Ацтек ана құдайы Коатликуэ

Кіріспе

Ацтек ана құдайы Коатлику (/k//w//ɑː//t/'/l//iː//k//w//eɪ/; , , "жыланның иті"), Микскохуатлдың әйелі, сондай-ақ Тетео иннан ("құдайлардың анасы") деп те аталады. Ол айды, жұлдыздарды және күн мен соғыс құдайы Хуитзилопочтлиді дүниеге әкелді. Точи "біздің әжеміз" және Сихуакоатл "жылан әйел", бала туғанда қайтыс болған әйелдердің қамқоршысы, Коатликудің бір қыры ретінде қарастырылды.

Этимология

Құдайдың классикалық науатль тіліндегі есімі Cōātlīcue және Cōātl īcue деп беріледі, оның ішінде cōātl – "жылан", ал īcue – "оның итігі", шамамен "[жылан итігі бар] оның" деген мағынаны білдіреді. Tēteoh īnnān атауы, tēteoh – "құдай" сөзінің көпше түрі, + īnnān – "олардың анасы", оның аналық рөлін тікелей көрсетеді.

Мифтер

Коатликуй – иынан жылбырлап ағатын жыландардан жасалған белдік киген әйел және адам жүрегі, қолы мен бас сүйегінен құралған әшекей. Оның аяқтары мен қолы тырнақтармен әшекейленген, ал оның кеудесі жүктіліктен салбырап тұр. Оның бетін бір-біріне қарама-қарсы екі жылан құрайды, олар оның мойнынан шашыраған қанды бейнелейді. Ацтектердің аңызына сәйкес, Коатлику бір кезде ғибадатхананы сыпырып жатқанда, оның үстіне түскен қауырсын доп арқылы сиқырлы түрде жүкті болған. Одан кейін ол Хуицилопочтли құдайын дүниеге әкелді. Оның қызы, Койольксауки құдайы, содан кейін Коатликудің төрт жүз баласын жинап, оларды аналарына шабуыл жасап, басын кесуге итермеледі. Ол өлтірілген сәтте Хуицилопочтли құдайы кенеттен оның жатырынан толық бойымен және шайқасқа дайын күйде пайда болды. Ол көптеген бауырларын және әпкелерін өлтірді, соның ішінде Койольксаукиді де. Оны басынан айырып, денесін бөліп, аспанға лақтырып, айға айналдырды. Бұл аңыздың бір нұсқасында Хуицилопочтли – қауырсын доп оқиғасында ұрықтанған бала және анасын қауіптен құтқару үшін уақтылы дүниеге келеді. Сесилия Клейн Мексикадағы Ұлттық антропология музейіндегі әйгілі Коатлику мүсіні және басқа да бірнеше толық және фрагментті нұсқалар, тұлғаланған жылан белдігін бейнелейтінін айтады. Бұл қазіргі Күннің пайда болуының бір түріне сілтеме жасайды. Миф бойынша, қазіргі Күн Теотиуаканға жиналған құдайлар өздерін құрбан еткеннен кейін пайда болды. Ең танымал нұсқада Тецциктекатл мен Нанахуатзин өздерін өртеді, ай мен күнге айналды. Алайда, басқа нұсқаларда өздерін құрбан еткендерге әйелдер тобы қосылады, соның ішінде Коатлику. Кейіннен ацтектер осы әйелдердің тірілген белдіктеріне табынды. Осылайша, Коатликудің шығармашылық аспектілері бар, ол оны жер құдайы Тлальтекухтлимен байланыстыратын бас сүйектерін, жүректерді, қолдарды және тырнақтарды теңестіруі мүмкін. Жер тіршілікті тұтынып, оны жаңартады.

Coatlicue is represented as a woman wearing a skirt of writhing snakes and a necklace made of human hearts, hands, and skulls. Her feet and hands are adorned with claws and her breasts are depicted as hanging flaccid from pregnancy. Her face is formed by two facing serpents, which represent blood spurting from her neck after she was decapitated. According to Aztec legend, Coatlicue was once magically impregnated by a ball of feathers that fell on her while she was sweeping a temple. She subsequently gave birth to the god Huitzilopochtli. Her daughter the goddess Coyolxauhqui then rallied Coatlicue's four hundred other children together and goaded them into attacking and decapitating their mother. The instant she was killed, the god Huitzilopochtli suddenly emerged from her womb fully grown and armed for battle. He killed many of his brothers and sisters, including Coyolxauhqui, who he decapitated, dismembered, and threw into the sky to become the moon. In one variation on this legend, Huitzilopochtli himself is the child conceived in the ball of feathers incident and is born just in time to save his mother from harm. Cecelia Klein argues that the famous Coatlicue statue in the National Museum of Anthropology in Mexico, and several other complete and fragmentary versions, may represent a personified snake skirt. The reference is to one version of the creation of the present Sun. The myth relates that the present Sun began after the deities gathered at Teotihuacan and sacrificed themselves. The best known version states that Tezzictecatl and Nanahuatzin immolated themselves, becoming the moon and the sun. However, other versions add a group of women to those who sacrificed themselves, including Coatlicue. Afterward, the Aztecs were said to have worshiped the skirts of these women, which came back to life. Coatlicue thus has creative aspects, which may balance the skulls, hearts, hands, and claws that connect her to the earth deity Tlaltecuhtli. The earth both consumes and regenerates life.