Кіріспе

Жалақыны реттеу – үкіметтің азаматтарға төленетін жалақыны реттеуге бағытталған әрекеттері.

Ең төменгі жалақы

Ең төменгі жалақыны реттеу жұмыста төленетін жалақының сағаттық немесе басқа белгілі бір кезеңдегі ақшалай мөлшерін белгілеуге бағытталған. Жақындағы мысал – Ұлыбританияның 1998 жылғы Ұлттық ең төменгі жалақы заңы. Германия қазір өзінің мұндай заңын енгізуді талқылауда.

Ұжымдық келіссөздер

Кәсіподақтар мен жұмыс берушілер арасындағы ұжымдық келісімдер кәсіпорнының қажеттіліктеріне қарай жұмысшылардың еңбекақысын реттеуге мүмкіндік береді.

Төрелік

Төрелік – кәсіподақтар мен жұмыс берушілер арасындағы ұжымдық келісімдерді заң күшіне енгізіп, мемлекет тағайындаған судья немесе әкімшілік судья арқылы келісімге келтіру процесі.

Экономикалық еңбек теориясы

Заңның экономикалық талдауы екі тарап арасындағы келісімшартқа кез келген араласу еңбек нарығының тиімсіздігін тудырады деп қарастырады. Жұмыс берушілерге әкімшілік немесе ақшалай шығындар жүктеу арқылы жалақыны жасалма түрде жоғары ұстау еңбек нарығындағы тепе-теңдікті бұзады. Жаһандану дәуіріндегі ұлттық экономика үшін бұл жұмыс орындарының шетелге кетуіне және жұмыссыздық деңгейінің өсуіне әкеледі. Осы еңбек экономикасының негізгі қолдаушыларының бірі – Чикаго университетінің Нобель сыйлығының иегері, профессор Гэри Беккер. Профессор Беккер танымал ғалым және судья Ричард Познермен блог жүргізеді. Познер – заңгер және экономист, ол «Заңның экономикалық талдауы» атты кітаптың авторы. Оның негізгі қағидасы бойынша, кәсіподақтар еңбек нарығын картельдеуге жатқызылады. Екеуі де, егер мақсат қоғамның тұрмыс деңгейін жақсарту болса, жалақыны реттеудің өзіне қарсы әсер ететініне келіседі. Познердің айтуынша, «Экономика – сана туралы теория емес. Мінез-құлық, таңдаушының санасы қандай болмасын, рационалды таңдау моделіне сәйкес келгенде ғана рационалды болып саналады». Осы тұрғыдан алғанда, жұмыс жағдайын жақсартуға жасалған кез келген саналы әрекет мүмкін емес.