Кіріспе

Балықтар тұқымдасы Хаке.

Хаке /h//eɪ//k/ – Солтүстік және Оңтүстік мұхиттардағы Merlucciidae тұқымдасы мен Солтүстік мұхиттардағы Phycidae тұқымдасы балықтарының жалпы атауы. Хаке – треска және камбала сияқты бір Gadiformes таксономиялық тобына жататын, маңызды коммерциялық балық.

Коммерциялық пайдалану

Барлық құмбалық түрлері коммерциялық тұрғыдан маңызды болып саналмайды, бірақ терең және жай судағы құмбалықтардың тез өсіп, ең көп ауланатын түрлердің көпшілігін құрайтыны белгілі. Адамдарға арналған құмбалық өнімдерінің сапасын көрсететін белгілер – қоңырлау, құрғақ немесе сұрғылт түс болмауы, сондай-ақ теңіз суының жаңа иісі бар ақ ет. Бұдан бөлек, бұл Аргентинадағы жұмыспен қамтуға кері әсер етеді, себебі балық шаруашылығында көптеген жұмыс орындары бар. Аргентиналық құмбалықтың бағасы құмбалықтың жетіспеуіне байланысты өсті, экспорт азайды және экономикаға әсер етті. Чилиде теңіз өнімдерінің, әсіресе чилилік құмбалықтың экспорты күрт төмендеді. Құмбалық экспорты шамамен 19 пайызға азайды. Бұл төмендеудің басты себебі – 2010 жылғы ақпанда Чилиде болған жер сілкінісі мен цунами. Бұл апаттар көптеген өңдеу заводтарын, әсіресе балық ұны мен мұздатылған филелерді өндіретін кәсіпорындарды қиратты. Еуропалық құмбалықтың аулану көлемі Жерорта және Қара теңізде құмбалықтың азаюына байланысты тарихи көрсеткіштерден төмен. Бұл төмендеуге түрлі факторлар себеп болуы мүмкін, соның ішінде тым жоғары жылдық жалпы аулау көлемі, тұрақсыз балық аулау, экологиялық мәселелер, жас балықтардың аулануы немесе тіркелмеген аулау. Намибия – 2009 жылдан 2010 жылға дейін құмбалық квотасын ұлғайтқан жалғыз ел. Сонымен қатар, Намибияның Балық шаруашылығы министрлігі құмбалық аулауға қатысты қатаң ережелерді сақтайды. Мысалы, құмбалық аулауға тыйым салынған кезең шамамен екі айға созылады, қыркүйек және қазан айларында, қордың жағдайына байланысты. Бұл ереже құмбалық популяциясының қайта жаңаруын қамтамасыз ету үшін қолданылады. Қосымша шектеулер құмбалықты аулау үшін белгілі бір тереңдіктен аз суларда трал қолдануға тыйым салады (мақсат емес түрлердің мекендеу ортасына зиян келтірмеу үшін) және қосымша улануды азайтуға бағытталған.

Адамның жергілікті емес аймақтарға енуі

1885 жылы Франк Форрестердің "Балықшылар нұсқаулығында" Ирландия жағалауынан АҚШ-тағы Массачусетс жағалауындағы Кейп-Кодқа көшірілген бір мерген балығы туралы айтылады. Бұл қай түр екені нақты белгісіз, бірақ Балықшылар нұсқаулығында былай делінген: «Бұл ирланд теңіз балығы, сыртқы түрімен томкодқа ұқсас. Галвей шығанағында және Ирландияның басқа да теңіз ойыстарында мерген балығы өте көп кездеседі және көп мөлшерде ауланады. Ол Англия мен Францияда да таралған. Ирландиялықтардың Америкаға қоныс аударғаннан бері, мерген балығы да олардың ізінен ерді, сондықтан қазір Нью-Йорк шығанағында, Бостон төңірегіндегі суларда және Кейп-Код жағалауында кездеседі. Мұнда оны құрғақ балық деп атайды, ал бостондықтар «кедей Джон» дейді. Қызығы, бұл балық Америкада бірнеше жыл ғана бұрын пайда болған. Ол мұнда Еуропадағыдай ірі емес, бірақ ұзындығы 250-ден 460 миллиметрге дейін жетеді. Балықтың жалпы түсі қызғылт қоңыр, алтын реңдермен, ал қабырғалары қызғылт күміс сияқты жылтыр.