Кэшлин Синг Моравец: Канадтық математик және ғылымға қосқан үлесі
Cathleen Synge Morawetz
Кэшлин Синг Моравец (1923-2017) – канадалық математик, АҚШ-та жұмыс істеген. Нью-Йорк университетінің профессоры, ғылымға үлкен үлес қосып, марапаттар алған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канад математигі (1923–2017)
Canadian mathematician (1923–2017)
Кэтлин Синге Мораветц (5 мамыр 1923 – 8 тамыз 2017) – көп жылдар бойын АҚШ-та жұмыс істеген канадтық математик. Ол Нью-Йорк университетінің математикалық ғылымдар институтының зейнеткер профессор болған, сондай-ақ 1984-1988 жылдары институт директоры қызметін атқарды. 1998 жылы ол Ұлттық ғылым медалімен марапатталды.
Cathleen Synge Morawetz (May 5, 1923 – August 8, 2017) was a Canadian mathematician who spent much of her career in the United States. She was professor emerita at the Courant Institute of Mathematical Sciences at the New York University, where she had also served as director from 1984 to 1988. She was awarded the National Medal of Science in 1998.
Балалық шақ
Моравецтің әкесі, Джон Лайтон Синге, Джон Миллингтон Сингедің немере інісі, жалпы салыстырмалылық теориясының геометриясына маманданған ирланд математигі болды. Оның анасы да бір кезде математиканы оқыған. Оның әйелі Эдвард Хатчинсон Синге, жақын өрісті сканерлеу оптикалық микроскопын және көптеген айналарға негізделген өте үлкен астрономиялық телескоптарды ойлап тапқан адам ретінде танылады. Оның балалық шағы Ирландия мен Канадада өтті. Оның ата-анасы екеуі де математика мен ғылымға деген оның қызығушылығын қолдады, және көп жылдар бойы отбасының досы болған, кейіннен Моравецті математика ғылымы бойынша докторлық диссертация қорғауға шақырған Сесилия Кригер деген әйел математик болды. Моравец әкесінің математикаға деген қызығушылығын оятуда маңызды рөл атқарғанын айтты, бірақ оның математиканы оқығаны дұрыс бола ма деп те ойлады (Бернулли ағайындары сияқты дауласуы мүмкін деп болжады). Оның диссертациясы «Шоқтар әдісімен қарастырылған шар тәрізді соққылардың жиырылуы» деп аталды. Бұл жаңалық соққылармен ағынның теориясын жасау мәселесін ашты. Кейіннен ол математикалық жолмен болжаған соққылар, әуедегі ұшақ қанатының айналасындағы ауа ағынында эксперименттерде байқалды. 1957 жылы ол Курантта ассистент-профессор болды. Осы кезде ол әріптестерімен тығыз жұмыс істей бастады, Питер Лакс және Ральф Филлипспен бірлесіп жұлдыз тәрізді кедергілердің маңындағы толқын теңдеуінің шешімдерінің ыдырауы туралы маңызды ғылыми еңбектер жариялады. Ол 1965 жылы толық профессорлық қызметке дейін толқын теңдеуі және транссондық ағым туралы маңызды жеке жұмыстарын жалғастырды. Осы кезде оның зерттеулері Трикоми теңдеуі, релятивистік емес толқын теңдеуі, соның ішінде ыдырау және шашырау мәселелері сияқты түрлі проблемаларды қамтыды. Оның алғашқы докторанты Лесли Сибнер 1964 жылы бітірді. 1970 жылдары ол шашырау теориясы және бейсызық толқын теңдеуі мәселелерімен айналысты. Ол қазір Моравецтің теңсіздігі деп танылатын теңсіздікті дәлелдеді. Ол 2017 жылдың 8 тамызында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.
Morawetz's father, John Lighton Synge, nephew of John Millington Synge, was an Irish mathematician, specializing in the geometry of general relativity. Her mother also studied mathematics for a time. Her uncle was Edward Hutchinson Synge who is credited as the inventor of the Near field scanning optical microscope and very large astronomical telescopes, based on multiple mirrors. Her childhood was split between Ireland and Canada. Both her parents were supportive of her interest in mathematics and science, and it was a woman mathematician, Cecilia Krieger, who had been a family friend for many years and later encouraged Morawetz to pursue a PhD in mathematics. Morawetz said her father was influential in stimulating her interest in mathematics, but he wondered whether her studying mathematics would be wise (suggesting they might fight like the Bernoulli brothers). Her thesis was entitled Contracting Spherical Shocks Treated by a Perturbation Method This discovery opened up the problem of developing a theory for a flow with shocks. Subsequently, the shocks she predicted mathematically now have been observed in experiments as air flows around the wing of a plane. In 1957 she became an assistant professor at Courant. At this point she began to work more closely with her colleagues publishing important joint papers with Peter Lax and Ralph Phillips on the decay of solutions to the wave equation around a star shaped obstacle. She continued with important solo work on the wave equation and transonic flow around a profile until she was promoted to full professor by 1965. At this point her research expanded to a variety of problems including papers on the Tricomi equation the nonrelativistic wave equation including questions of decay and scattering. Her first doctoral student, Lesley Sibner, was graduated in 1964. In the 1970s she worked on questions of scattering theory and the nonlinear wave equation. She proved what is now known as the Morawetz Inequality. She died on August 8, 2017, in New York City.
Құрметтер
1980 жылы Моравец Лестер Р. Форд сыйлығын жеңіп алды. 1981 жылы ол Америка математикалық қоғамының Гиббс лекциясын оқыған алғашқы әйел болды, ал 1982 жылы Өнеркәсіптік және қолданбалы математика қоғамының мәжілісінде шақырылған баяндама жасады. Ол 1980 жылы Шығыс Мичиган университетінен, 1982 жылы Браун университеті мен Смит колледжінен, 1990 жылы Принстон университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. 1993 жылы ғылымдағы әйелдер қауымдастығы оны үздік ғалым деп таныды. Сол жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1998 жылы ол Ұлттық ғылым медалімен марапатталды; математика саласындағы еңбектері үшін бұл медальді алған алғашқы әйел болды. Моравец Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болды және осы ұйымның қолданбалы математика бөліміне қабылданған алғашқы әйел атанды.
In 1980, Morawetz won a Lester R. Ford Award. In 1981, she became the first woman to deliver the Gibbs Lecture of The American Mathematical Society, and in 1982 presented an Invited Address at a meeting of the Society for Industrial and Applied Mathematics. She received honorary degrees from Eastern Michigan University in 1980, Brown University, and Smith College in 1982, and Princeton in 1990. She was named Outstanding Woman Scientist for 1993 by the Association for Women in Science. That same year, she was elected to the American Philosophical Society. In 1998 she was awarded the National Medal of Science; she was the first woman to receive the medal for work in mathematics. Morawetz was a member of the National Academy of Sciences and was the first woman to belong to the Applied Mathematics Section of that organization.
Жеке өмір
Моравец күйеуі Герберт Моравецпен бірге Гринвич Виллиджде өмір сүрді. Олардың төрт баласы, сегіз немересі және үш шөбересі болды. Олардың балалары – Пегеен Рубинштейн, Джон, Лида Жек және Нэнси Моравец (Нью-Йорк университетінің құқық мектебінің профессоры, иммигранттар құқықтары клиникасын басқарады). Ұлттық әйелдер ұйымы отбасы мен мансабын табысты үйлестіргені үшін Моравецті марапаттағанда, ол: «Мүмкін, мен математик болдым, себебі үй шаруасында нашар болдым», – деді. Оның қазіргі математикалық емес қызығушылықтары – «немерелер және желкендесу».
Morawetz lived in Greenwich Village with her husband Herbert Morawetz, a polymer chemist. They had four children, eight grandchildren, and three great grandchildren. Their children are Pegeen Rubinstein, John, Lida Jeck, and Nancy Morawetz (a professor at New York University School of Law who manages its Immigrant Rights Clinic). Upon being honored by the National Organization for Women for successfully combining career and family, Morawetz quipped, "Maybe I became a mathematician because I was so crummy at housework." She said her current non mathematical interests are "grandchildren and sailing."