Кіріспе

Ацтектердің өлім құдайы, комикстердегі кейіпкер

Миктлантекутли немесе Миктлантекутли ( , "Миктланның Иесі" деген мағынаны білдіреді), ацтек мифологиясында өлім құдайы және Миктланның (Чикунаумиктлан) патшасы – әлемнің ең төменгі және солтүстік бөлігі. Ол ацтектердің маңызды құдайларының бірі және өлім мен әлемнен тысқары әлемге қатысты көптеген құдайлар мен құдайыштардың ең танымал құдайы. Миктлантекутлиге табыну кейде ритуалдық каннибализммен байланысты болған, адам еті храмның ішінде және айналасында желінген. Миктлантекутлидің басқа да аттары бар: Икспузтек ("Сынған Жүз"), Некстепеуа ("Күлді Шашатын") және Цонтемок ("Басын Иекке Бұратын"). Теночтитланның Ұлы ғибадатханасының солтүстігіндегі Бүркіттер үйінің кіреберісінде Миктлантекутлидің толық мөлшердегі екі саз мүсіні табылды.

Мифтер

Ацтек мифологиясында Кетцалькоатль мен Тезкатлипока әлемді жаратқаннан кейін, олар өздерінің жаратылыстарын ретке келтіріп, Миклантекухтли мен оның әйелі Миктекасиуатльді жер асты әлеміне орналастырды. Ацтектердің аңызына сәйкес, Кетцалькоатль мен Ксолотль егіз құдайлар Миклантекухтлиден бұрынғы құдайлардың сүйектерін ұрлау үшін басқа құдайлар тарапынан жіберілді. Жер астының құдайы Кетцалькоатльдің сүйектермен қашуына кедергі келтіруге тырысты, бірақ ол сәтсіз аяқталды, алайда ол Кетцалькоатльді сүйектерді құлатқанға мәжбүр етті, олар құлап, шашырап, сынды. Синген сүйектерді Кетцалькоатль жинап, тірілер еліне қайтарды, онда құдайлар оларды түрлі нәсілдерге айналдырды. Адам өлгенде, оны қабірлік заттармен бірге жерлейтін, оларды ұзақ және қауіпті сапарға алып кететін. Миктланға келген соң, бұл заттар Миклантекухтли мен оның әйеліне сыйға тартылды. Құдай Кетцалькоатльға өзінің патшалығы арқылы төрт рет өту керектігін айтты, ал қабық керней сияқты дыбыстайды. Бірақ Миклантекухтлиден қабықты берудің орнына, ол тесігі жоқ қарапайым қабық берді. Кетцалькоатль қорланбас үшін, құрттарды шығарып, қабықты тесіп, ойықтар жасады. Содан кейін араларды қабыққа кіргізіп, оны кернейдей ылғалды етуге бұйырды. (Жел мен өмірге билігін көрсететін Кетцалькоатль көбінесе кеудесіне тілінген қабық киіп бейнеленеді, бұл қабық жел құдайы Эхекатль киетін қабыққа ұқсайды). Кернейдің шуына құлақ асып, Миклантекухтли бастапқыда Кетцалькоатльға соңғы жаратылыстың барлық сүйектерін алуға рұқсат беруге шешім қабылдады, бірақ кейін ойын өзгертті. Дегенмен, Кетцалькоатль Миклантекухтли мен оның қызметшілерінен ақылдырақ болды және сүйектермен қашып құтылды. Миклантекухтли қатты ашуланып, өзінің ізбасарларына терең шұңқыр қазуды бұйырды. Кетцалькоатль сүйектермен қашып бара жатқанда, бір бөдене оны қорқытып, шұңқырға құлатты. Ол шұңқырға құлап, өлді (дегенмен солай көрінеді), содан кейін оны жануар (бөдене) азаптап, оның сүйектері шашырап кетті. Бөдене содан кейін сүйектерді шайнап жеуге кірісті. Құлауға қарамастан, Кетцалькоатль ақырында қайта тіріліп, барлық сынған сүйектерді жинады. Сондықтан бүгінгі адамдар әр түрлі бойда болып келеді. Жер астынан қашып құтылғаннан кейін, Кетцалькоатль құнды жүкті Тамоанчанға, керемет пайда болған жерге жеткізді.

Танымал мәдениетте

Миклантекухтли Anima Estudios-тің "La leyenda de las Momias" анимациялық фильмінде пайда болды. Фильмде бұл құдай Гуанахуато қаласында өлгендерді қайта тірілтуге жауапты.