып қойды.

Юниор Юкон Квест және Юкон Квест 300

Негізгі 1000 мильдік санаулы иттер жарысынан өзге, Yukon Quest ұйымы екі қысқа жарыс өткізеді: Junior Yukon Quest және Yukon Quest 300. Екеуі де 2000 жылы басталды, алайда алғашқы үш жылында Quest 300 жарысының ұзындығы 250 мильді құрады және сол себепті Quest 250 деп аталды. Юкон Квестің айырмасында, Junior Quest жарысы орнын өзгертпейді және әрқашан Фэрбенксте басталып, сонда да аяқталады. 2009 жылы жарысқа қатысушылар саны 25-ке дейін шектелді. Quest 300 Уайтхорсте басталатын болса, оның бағыты негізгі Юкон Квест жолымен Степпинг Стоун қонақжайлылық аялдамасына дейін жалғасады. Одан кейін оңтүстік-батысқа бұрылып, Юкон аймағындағы Минто-Лэндингте аяқталады. Фэрбанкс бағыты негізгі жолмен Сырклға дейін, сосын кері бағытта Централда аяқталады.

Қосымша ақпарат

Бертон, Пьер. Клондайк квесті: фотосуреттер арқылы эссе, 1897-1899 жж. Солтүстік Йорк, Онтарио : Бостон Миллс, 2005 жыл. Кук, Энн Марайя. Солтүстікке қарай жүгіру: Юконның оқиғасы. Чапел Хилл, Солтүстік Каролина : Algonquin Books, 1998 жыл. Дик, Лоран. Юкон квестінің фотосаяхаты. Анкоридж, Аляска : Todd Communications, 2003 жыл. Эванс, Полли. Ашулы иттер мен ағылшын әйел: Канаданың мұзды солтүстігінде шана иттерімен саяхат. Нью-Йорк : Delta, 2009 жыл. Филипс, Мишель. Менің Юкон квестім: 1000 мильдік шана итінің күнделігі. Тагиш, Юкон : Мишель Филипс, 2003 жыл. Стак, Хадсон. Мың мильдік шана итімен: Ішкі Аляскада қысқы саяхаттар туралы әңгіме. 2-ші басылым. Нью-Йорк : Charles Scribner's Sons, 1916 жыл. (Осы жерде Project Gutenberg-те.)

Көркем әдебиет

Браун, Белмор. Алтын аңғарды іздеу: Юкон өзеніндегі оқиғалар. Нью-Йорк: Г. П. Путнам ұлдары, 1916. Генри, Сью. Юкон іздестірудегі кісі өлтіру. Нью-Йорк: Эйвон, 2000.

Видео

Бристоу, Беки. "Құс құрып кеткен тәуелділік". "Жабайы рух" шығармалары, 2007. 67 минут. CBC Солтүстік телеарнасы. "Жалғыз жол": Юкон квестінің итттері мен бақтарушылары. CBC, 2004. 60 минут. Морнер, Дэн және Шюрфельд, Свен. 6ON 6OFF. Морни Фильмдері, 2005. 63 минут. "Солтүстік Жарық" медиасы. Марк Хегенер, режиссер. "Ас-тағам мен көзқарас": Лэнс Маккеймен сұхбат. 46 минут.