Кіріспе

Мартин Бузер (1958 жылдың 29 наурызында туған) – швейцариялық шана итті жарысының чемпионы. Винтертур қаласында туған Бузер Швейцарияда он жеті жасында мушингпен айналыса бастады. 1979 жылы ол Аляскаға көшіп, шана иттерін толық уақытты жаттықтыруға және өсіруге кірісті. Оның «Бақытты жолдар» шана иттері шаруашылығы Аляска штатының Биг-Лейк қаласында орналасқан. Алғашқы Идитарод жарысына 1980 жылы қатысты, ал 1986 жылдан бері барлық жарыстарға қатысып келеді, бұл оның үшінші Идитароды болды. Бузер бұл жарыста төрт рет жеңіске жетті: 1992, 1994, 1997 және 2002 жылдары. Ол он алты рет үздік ондыққа кірді. Бұрынғы маршрутта ол қазіргіден ұзақ болған жарыста ең жылдам уақытты көрсеткен. 2002 жылы жарыс Василла қаласынан басталды. Қазір ол Уиллоу қаласынан басталады, бұл жарыстың ұзындығын шамамен 80 мильге қысқартады. 2002 жылы оның командасы 80 мильге ұзақ жарысты 8 күн, 22 сағат, 46 минут және 2 секунд ішінде аяқтады. 2009 жылы алғаш рет «Юкон Квест» жарысына қатысып, төртінші орынды иеленді, соның нәтижесінде «Жылдың жаңашылы» атағын алды. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, ол ең көп қатарынан жарысты аяқтаған мюшер – 31 рет. Ол 2008 жылғы Идитарод жарысы туралы түсірілген деректі фильмдегі мюшерлердің бірі болды. Сол жарыста Мартиннің ұлы Рон алғаш рет қатысты. Оның юмористик қабілеті мен оң көзқарасы оны жанкүйерлердің сүйіктісіне айналдырды. 2008 жылы ол күлкілі оқиғаға себепкер болды: жарыста GPS ізіне қатысты жаңа технология енгізілген кезде, ол GPS құрылғысын иттер мен жабдықтарды бақылау пунктеріне тасымалдаушы пилотқа қателікпен беріп қойды, бұл жанкүйерлерге жарыс қатысушыларының жолын тікелей бақылау мүмкіндігін берді. Мартиннің де көңілді мінезі бар, ол көбінесе иттерімен сөйлескенде, әсіресе жоғары интонациямен айқын көрінеді. Идитарод жарысының басқа да жетекші қатысушылары, мысалы, Диди Джонроу және Али Зиркл, өз иттерімен байланыс жасау үшін осы әдісті тиімді деп тапқан.

Дау

Басер екі жыл қатарынан Кускоквим 300 жарысының ережелерін бұзғаны үшін сынға ілікті. Соңғы рет 2016 жылы Кускоквим 300 жарысында Басерге қысқа жолмен өтуі және иттерін күтуде көмек алуы анықталды. Басер бұл қасақана жасалғандық емес деп жоққа шығарса да, Кускоквим 300 жарысы комитеті оны ресми түрде жазалап, соңғы орынға түсірді.