Кіріспе

Белуга икрасы – белуга балығының (Huso huso) уылдырығынан жасалған икра. Белуга балығы негізінен Иран, Әзірбайжан, Қазақстан, Ресей және Түрікменстанмен шектесетін Каспий теңізінде кездеседі. Оны Қара теңіз бассейнінде және сирек жағдайларда Адриатика теңізінде де табуға болады. Белуга икрасы – ең қымбат икра түрі, нарықтағы бағасы .

Жинақтау

Қазіргі уақытта белугалық есек құрып кету қаупі бар деп саналады, сондықтан АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі 2005 жылы Каспий теңізі мен Қара теңіз бассейнінен шыққан белуга икрасын импорттауға тыйым салды. 2006 жылы жойылып бара жатқан жануарлар түрлерінің халықаралық саудасы туралы конвенция (CITES) Каспий және Қара теңіздеріндегі дәстүрлі икра өндіретін аймақтармен (Белуга, Осетра және Севруга), (Әзірбайжан, Болгария, Қытай, Иран, Қазақстан, Румыния, Ресей, Сербия және Черногория, Түркіменстан және Украина) жасалған барлық сауданы тоқтатты, себебі өндіруші елдер халықаралық ережелер мен ұсынымдарды қолданбады. Ираннан келген икра тыйым салудан босатылған. CITES Иранның балық шаруашылығын тиімді сақтау және бақылауда ұстауды жүзеге асыратынын есептейді. 2007 жылдың қаңтар айында бұл тыйым ішінара алынып тасталды, соның нәтижесінде 2005 жылғы ресми деңгейден 15 пайызға төмен, 96 тонна икра сатуға рұқсат берілді. CITES 2007 жылғы квоталарды 2008 жылға дейін сақтап тұрды, бұл азайып бара жатқан белуга популяциясын қорғауға жеткілікті шара қолданбағаны үшін сынға ұшырады. Белугалық есек пісіп, толыққанды дамуға 20 жылға дейін уақыт кетеді. Икра үшін ауланатын балықтар көбінесе жақын арада ауланған. Жұмыртқалары әдетте қолданылатын балықтардың арасында ең ірілері болып табылады және түсі қою сұрдан (қараға жуық) ақ сұрға дейін өзгереді, ал ақ түсті жұмыртқалар ересек балықтардан алынады және ең қымбатқа бағаланады. Ең қымбат икра – "Алмас", ол 60-100 жас аралығындағы сирек кездесетін альбинос аналық белугадан алынған алтын түсті икра, ол Иранға жақын Каспий теңізінің оңтүстігінде жүзеді, онда ластану деңгейі төмен. Альбинос түрлерінің саны өте аз, себебі меланиннің жетіспеуі – генетикалық бұзылыс, ол түрдің аз ғана бөлігіне әсер етеді. Бір килограмдық икра 20 000 фунт стерлинг (22 594,00 АҚШ доллары) бағасында сатылады. Өндірушілердің қосымша әрекеттері икраның құнын төмендетеді, сондықтан икра нарыққа ешқандай қосымша өңдеусіз шығарылады.

Заңдық

2005 жылы АҚШ жануарлардың жойылу қаупіне байланысты белуга икрасы мен белуга есекқосының импортын заңсыз деп жариялады. Дегенмен, белуга гибридтерінен алынған икра елде сатылымда бар. Көптеген елдер белуга есекқосының икрасын импорттауға және экспорттауға рұқсат береді, себебі соңғы жылдары балық популяциясының қалпына келуі байқалды. Ауқымды шаруашылық және қорғау шаралары Каспий теңізіндегі жабайы популяцияның қайта жандануына жағдай жасады. 2016 жылдың шілдесінде Флорида штатының Баском қаласындағы Sturgeon Aquafarms АҚШ-та белуга есекқосы мен оның икрасын саудалауға рұқсат алған әлемдегі алғашқы және жалғыз мекеме атанды. 2017 жылдан бері Sturgeon Aquafarms Каспий теңізі аймағына 160 000-нан астам ұрықтанған белуга жұмыртқасын жіберіп, белуга есекқосын қалпына келтіруге көмектесуде.

Қызмет

Көптеген икралар сияқты, белуганы әдетте інжу-маржаннан, сүйектен немесе басқа металл емес материалдардан жасалған қасықпен ұстайды, себебі металл құралдар нәзік уылдырыққа жағымсыз металл дәм беруі мүмкін. Белуга икрасын көбінесе тостпен ғана ұсынады, ал басқа, арзан икраларды әртүрлі тәсілмен беруге болады, мысалы, ойылып, пісірілген жаңа картоппен, блиндерде немесе қышқыл май, крем-фреш, ұсақталған пияз немесе қайнатылған жұмыртқаның ағымен бірге. Дегенмен, бұл заттарды белуга икрасымен бірге дәмді жаңарту үшін де беруге болады.