Кіріспе

Маккензи өзенінің хаскиі – Арктика және Субарктика аймақтарындағы шана тартатын иттердің бірнеше байланысты тарихи топтарын сипаттайды. Бұл иттер бастапқыда Гудзон шығанағы компаниясының тері саудагерлеріне, ал кейіннен Клондайк алтын асыру кезіндегі кеншілерге көмек көрсету үшін селекцияланған. Маккензи өзенінің хаскиі – жергілікті шана тартатын иттер мен еуропалық жүк таситын иттердің қоспасы. Олар қарда ауыр жүктерді ұзақ қашықтыққа аз күтіммен тарта білу қабілеті үшін бағаланды. Арктикада қазіргі заманғы механикалық көлік пайда болғаннан бері, жүктерді шанамен тасымалдау көбінесе қолданылмайды және осы иттердің аз ғана тобы ғана сақталған.

Сыртқы келбеті

Маккензи өзенінің хаскиінің бойы мен салмағы әртүрлі. Көбінесе олар ұзын жүнді, жақсы денелі, терең кеуделі және ұзын аяқты болады. Терең қарда бір қатармен ауыр жүк тасымалдауға бейімделген. Түстері қара және ақ, сұр түстің әртүрлі деңгейлері, күрең, сары, және қызыл түстерін қамтиды – бұл солтүстік иттеріне тән қалыпты диапазон.

Тарих

Маккензи өзенінің хаски тұқымы 1800 жылдардың ортасында ірі, күшті шана иттеріне деген сұраныс туған кезде пайда болды. Осы кезеңде Гудзон шығанағы компаниясының әкімшісі Джордж Симпсон штатты қысқарту және тиімділікті арттыру мақсатында ынталандырулар жасады, соның нәтижесінде шана жүргізушілер (mushers) ұзақ қашықтыққа және ауыр жүк тасуға қабілетті, іріктемелі, күшті иттерді талап ете бастады. Бұл сұранысты қанағаттандыру үшін шана жүргізушілер Солтүстік Американың жергілікті шана иттерін мастифтер, Ньюфаундленд иттері, Сент-Бернард иттері және осыған ұқсас еуропалық тұқымдармен әдейі шағылыстыра бастады. "Маккензи өзенінің хаскиі" термині Канада мен Алясканың Арктика және субарктикалық аймақтарындағы түрлі ит популяцияларына қолданылды. Жазушы және шана жүргізуші Хадсон Стук өзінің 1914 жылғы өмірбаянында былай деп жазады: "Көп жыл бұрын Гудсон шығанағы саяхатшылары сол аймақтың үнді иттерімен импортталған, таңдаулы тұқымдарды шағылыстырды, немесе жергілікті түрлердің ең жақсы өкілдерін мұқият іріктеп, олардан ғана көбейтті – әртүрлі айтылады. Осылайша 'хаски' деген атау қалыптасқан." Маламут пен хаски – ақ адамдардың шана командаларының екі негізгі көзі. Бірақ сеттер, пойнтерлер, түрлі етек иттер, мастифтер, Сент-Бернардтар және Ньюфаундлендтермен шағылыстыру нәтижесінде тұқымдардың әртүрлі қоспасы пайда болды. Сондықтан Аляскадағы жұмыс иттері бүгінде әртүрлі болып келеді. Сондай-ақ, "маламут" және "хаски" терминдері жиі шатастырылып, бірін-бірі алмастырып қолданылады. Клондайк алтын асығынан кейін олардың саны азайды, бірақ Маккензи өзенінің хаскиі 1950 және 1960 жылдары Арктикаға механикалық көлік құралдарының енгізілуімен және Канада үкіметінің жергілікті шана командаларын жою әрекеттерімен байланысты күрт азайды. Бүгінде осы тұқымның өте сирек қалдықтары ғана сақталған.