Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ацтектер дініндегі құдайлар
Gods within the Aztec religion
Тлахуискалпантекухтли – ацтектер дініндегі құдайлар пантеонының маңызды мүшесі, таңғы жұлдыз – Венераны бейнелейді. Атауы науатль тіліндегі "тлахуизкалпан" – "таң" және "текухтли" – "ие" деген сөздерден құралған. Тлахуискалпантекухтли – ацтектердің тресенасының 12-ші күнін көрсететін Күннің он үш иесінің бірі.
Tlāhuizcalpantēcuhtli is a principal member of the pantheon of gods within the Aztec religion, representing the Morning Star Venus. The name comes from the Nahuatl words tlāhuizcalpan "dawn" and tēcuhtli "lord". Tlahuizcalpantecuhtli is one of the thirteen Lords of the Day, representing the 12th day of the Aztec trecena.
Басталуы туралы әңгіме
Тлахуискалпантекухтли ацтектердің жаратылыс тарихындағы Бесінші Күн – Тонатиухтың жаратылуында маңызды рөл атқарады. Мотолинияның естеліктері мен Кодекс Чимальпопока толтек билеушісі Топильцин Кетцалькоатльдің өлгенде таңғы жұлдызға айналғандығын баяндайды. Кетцалькоатль өзінің салтанатты киімдерін кигеннен кейін өртке секіреді. Ол жану басталғаннан кейін, оның күлі көтеріледі және Кетцалькоатльдің рухы оның жүрегінен жұлдыз ретінде шығып, аспанның бір бөлігіне айналғанша түрлі әдемі құстар құрбандыққа шалынады. Кодекс Чимальпопоканың екінші бөлімінде («Күндер жырлары» деп аталады), Тлахуискалпантекухтли күн құдайы Тонатиух жаратылғаннан кейін аспанда жылмаса, ашуға ішенеді. Ол Тонатиухты атлатль найзасымен атуға тырысады, бірақ сәтті болмайды және Тонатиухтың найзасымен өзі зардап шегеді, соның салдарынан обсидиан мен суықтың құдайы Иццлаколиукиге айналады. Қалған құдайлар – Тезкатлипока, Уицилопочтли, Ночпаллику, Япаллику және Хочикецаль Теотиуаканда күннің аспанда қозғалуы үшін және қазіргі заманды бастау үшін өздерін құрбан етеді. Тлахуискалпантекухтли сондай-ақ аспанды көтеріп ұстаған төрт құдайдың бірі ретінде қарастырылады және шығыс жақпен байланысты.
Tlahuizcalpantecuhtli plays a significant role in the creation of Tonatiuh, the Fifth Sun in the Aztec creation narrative. Motolinía's Memoriales, and the Codex Chimalpopoca relate that the Toltec ruler Topiltzin Quetzalcoatl became the morning star when he died. Quetzalcoatl throws himself into a bonfire after adorning his regalia. Once he started burning, his ashes were lifted and various beautiful birds were sacrificed until Quetzalcoatl's spirit leaves his heart as a star and becomes a part of the sky. In the second section of the Codex Chimalpopoca (called Legend of the Suns), Tlahuizcalpantecuhtli becomes angry when Tonatiuh, the sun god, does not move across the sky after being created. He shoots Tonatiuh with atlatl darts, but misses and is hit by Tonatiuh's darts, being transformed into the god of obsidian and coldness, Itztlacoliuhqui. The rest of the gods present: Tezcatlipoca, Huitzilopochtli, Nochpalliicue, Yapallicue and Xochiquetzal sacrifice themselves in Teotihuacan to make the Sun move across the sky, starting the contemporary era. Tlahuizcalpantecuhtli is also viewed as one of the four gods who kept the sky up and was associated with the cardinal direction East.
Әсерлер
Тлахуискальпантекухтли садақ ату арқылы адамдарға зиян келтіреді деп есептеледі. Куаутитлан жылнамасында Топильцин Кетцалькоатль қайтыс болғаннан кейін Миктлан әлемінде төрт күн жебе жасап, сосын таңғы жұлдыз болып шығатыны айтылады. Жылнама оның құрбандарын ацтек күнтізбесінің күндеріне қарай тізімдейді: 1 Аллигатор күнінде қарттар; 1 Ягуар, 1 Бұғы және 1 Гүл күндерінде кішкентай балалар; 1 Қамыс күнінде асыл тектілер; 1 Өлім күнінде барлық адамдар; ал 1 Қозғалыс күнінде жастар. 1 Жаңбыр күні ол жаңбырға садақ атып, жаңбырдың жаууын тоқтатады, ал 1 Су күні құрғақшылыққа себеп болады.
Tlahuizcalpantecuhtli is believed to cause harm to people by shooting darts. According to the Annals of Cuauhtitlan, after Topiltzin Quetzalcoatl died, he spent four days in Mictlan making darts before emerging as the morning star. The Annals list his victims according to the days of the Aztec calendar: old people on 1 Alligator; small children on 1 Jaguar, 1 Deer and 1 Flower; nobles on 1 Reed; everybody on 1 Death; and young people on 1 Movement. On 1 Rain, he shoots the rain, so that no rain falls, and on 1 Water, he causes drought.
Күнтізбе
12-ші күннің Иесі болумен қатар, қасиетті ацтек күнтізбесі Тоналпохуаллиде Тлахуизкалпантекухтли – 1 Жылан күнімен басталып, 13 Қозғалыс күнімен аяқталатын треценаның қамқоршысы. Ол осы ретте от құдайы Сюхтекутлимен жұптасқан.
Along with being the Lord of the 12th day, in the sacred Aztec calendar called the Tōnalpōhualli Tlahuizcalpantecuhtli is patron of the trecena beginning with the day 1 Snake and ending with 13 Movement. In this he is paired with Xiuhtecuhtli, the god of fire.