Кіріспе

АҚШ әскери-әуе күштерінің офицері

Рассел Лоуэлл Моган (28 наурыз 1893 жыл - 21 сәуір 1958 жыл) – АҚШ армиясының офицері және авиацияның алғашқы даму кезеңіндегі пилот. Оның карьерасы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде басталды және әскери авиация Армияның Сигнал корпусының шағын бөлімінен үлкен Армия әуе күштеріне, жеке әскери түрге айналу алдындағы кезеңді қамтыды. Моган іс-қимыл ұшқышы болды және 1918 жылы Францияда АҚШ әскери әуе қызметінде соғысқа қатысты. Соғыстан кейін ол әуе қызметінде қалып, сынақ пилоты болды. 1924 жылы Моган бір күнтізбелік күннің жарық уақытында Америка Құрама Штаттарының құрлық аймағынан алғашқы рет ұшуды сәтті аяқтады.

Өмірбаян

Моган 1893 жылдың 28 наурызында Юта штатының Логан қаласында Питер В. және Мэри (құрметті аты – Неф) Моган отбасында дүниеге келген. 1917 жылдың маусымында Юта штатының ауыл шаруашылығы колледжін бітірген. Америка Құрама Штаттары Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып, Моган армия авиациясының кадеті болып тіркелді. Ұшу дайындығынан кейін Сигналдық офицерлердің резервтік корпусының бірінші лейтенанты атағын алды және резервтік әскери авиатор деп танылды. Францияда 139-шы аэроэскадрильяда қызмет етіп, Spad XIII ұшағымен ұшқан. Моган төрт әуе жеңісіне ие болды және 1918 жылдың 27 қазанында «Құрметті қызмет орденімен» марапатталды. Соғыс аяқталғаннан кейін Әуе қызметінде қалып, Огайо штатының Дейтон қаласындағы МакКук алаңындағы инженерлік бөлімінде сынақ ұшқышы болып жұмыс істеді. Жаңа үлгілерді сынаудан бөлек, оның міндеттеріне әскери ұшақтардың көпшілікке көрсетілімі және әуе жарыстарына қатысу кірді. Инженерлік бөлім Бригадир генерал Билли Митчеллдің назарына ілікті, ол оны армиядан тәуелсіз Әуе күштері идеясын дамытуға мүмкіндік деп санады. 1920 жылдың 1 шілдесінде Әуе қызметі армияның жауынгерлік бөлігіне айналғанда, Моган Әуе қызметінің 1-ші лейтенанты қызметіне тұрақты түрде бекітілді. 1921 жылы Сан-Францискодағы Крисси Филдке ауысып, 91-ші бақылау эскадрильясына қосылды, содан кейін орман өрттерін әуеден бақылаумен айналысты. 1922 жылы Мичиган штатының Селфридж алаңында Ұлттық әуе жарыстары өтті, онда Әуе қызметі Пулитцер жүлдесі үшін жарысқа қатысу үшін әртүрлі өндірушілерден жиналған он ұшақ жіберді. Бұл ұшақтардың барлығы мүмкін болатын іс-қимыл ұшақтары ретінде қарастырылды және олардың жылдамдығы сағаттық немесе одан да жоғары болуы керек еді. PW 8 үлгісінің алдындағы Curtiss R 6 жарыс машинасымен ұшып, Моган 1922 жылдың 14 қазанында Пулитцер жарысын орташа жылдамдықпен жеңіп алды. 16 қазанда 1 шақырымдық қашықтықты ұшып, ол сегіз айналымда, төрт айналымда және бір айналымда орташа жылдамдық көрсетті. Бұл жаңа халықаралық рекордты орнатты, бірақ Халықаралық Ауа спорты федерациясы (FAI) өкілдері оны тіркемеді және ресми түрде мойындамады. Келесі жылы Моган ресми түрде жаңа халықаралық жылдамдық рекордын орнатты. Ол сонымен қатар шілде айында жаңа Curtiss PW 8 ұшағымен бір күндік жағалаудан жағалауға ұшуға екі рет әрекеттенді, бірақ екі ұшу да техникалық бұзылуларға байланысты сәтсіз аяқталды. 1924 жылдың 23 маусымында үшінші әрекеті сәтті аяқталды, ол Америка Құрама Штаттары арқылы таңнан кешке дейін жасалған алғашқы трансконтиненталды ұшу болды. Ұшу алты кезеңнен тұды, жалпы ұшу уақыты 18 сағат 20 минутты құрады және орташа жер үсті жылдамдығы 156 мильден асты. 1928 жылы ол бұл ұшу үшін «Ерекше ұшқыш айқасы» орденімен марапатталды. Моган 1930 жылдан 1935 жылға дейін Филиппинде қызмет етті, 1930 жылдан 1932 жылға дейін Филиппин кабинетінің авиация хатшысы және кеңесшісі болды. 1939 жылы ол Гренландия мен Исландиядағы әуежайларды тексеріп, Ұлыбританияға ұшақ жеткізу маршруттары үшін таңдады. Моган подполковник атағына көтеріліп, 1941 жылдың 28 шілдесінен 1942 жылдың 15 сәуіріне дейін Солтүстік Каролина штатының Поуп-Филд қаласында 60-шы көлік тобының командирі болды. Тағы да полковник атағын алған ол 1942 жылдың 1 маусымынан 1942 жылдың 20 қазанына дейін 51-ші әскер тасымалдаушы қанатының басшылығына тағайындалды, соның ішінде Англияға жөнелтілу де кірді. 1946 жылы полковник Моган зейнеткерлікке шықты және 1958 жылдың 21 сәуірінде Техас штатының Сан-Антонио қаласында операция кезінде қайтыс болды. Ол Юта штатының Логан қаласындағы Юта мемлекеттік университетінің кампусына жақын Логан қалалық зиратында жерленген. Ол Юта авиациялық даңқ залының мүшесі және Юта штатының Хилл әуе күштері базасындағы Хилл аэроғарыш мұражайындағы тақташамен құрметтелген. 2006 жылғы Ардагерлер күнінде Юта штатының Логан қаласындағы Юта мемлекеттік университетінің кампусына «Америка Құрама Штаттары арқылы таңнан кешке дейін жасалған алғашқы трансконтиненталды ұшуды» еске алу үшін тақта орнатылды.